A’dan Z’ye Pratik

İMAM- HATİP

REHBERİ

A. Kadir DEMİRCAN

A’dan Z’ye Pratik

İmam-Hatip Rehberi

Yazar

A. Kadir DEMİRCAN Yayın No:

Yayın Yönetmeni

Kapak Tasarım

Dizgi & Mizanpaj

ISBN

Yayıncı ve Matbaa Sertifika No

Baskı Tarihi Baskı ve Cilt İbrahim Palalı 

Ömer Aslan

Ömer Aslan

978-625-5917-53-9

52653

2. Baskı - 2026

HÜNKAR ORGANİZASYON

Balabanağa Mh. Büyük Reşitpaşa Cd.

Doğruman İş Merkezi No: 6 Büro:102

Fatih/İstanbul

A’dan Z’ye Pratik

İMAM- HATİP

REHBERİ

A. Kadir DEMİRCAN

1984 yılı ilk mezunu bulunmaktan şeref duyduğum

Balıkesir Gönen İmam-Hatip Lisesi’nin tüm mensuplarına bu çalışmamı ithaf ediyor, buradan

kendilerini sevgi ve şükranla selamlıyorum.

İmam-Hatip mensuplarının ve tüm inançlı kardeşlerimizin hak yol ve insanlığın hizmetinde her türlü meşakkatlere rağmen yılmadan, azim ve heyecanla çalışacaklarına ve başaracaklarına inanıyor, muvaffak olmaları için Allah’a niyaz ediyorum.

İÇİNDEKİLER

İmam-Hatip Liseleri .................................................................9 Tarihi Gelişimi ............................................................................9 İnşaası ve Teçhizi ....................................................................10

Öğretim ve Eğitim ....................................................................10 Fiziki Potansiyeli ......................................................................11 Özet Olarak .............................................................................12

İmam-Hatip ............................................................................14

İmam .......................................................................................14

Hatip .......................................................................................14

İmametin Mekruhları ...............................................................16

Namaz ve Namaz Vakitleri ....................................................17 Cemaatle Namaz ...................................................................18 İmamlık ve Görevleri .............................................................22 Müezzinlik ..............................................................................25

Camilerin Özellikleri ..............................................................26

Hitabet ....................................................................................27

Hatipte Olması ve Dikkat Etmesi Gerekli Hususlar .................27

Hitabet Şekilleri .......................................................................29 Hitabetin Özellikleri .................................................................29 Hitabet Kabiliyetini Kazanma Yolları ........................................30

Hitabet Çeşitleri .......................................................................30 Vaaz ........................................................................................31 Vaazın Kalıbı ...........................................................................31

Vaaza Başlama Duaları ...........................................................31

Dua .........................................................................................32

Dua Nedir? ..............................................................................32

Duanın Önemi .........................................................................32

Duanın Usulü ..........................................................................33

Ölüm Halinde Olana Telkin ...................................................34 Cenazenin Yıkanması ve Kefenlenmesi ..............................35

Cenaze Namazı ......................................................................37 Kabrin Kazılması ve Defin ....................................................38 Telkin ......................................................................................39 Kabir Ziyareti ve Duaları .......................................................41 Nişan ve Düğün Merasimleri ................................................43 Nişan .......................................................................................43

Düğün .....................................................................................43

Nişan ve Düğün Merasimi Duası .............................................45 İftar Duası ..............................................................................46 Örnek Cum’a Hutbesi ...........................................................46 Gerçek Mümin .......................................................................47

Ramazan ve Kurban Bayramları ..........................................53

Ön Bilgi ...................................................................................53 Namazın Kılınışı ......................................................................53 Müezzinliği ..............................................................................53 Ramazan Bayramı Hutbesi .....................................................55 Kurban Bayramı Hutbesi .........................................................57 Kurban Kesme Merasimi ve Duaları ....................................60

Genel Bilgi ...............................................................................60

Hazırlık ....................................................................................60 Kurban Duası ve Ayet-i Kerimesi ............................................60

Yemek Duaları .......................................................................61

Cum’a Namazı Müezzinliği ...................................................62

Namaz Müezzinliği ................................................................63 Teravih Namazı Müezzinliği ve Teravih Namazı ..................64

Nikah Kıyma Merasimi ..........................................................66 Hazırlık Safhası .......................................................................66

Nikah Nedir? ...........................................................................66

Nikah Yaptıracak Kişilerde Aranan Şartlar ...............................66 Nikah Şahitliği Yapacaklarda Aranan Şartlar ...........................66

Nikahın Sahih Olması İçin Gerekli Şartlar ...............................67

Nikahın Düşmesine Sebep Teşkil Eden Haller .........................67

Boşanma Çeşitleri ...................................................................67 Nikahın Kıyılışı ve Nikah Duası ...............................................68 Ezan ve Ezan Duası ...............................................................70 Ezan ve Kamet .......................................................................72 Sakal ve Sakal Bırakma Duası .............................................73

Tevbe-i İstigfar ve İman Tazeleme Duaları ..........................75

Sala Çeşitleri .........................................................................76

Müslümanın Bir Söze ve Konuya Başlama Şekilleri ...........77

Sohbet ve Toplantı Sonrası Kapanış ...................................78

Hatim Duası ...........................................................................79

Yağmur Duası ........................................................................80 Hastalıktan Şifa Bulmak İçin Okunacak Dua ......................83 Hacı Uğurlama Töreni Duası ................................................85

Temel Atma Töreni Duası .....................................................87

Müessese Açılış Duası  .........................................................88 Nazar Duaları .........................................................................90 Yolculuğa Çıkarken Okunacak Dua .....................................91 Uykuya Yatarken ve Kalkarken Okunacak Dualar ..............91

Asker Uğurlama Merasimi ....................................................93 Namazdan Sonra Okunan Dualar ........................................96

Sünnet Merasimi ...................................................................96 İftar ve İftar Duası ..................................................................99

Gayri Müslimin Müslüman Olmak İstemesi Halinde

Yapılacak İşlem .....................................................................99

İslamı Terim, Zikir ve Duaların Arapça ve Türkçe Metinleri.101

Namaz Duaları ve Manaları .................................................105 Sûreler ve Manaları .............................................................107 Aşr-ı Şerif Ayetleri ve Manaları ..............................................118 Önemli Gün ve Gecelerin Takibi ve İhyası ............................130 Hicret, Hicri Yılbaşı ve Hicri Aylar ..........................................130

Mirac Gecesi .........................................................................131

Berat Gecesi .........................................................................132

Kadir Gecesi .........................................................................133

Mevlit Kandili .........................................................................133

Regaib Gecesi ......................................................................134 Aşure Günü ...........................................................................134 Hz. Muhammed (S.A.V.}’in Doğumu .....................................135 İslâm’a Davet ve Tebliğ Nasıl Olmalıdır? ...........................136 Çocuğa İsim Verme .............................................................138

İsim Vermenin Vakti ...............................................................138 İsim Köyma Merasimine Hazırlık ...........................................139 İsim Koyma Merasimi ............................................................139

İsim ve İsim Vermeyle İlgili Özet Bilgiler ................................140

İslâm İsimleri Rehberi .........................................................142 Allah’a Kulluğu İfade Eden İsimler .........................................142

Peygamber İsimleri ...............................................................143

Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V)’e Verilen İsimler .....143

Kur’an-ı Kerim’de Geçen İsimler (Erkek-Kadın) ....................144

Sahabe İsimleri .....................................................................144 Alfabetik Sıraya Göre Erkek İsimleri .................................146

Alfabetik  Sıraya Göre Kadın İsimleri ................................156 Kur’an-ı Kerim Hakkında Tarihi ve Temel Bilgiler .............163 Dinimize ve İçimize Sokulan Bid’at ve Hurafeler .................165 Mü’minlerin Temel Özellikleri .............................................172 Kâfirlerin Temel Özellikleri .................................................175 Münâfıkların Temel Özellikleri ............................................177 Müstakil İslâm Ülkeleri ve Özellikleri .................................179

Bağımsızlık Mücadelesi Verenİslam Cumhuriyetleri ve

Toplulukları ..........................................................................181

Miladi Aylara Göre Hava, Önemli Günler ve Tarihi Olaylar. .188

İnananlara Öğütler ..............................................................197

İslam Tarihinde Önemli Günler ve Tarihi Olaylar .................202

Tarihi Kesin Bir Hicrî Güne Bağlanmaması Gereken

Önemli Şahsiyetler ..............................................................208

Konu Başlıkları Rehberi

(Vaaz, Konferans, Sohbet ve Ders Konu Başlıkları) .............209

Terimler Sözlüğü .................................................................243

Yararlanılan Eserler ............................................................279

İMAM-HATİP LİSELERİ

Tarihi Gelişimi

mam-Hatip Liseleri ilk defa; 1924 senesinde din adamı yetiştirmek üzere ilkokul sonrası 4 yıl öğretim yapacak olan 29 imam-hatip okulu olarak açılmış, 1930 yılına kadar devam etmiş ve talep yok bahanesiyle kapatılmıştır. Daha sonra 1948 yılında 10 ay süreli imam-hatiplik kursları açılmış olup, bu kurslar da ihtiyacı karşılamada yetersiz kalınca, 1951 öğretim yılında; Adana, Ankara, Isparta, İstanbul, Kayseri ve Maraş’da; birinci devresi 4 yıl, ikinci devresi 3 yıl olan yedi imam-hatip okulu açılmış ve 1958’de ilk mezunlarını vermiştir.

İlk mezunları oldukça güzel yetişmiş, verdikleri vaaz ve hutbelerle ülke çapında büyük bir heyecan uyandırmışlar, halkın ilgisi ve rağbeti hızla artmaya başlamış ve ardı ardına yeni inşaatlar yapılmaya ve okullar açılmaya başlamıştır. Bu okullardan mezun olanların islamî sahada yüksek tahsil yapabilmeleri için ilk İslam Enstitüsü de 1959 yılında İstanbul’da açılmıştır. 12 Mart muhtırası gölgesinde 1971 yılında hazırlanan bir senaryoyla, ara hükümet eliyle 30 tane imam-hatip okulu kapatılmış, diğerlerinin de orta kısımları kaldırılmıştır. 1973’te gelen yeni seçimlerle birlikte bu uygulama kaldırılarak okul sayısı 150’ye ulaştırılmış, orta kısmı 3, lise kısmı 4 yıla çıkarılmıştır. Yine aynı dönemde imam-hatip okulu adı imam-hatip lisesi olarak değiştirilerek mezunlarına bütün üniversitelere giriş yolu açılmıştır.

İnşaası ve Teçhizi

İmam-Hatip Liseleri’nin arsaları, inşaatı, camisi, yurdu, pansiyonu iç ve dış levazımatının bir çoğu ve öğrenci ihtiyaçlarının hemen hemen tamamı müslüman halk tarafından, kurdukları vakıf ve dernekler tarafından karşılanmaktadır. Bu okulların devlete hiç bir yükleri bulunmamaktadır. Devlet sadece personel tahsisi ve ödemeleriyle, ders araç-gereç ve kırtasiye giderlerini karşılamaktadır. Bununla birlikte ders müfredatı, öğretmen atamaları, gözetim ve kontrol görevlerini de devlet yerine getirmektedir.

Öğretim ve Eğitim

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından açılan, tüm programları bakanlıkça tespit ve kontrol edilen, orta öğretim sistemi içinde; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın çeşitli sıfat ve konumlardaki eleman ihtiyacını karşılamakla birlikte, yüksek öğretim kurumlarının tamamına ve her türlü mesleğe yönelik hazırlayıcı program ve dersler uygulayarak, öğretim ve eğitimini disiplinli, planlı, programlı ve dinamik şekilde yürüten okullardır.

İmam-Hatip Liseleri’nde diğer liselerde okutulan tüm derslerle birlikte ilave olarak meslek dersleri de okutulmaktadır. Üç yıllık orta okul kısmında genel program aynen, ilave olarak haftada 3 saat arapça ile 5 saat Kur’an-ı Kerim dersi okutulmaktadır. Dört yıllık lise kısmında ise genel lise, sosyal bilimler ve edebiyat kolu program ve dersleri aynen, ilaveten de meslek dersleri okutulmaktadır. Bunlarla birlikte başta meslekî tatbikat kolu, kültür-edebiyat kolu, kooperatifçilik, spor kolları olmak üzere çeşitli programlar, çalışma ve deneyimler yürütülmekte ve çok yönlü etkinlikler gerçekleştirilmektedir.

Ortaokul kısmında; 

1. Türkçe, 2. Matematik, 3. Fen, 4. Milli Tarih, 5. Milli Coğrafya, 6. Vatandaşlık bilgisi, 7. Din Kültürü ve Ahlâk, 8.

İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük, 9. Yabancı Dil, 10. Resim İş,

11. Müzik, 12. Beden, 13. Kur’an-ı Kerim, 14. Arapça

Lise kısmında; 

1. Kur’an-ı Kerim, 2. Arapça, 3. Akaid, 4. Kelam, 5. Fıkıh, 6. Tefsir, 7. Hadis, 8. Siyer, 9. Dinler Tarihi, 10. Hitabet ve Mesleki Uygulama, 11. Edebiyat, 12. Psikoloji, 13. Felsefe, 14. Tarih, 15. İnkılap Tarihi, 16. Sanat Tarihi, 17. Coğrafya, 18. Matematik, 19. Biyoloji, 20. Sağlık Bilgisi, 21. Fizik, 22. Kimya, 23. Yabancı Dil, 24. Beden, 25. Milli Güvenlik, 26. Rehberlik ve Eğitici Çalışmalar.

Özet olarak orta ve lise kısmı dahil 7 yıllık okul döneminde tam 35 çeşit ders okutulmaktadır.

Fiziki Potansiyeli 

1994 yılı itibariyle toplam 398 İHL eğitim vermekte olup; bunlardan 77 adedi devlet-millet işbirliği ile, 261 adedi vatandaşların şahsi ve ortak katkıları ve vakıf, dernek v.s. tüzel kuruluşların desteklemesiyle, 22 adedi de geçici olarak İmam-Hatip Liselerine tahsil edilen devlete ait binalardır. Bununla birlikte 200 adet tamamen müslüman vatandaşlar tarafından yaptırılmış ve eğitime hazır hale getirilmiş, açılması için Milli Eğitim Bakanlığı’nın iznini bekleyen İmam Hatip Lisesi, 100 adet de inşaat halinde bulunan İmam-Hatip Lisesi bulunmaktadır. 

Bu okulların yıllara ve hükümetlere göre açılış tasniflerini belirtmek gerekirse:

1951’de 7 İHL, 1953’te 8 İHL, 1954’de 1 İHL, 1956’da 1 İHL, 1958’de 2 İHL, 1962’de 7 İHL, 1966’da 14 İHL, 1967’de 18 İHL, 1968’de 11 İHL, 1969’da 2 İHL, 1970’de 1 İHL, 1974’de 29 İHL, 1975’de 70 İHL, 1976’da 76 İHL, 1977’de 87 İHL, 1978’de 1 İHL, 1979’da 5 İHL, 1980’de 34 İHL, 1984’de 1 İHL, 1988’de 7 İHL, 1991’de 6 İHL, açılmıştır. 1991 ile 1994 yıllarında 54 İmam-Hatip Lisesi ‘Çok Programlı Liseler’e dönüştürülmüş, İstanbul Kadıköy ile Ankara Merkez İmam-Hatip Liselerinde de yabancı dil ağırlıklı eğitime geçilmiştir.  İmam-Hatip Liselerinin açıldığından bugüne kadar geçen 43 yıl içinde; 1994 yılı itibarıyla 400 bin kişi bu okullardan mezun olmuş, 400 bin kişi de öğrenime devam etmektedir. İkibin yılında da bir milyonun çok üzerinde mensubu olacağı görülmektedir. 

Özet Olarak:  

Şurası unutulmamalıdır ki; İmam-Hatip Liselerine ve mensuplarına bu ülkenin ve dünyadaki mazlum topluluk ve devletlerin çok ihtiyaçları vardır. Bu millet bu okulları bağrına basmış ve hiç bir fedakarlığı esirgememiştir. Dıştaki ehli kitap kâfir ülkelerin ve siyonist güçlerin istememelerine, aleyhteki plan ve tuzaklarına, içteki bir grup mutlu azınlık ile medyanın her türlü iftira ve karalamalarına rağmen imam hatip okullarının ve mensuplarının her daldaki üstün başarıları baş döndürücü bir şekilde çığ gibi büyüyerek ümitleri artırmakta, kalpleri fethetmekte ve gönüllere taht kurmaktadır. İmam hatip liseleri bir meslek okulu değildir. Din meslek olamaz. Her müslüman dinini öğrenmek, yaşamak ve öğretmek durumundadır. Bu okullardaki dersler aslında yeterli de değildir. İslam hukuku, İslâm ekonomisi, İslâm siyaseti gibi dersler yer almamaktadır. Bu liselere karşı çıkanlar, aslında İslâm’a ve müslümanlara karşı çıkan, karanlığı isteyerek cahiliye çağına geri dönmek isteyen gericilerdir.

İmam-hatip liselerinin tamamında ders geçme ve kredi sistemi uygulanmakta, bir kısım Anadolu İHL’inde de yabancı dille eğitim yapılmaktadır. Kapasitenin fazla olduğu okullarda ise geceli-gündüzlü eğitim yapılmaktadır. Talebin yoğun olması durumlarında ise sınavla (Türkçe, matematik, din kültürü, ahlâk) öğrenci alımı gerçekleştirilmektedir.

Dileyen lise kısmına kayıt yaptırabilmekte, dileyen orta kısımdan sonra başka bir okula devam edebilmektedir. Dileyen de okulu dışarıdan bitirebilmektedir. Devlet parasız yatılı okulunu kazananlar, hafızlığını tamamlayanlar, yurt dışındaki işçi çocukları ve bakanlık personelinin çocukları ‘Devlet Parasız Yatılı’ kontenjanından faydalanabilmektedirler.

Pansiyon, ev ve özel yurtlarda kalan öğrencilere daha farklı ve disiplinli-programlı bir çalışma ve tatbikatlar uygulanmaktadır. Bu öğrencilerin diğerlerine oranla öğretim-eğitim, ihlâs ve derslerindeki başarı oranlarının yüksek olduğu belgelenmiştir.

1994 öğretim yılı itibarıyla bu okulların 15 öğrenci yurdu ve 261 pansiyonunda 29 bin öğrenci ‘Devlet Parasız Yatılı’ olarak, 15 bin öğrenci de ‘Paralı yatılı’ olarak istihdam edilmiştir.

Bu okullarda 1994 yılı itibarıyla 6229 meslek, 8726 kültür dersi öğretmeni olmak üzere toplam 14995 öğretmen derslere girmektedir. Bu sayı yeterli olmayıp daha iki bin meslek dersi öğretmenine, beş bin de kültür dersleri öğretmenine ihtiyaç bulunmaktadır. İHL’de ve diğer orta öğretim kurumlarında görev yapan meslek dersi öğretmenlerine belirli periyodlarla ‘Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’ organizesiyle hizmet içi eğitim kursları verilmekte ve branşlarında uzmanlaşmaları sağlanmak üzere çeşitli ülkelere eğitim ve araştırma için bakanlıkça gönderilmektedir.  Son on yıldır İmam-Hatip Liseleri çok kaliteli eğitim veren ve üstün başarılar elde eden liseler arasına girmiş olup, mensupları tüm üniversitelere ve bölümlerine giren (Askeriye hariç), devletin çeşitli kademelerinde görev alan, başarılı hizmet ve projelerinden sözettiren kişiler olarak göze çarpmaktadır. En son olarak da İstanbul Fatih Anadolu İmam-Hatip Lisesi’nden Mustafa Kıyıklık 1994 Öğrenci Yerleştirme Sınavında fen puanıyla Türkiye birinciliğini kazanmış imam-hatip düşmanlarına güzel bir ders vermiş, görmeyen gözleri açmış, sağır kulakları çınlatmıştır. Bütün medya organları da zorla da olsa haber yapmak mecburiyetinde kalmışlardır.  Şurası hiç unutulmamalıdır ki tarih boyunca ve bugüne kadar olduğu gibi müslümanlara ve özellikle bu okullarımıza iftiralar, saldırılar, her türlü tuzaklar, engellemeler, ayak oyunları devam etmiştir ve mutlaka edecektir. Bize düşen bunlara hiç aldırış etmeden yolumuza devam etmek, onların hidayeti için dua etmek, birlik, beraberlik içinde güç ve gönül birliği yaparak ilim ve amelle, üstün başarı ve çalışmalarla insanlığın selameti, Hakk’ın rızası için mücadeleye devam etmek, davadan asla taviz vermemek, yılmamak ve bıkmamaktır.

M.E.B. Din Öğrt. Gn. Md. 1994 Yılı Brifing Kitapçığı

İMAM-HATİP

İmam: Bu kelimenin dört çeşit tarifi görülmektedir. Kur’an-ı Kerim’de oniki yerde; numune, işaret, misal ve rehber anlamlarını ifade eder tarzda zikredilmektedir. Lügatta; cemâatın tâbi olduğu kişiye, halifeye, bir toplumun öncüsüne, bir birlik komutanına, cemaata namaz kıldırana, mezheb sahibine; Fıkıhta ise; imamlık şartlarına haiz kişinin cemaatın önüne geçip onlara topluca namaz kıldırmasına imamlık, bu görevi yerine getiren kimseye de “imam” denir.  Din ıstılâhında ise imam devlet başkanıdır. Bu manadan ilham alınarak ilimde kökleşmiş ve otorite olan zatlara da imam denilmiştir.

Hatip: Şahsa ya da bir topluluğa belirli sözleri, konuları veya duygu ve düşüncelerini planlı, programlı, metodlu ve maksatlı bir şekilde tesirli ve düzgün bir ifade ile sunan kişiye hatip denir. 

İmam-Hatip kavramı bir bütünün ayrılmaz ve birbirini tamamlayan eşit iki parçasının birleşik şeklidir. Pratikte birbirinin devamı ve tamamlayıcısıdır. 

Unutulmamalıdır ki İmam-Hatiplik peygamber mesleğidir, sorumluluğu çok ağır ve aynı derecede de çok faziletli bir görevdir. İmamlığın ehliyet şartları vardır.

Bunlar:

1. Müslüman olmak,
2. Erkek olmak (kadının ancak kadınlara ve imam olan kadının diğerleriyle aynı hizada olmaları şartıyla namaz kıldırması kerahetle caizdir. Maliki mezhebine göre caiz değildir.),
3. Akıllı olmak,
4. Baliğ olmak,
5. Kıraati düzgün olmak,
6. Özür sahibi olmamak,
7. Hadesten ve necasetten temiz olmak,
8. Peltek olmamak,
9. Vücutça sağlam olmak,
10. Cemaatin önünde bulunmak,
11. Dürüst ve adil olmak,
12. Namazın şartlarına riayetkâr olmak,
13. İtikadı sağlam olmak.

Aynı şartlara haiz kişiler arasında tercih sebebi olan özellikler ise;

1. İlimde daha ileri olma,
2. Kıraati daha düzgün olma,
3. Şüpheli şeylerden sakınır olma,
4. Daha yaşlı olma,
5. Vücutça daha kusursuz olma,
6. Evli ve ahlâkı daha düzgün olma,
7. Güzel sesli olma,
8. Temiz giyinme,
9. Ev sahibi olma şeklinde sıralanır. İmam mihraba geçmeden evvel cemaate şöyle bir göz gezdirip, imamlık şartlarına daha uygun birisi veyahut da bir misafir var ise o zatı mihraba (imamlığa) davet etmesi çok güzel bir davranış

olacaktır.

Her imam aynı zamanda hatiplik yapabilen kişi demektir. Ancak şu da iyi bilinmelidir ki hatiplik yani hitabet ayrı bir sanattır, ustalıktır, ilim, fazilet ve tecrübe ister, çalışmak ister. Her zaman profesyonel hatiplere mutlaka ihtiyaç vardır ve yetiştirilmelidir.

İmametin mekruhları:

1. Fasıknı (açıktan günah işleyen ve hayâsızlık yapan) imamlığı mekruhtur. 
2. Bid’at sahibinin imameti mekruhtur. 
3. Namazı uzatanın imameti mekruhtur. 

Bunların dışında mezheplerin beyan ettiği bir kısım mekruhları daha vardır. 

Hanefilere göre mekruhları örnek verirsek:

1. Âmânın imameti tenzihen mekruhtur,
2. Zinadan doğanın imameti mekruhtur,
3. Cahilin, bilgili varken yaptığı imametliği mekruhtur,
4. Müsrif’in imameti mekruhtur,
5. Felçlinin, cüzzamlının, ayağının biri üzerinde duran topalın, tenasül uzvu kesik, eli kopuk olan kimselerin imameti mek ruhtur,
6. Namazı ücretle kıldıranın,
7. Cemaatinin mezhebine riayet etmeyen imamın,
8. Şer’i ölçüler doğrultusunda cemaatin hoşlanmadığı kimsenin,
9. Kadının, kadınlar cemaatine imameti mekruhtur,
10. İmamın, kendinden başka bir erkek yahut hanımı gibi bir mahremi bulunmaksızın, sadece kadınlardan oluşan cemaate namaz kıldırması mekruhtur.

Diğer üç mezhebe göre de durum hemen hemen aynıdır.

NAMAZ VE NAMAZ VAKİTLERİ

Kelime-i şehadetten sonra islâm olmanın ikinci şartıdır namaz. Beş vakit namaz miraç gecesinde farz kılınmış olup buluğ çağına erişmiş olan kadın-erkek her müslüman namaz kılmakla mükelleftir. Namazın farziyeti kitap, sünnet ve icma ile sabittir. Namaz kılan dünyada borcunu öder, ahirette sevaba nail olur. Şurası iyi bilinmelidir ki; namaz kılmayan bir kimse kâfir olmaz, ancak kâfirler de namaz kılmazlar.  Yedi yaşından sonra çocuklar namaz ile emrolunur ve yavaş yavaş namaza alıştırılırlar. Namazlar: farz namazlar, vacip namazlar, sünnet namazlar ve nafile namazlar olmak üzere dört guruba ayrılırlar. Cenaze namazı rükû ve secdele-ri olmayıp farzı kifaye bir namazdır, cum’a ve beş vakit namaz da farz-ı ayın bir namazdır. Vitir ve bayram namazları vaciptir. Beş vakit namaza ilaveten kılınan namazlar ile teravih namazı da sünnettir. Namaz günde beş vakittir; sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarıdır. Namazların muayyen birer vakitleri vardır ve her namazın kendi vaktinde kılınması şarttır. Vaktinden önce kılmak sahih olmadığı gibi, geçerli bir özrü olmaksızın bilerek vaktinden sonraya bırakmak da haram ve günahtır.

Sabah Namazının Vakti:

Doğu cihetinde yayılan beyazlık ile, gökteki karanlık açıldığı zamandan itibaren güneş doğuncaya kadar uzayan zamandır. Ezanın duyulmadığı yerlerde imsak vakti saatin-den yirmi dakika sonra sabah namazı kılınabilir.

Öğle Namazı Vakti:

Güneş tam ortaya geldikten biraz sonra başlar ve herşeyin gölgesi iki misli oluncaya kadar devam eder. 

İkindi Namazı Vakti:

Öğle namazının vakti çıktığı zaman ikindi namazının vakti girmiş olur ve güneş batıncaya kadar devam eder. 

Akşam Namazının Vakti:

Güneş tamamen battıktan sonra akşam namazının vakti girer ve güneşin battığı tarafa gelen kızıllık veya aklık kayboluncaya kadar devam eder. 

Yatsı ve Vitir Namazının Vakti:

Akşam namazının vakti çıktıktan sonra yatsı namazının vakti girer ve sabah namazının vakti girinceye kadar devam eder. Cum’a namazının vakti de öğle namazının vaktindedir. Şu üç vakitte hiç bir namaz kılınmaz; güneş doğarken, güneş tam tepedeyken ve güneş batarken. Farz namazlar; öğle 4, ikindi 4, yatsı 4, akşam 3, sabah 2 toplam 17 rekattır. Sünnetleri de dahil edersek öğle 6, ikindi 4, yatsı 6, akşam 2 sabah 2 olmak üzere 20 rekat olup vitirle birlikte hepsinin toplamı günde 40 rekat etmektedir ve insanın günde ancak bir saatini alır.

Müekket ve Gayrimüekket Sünnetler:

Sabah, öğle, akşam, cum’a ve yatsının son sünnetleri müekket sünnetlerden olup; vakit geniş iken bunlar terkolunmazlar. İkindi ve yatsı namazının sünnetleri de gayri müekket sünnetlerdendir.

CEMAATLE NAMAZ^[1]

Beş vakit namaz yalnız başına kılınabileceği gibi cemaatle de kılınır. Cemaatle kılmak erkekler için sünnet-i müekkededir. Cemaatle kılınan namaz, yalnız başına kılınan namaza göre yirmi yedi derece daha sevaptır. Cemaatle namaz evde, bayırda, tarlada, camide ve müsait olunan her yerde kılınabilir. Cemaat yapmak için en az iki kişi olmak gerekir, hatta buluğ olmayan çocukla dahi cemaat yapılabilir. Aynı şekilde yabancı olmayan bir kadın ile bir erkek de cemaat yapabilir. Görülen odur ki camilerimizde ve daha birçok yerde vaktinden sonra namazı eda etmeye gelenler -istisnalar hariç- namazı ayrı ayrı ve aynı anda eda etmektedirler. Böyle hallerde mutlaka cemaat oluşturulmalı ve cemaatle namaz eda edilmelidir. Birisi mutlaka becerebildiği kadarıyla imamlık yapabilme azim ve cesaretini göstermelidir. 

Farz namazlarının kazasını ifa ederken de; imamla cemaatin kıldığı namazın aynı olması şartıyla da cemaat yapılmalıdır. Namazın sonunda imamın cemaate dönmesi sünnettir. İmam cemaate namazı kıldırdıktan sonra mübarek gün ve gecelerde cemaatin durumuna göre Kur’an-ı Kerim okuyabilir, bilinen güzel duaları yapabilir, cemaatle sohbet yapabilir ancak bunlar cemaati bıktıracak kadar uzun olmamalıdır. 

Bazı namazlar münferit, bazı namazlar da cemaatle kılınır. Cum’a, bayram ve cenaze namazları cemaatle kılınır. Kişi namazın yetişebildiği her rekatında imama uyabilir, cemaate dahil olabilir, imam rükudan doğrulmadan yetişebilirse o mekata yetişmiş sayılır, kaçırmış olduğu diğer rekatların kazasını imam selâm verdikten sonra yalnız başına, imamın okumuş olduğu kıraati de okuyarak tamamlar. İmamın namazı bozulunca cemaatin namazı da bozulmuş olur. İmam açıktan okurken yanılır veyahut bir ayetin devamını hatırlayamazsa cemaatten biri hafif bir sesle imama hatırlatır. İmam namaza başlamadan evvel veya başladıktan sonra yanılır mıyım? yanılmaz mıyım? yapabilir miyim? birileri ne der gibi bir takım vesveseleri kafasından silip atmalıdır. Yanılmaktan korkmamalıdır, hata yapmaktan korkmamalıdır. Hata mepar yahut bir eksiklik olursa tekrar kıldırır, cahil cemaatin dedikodularına aldırış etmez. İmam cemaatten önce camiye gelmeli ve hazırlanarak vakti beklemelidir. Cemaatin yoğun olduğu camilerde daha erken gelerek cemaate vaaz-ü nasihat veya birtakım fıkhî bilgiler vermelidir. İmam namazı fazla uzatmamalıdır. Peygamberimiz Hz. Muhammed (SAV) namazı uzatan bir sahabeye kızarak şöyle buyurmuştur. “Ey insanlar! herhangi biriniz namaz kıldırdığınızda fazla uzatmasın. Çünkü cemaat arasında zayıf, güçsüz olanı vardır. Ama kendi başına kıldığında istediği kadar uzatabilir”. Namazı uzatmayacak derken de tadil-i erkâna dikkat etmeyecek anlamı çıkarılmamalıdır, çünkü rükû ve secdesini tam yapmayan birine peygamberimiz; “Bu namazı tekrar kıl, çünkü sen namazı kılmış sayılmazsın” buyurmuşlardır. Peygamberimiz (SAV) buyuruyorki: “Sıhhati yerinde ve şer’i meşgalesi olmadığı halde ezanı duyupta cemaate gelmeyenin namazı yoktur.” (İbn-i Mace: 1-260) Cemaat kuru bir kalabalık değildir. Bir ruh, bir dava, bir mücadele içinde tek merkezden beslenen ve hareket edebilen muntazam bir topluluk demektir. Sadece cum’adan cum’aya veya beş vakit namazda camide bir araya gelip aynı kıbleye yöneldiği halde ruhen ve bedenen birleşmeyen, insanlar felâh bulamazlar. Namazın dışındaki diğer ibadetler için de aynı safı ve cemaati oluşturmayan, ayrı ayrı guruplarda ve yönelişlerde olan, Allah’ın ipine sarılmayan gûruhlar gerçek cemaat olamaz lar, yaptıkları şekilcilik ve kuru kalabalıktır. İnançta birlik, zikirde birlik, fikirde birlik, davada birlik, mücadelede birlik, istişarede birlik gereklidir.

Cemaate katılmamayı mübah kılan sebepler:

1. Yağmur ve şiddetli soğuk, 2. Yırtıcı hayvan ve düşman tehlikeleri, 3. Karanlık, 4. Tutsak olmak, 5. Körlük, 6. Felçli olmak, 7. Bir ayağın kesikliği, 8. Hastalık, 9. Yürümekte acizlik, 10. Çamur, 11. Kötürümlük, 12. İhtiyarlık, 13. Fıkıh ilmi ve meşguliyet, 14. Yemeğin hazır olması, 15. Yolculuğa çıkmak üzereki hal, 16. Bir hastaya bakma durumu, 17. Nöbet ve görev.

İmama uymayı engelleyen durumlar:

1. İmam ile imama uyacak olanın arasında vasıtaların geçebileceği bir yol ve genişlik varsa imama uymak sahih olmaz.
2. İmam ile cemaat arasında bir ırmak veya nehrin bulunması iktidaya engeldir.
3. İmamla muktedi arasında kadınlardan oluşan bir safın bulunması.

Cemaatle namazda cemaatin durumu üç ayrılır.

1. Müdrik: İmama namazın başında uyan ve sonuna kadar bütün rekatları imamla beraber kılan kimsedir. İmama ilk rekatın rükûünde dahi yetişen müdrik sayılır. İmam rükuuden doğrulmuşsa yetişememiş sayılır.
2. Mesbûk: Birinci rekattan sonra imama yetişip yetiştiği rekatları imamla, yetişemediği rekatları da imam selâm verdikten sonra kılarak yalnız başına eda eden kimseye denir. Yalnız başına kılarken de kaçırdığı rekâtların kıraâtini okur. Mesbûk imama yetiştiği yerde imam kıraati gizli okuyorsa mesbûk subhanekeyi okur. Cehri okuyorsa bunu okumaz, namaz sonunda ayağa kalkıp tamamlarken okur. İmamla kıldığı rekatın son oturuşunda yalnız “Ettehıyyatü’yü” okur.
3. Lâhik: Namaza imamla başladığı halde kendisine uyku, gaflet, burnu kanama veya bir hades vukuunda namazın tamamını veya bir kısmını imam ile kılamayan kimsedir.

Mesela; dördüncü rekatta iken burnu kanadı, hemen saftan ayrılır, namaza mani olacak bir meşgalede bulunmaksızın derhal abdest alır. Yetişebildiği yerde imama tekrar uyar, yetişemediği yerde, kendi başına imamın arkasında kılıyormuş gibi namazını tamamlar. Lâhik hükmen imamın arkasında namazını kılmış sayılır. Bu hâdise üçüncü rekâtta gerçekleşirse, abdest tazeledikten sonra imam dördüncü rekâta başlamışsa, üçüncü rekâtı kıraatsız olarak kılar, sonra imama uyar ve onunla dördüncü rekâtıda kılarak selâm verir. Lâhik kaçırdığı bütün rekâtları kendi başına kılarken kıraat yapmaz, imama uymuş gibi davranır.

İMAMLIK VE GÖREVLERİ

İmam herşeyden evvel gerekli şartlara haiz olmakla birlikte fıkhî meseleleri çok iyi bilecek ve bilmiyorsa öğrenecektir. İmam olacak zat Kur’an-ı Kerim, tefsir, fıkıh, hadis, siyer gibi önemli bilgileri elde edebilmek için uzman âlimlerden, hocalardan ders almalı, özel ta’lim yapmalı ve kendini teçhiz etmelidir. Hitabetini çeşitli yol ve yöntemlerle, çeşitli mekân ve zamanlarda geliştirmelidir. İmam olacak zat şüpheli şeylerden kaçınan, güzel sözlü, güler yüzlü, ciddi, otoriter, alçak gönüllü, herkesle iyi geçinen ve diyaloglar kuran, düzgün ve temiz giyimli olmalıdır. İmam çeşitli yol ve yöntemlerle, cemaatini çoğaltmaya çalışmalı, bilhassa gençlere çok ehemmiyet vermelidir. Camiye gelen çevresindeki gençlere bilhassa imam-hatip öğrencilerine yol gösterip kolaylık ve fırsat sağlayarak imamlık ve müezzinlik yaptırmalı, yetişmelerini ve pratiklerini artırmalarını sağlamalıdır. Camiye gelen yabancı misafirlerle mutlaka özel olarak ilgilenmeli hal ve hatırlarını sormalıdır. Namaz sonrasında cemaate soru sorma fırsatı tanımalı ve sorulan soruları bildiğini hemen, bilmediklerini öğrenip araştırdıktan sonra cevaplamalıdır. İmam namaza başlarken safların tertibine dikkat etmelidir. En ön safa erkekler daha ziyade yaşlılar, sonra erkek çocuklar, daha sonra kadınlar saf olmalıdırlar. İmam namaza durmadan evvel yerinde ikazlarla safların düzgünlüğünü kontrol etmeli ve gerekirse

uyarmalıdır.

Cemâat tarafından istenmeyen birisinin imamlık yapması mekruhtur. Ancak haksız bir sebeple istenmiyorsa imamlığa devam etmesinde bir beis yoktur.

İmamın görevleri:

İmam; camide, mescidlerde vakit namazlarıyla; cum’a, bayram, teravih ve gerektiğinde cenaze namazlarını kıldırır. Yaz ve kış ayları boyunca belirli yer ve zamanlarda genç ve yaşlı herkese Kur’an-ı Kerim, fıkıh, hadis ve çeşitli islâmî ders ve tatbikatlarını gerçekleştirir. Cami içinde ve dışında, planlı ve plansız olarak her yer ve her fırsatta halkı islamî, ahlâkî ve kültürel her konuda aydınlatarak, onlara gerçekleri anlatarak aydınlanmalarını ve şuurlanmalarını sağlar. Halkın bilmediklerini, yanlış bildiklerini, sorulan sualleri cevaplandırır, halkın İslâmî bir hayatı yaşamasına önderlik eder ve örnek olur. Ayrıca camilerin temizliği iç ve dış düzeniyle korunmasını, çeşitli plan ve projelerin yürütülmesini ve bunların öncülüğünü yapar. Köyde imam, hem imamlık, hem vaizlik, müezzinlik ve Kur’an kursu hocalığı hatta bazen de müftü konumunda olup; bir başka ifadeyle din hizmetlerinin tek uygulayıcısıdır.

Cemâate Namaz Kıldırma:

İmam, cemaate namaz kıldırma sorumluluğunun bilincinde ve şuurunda olmalıdır. Ön hazırlığını tamamlamış bir imam; müezzinin kamet getirmeye başlamasıyla birlikte mihraba (cemaatin önüne) geçip kıbleye doğru yönelir. Bu arada hafif geriye dönüp safların düzgünlüğünü kontrol edip gerekirse ikazlarda bulunup safların düzenini sağladıktan sonra niyet eder. “Ene imamun limen tebiani” deyip imamlığa, sonra da “Niyet ettim Allah rızası için bugünkü sabah namazının farzını kılmaya” diyerek ellerini kulaklarına kadar kaldırıp yüksek bir sesle “Allah-ü Ekber” diyerek namaza başlar. İmam, eğer cemaatinde kadın var ise niyet ederken “kadınlara da imam oldum” diye niyet etmelidir. Bu olmazsa kadının namazı sahih olmaz. İmamla birlikte cemâat de hepsi birden gizlice sübhanekeyi okur, sonra imam gizlice euzü besleme çeker.

Sabah, akşam, yatsı namazlarının ilk iki rekatlarında, ramazanda vitir namazının her üç rekatında fatiha ile zammî sureleri, bütün tekbirleri, rukûudan kalkarken okunacak duayı ve selâmları cemâatin işitebileceği şekilde açıktan okur. Akşam namazının üçüncü, yatsının üç ve dördüncü rekatlarıyla öğle ve ikindinin bütün rekatlarında tekbir, tesmi ve selâmları açıktan, subhaneke ve kıraati gizlice okur. İmamın sabah namazının ilk rekatında okuyacağı ayetlerin ikinci rekattakinin iki katı kadar olması sünnettir. İmam ve cemaat birinci oturuşta yalnız “tahıyyat”ı, ikinci oturuşta da tahıyyat ve diğer duaları gizlice okurlar. İmam açıktan okuduğunda da fatihanın sonunda gizlice amin der.

Cum’a Namazı:

Cum’a günü gerekli şartları taşıyan müminler camiye gelerek ezandan sonra; önce cum’anın ilk dört rekat sünnetini kılarlar. Sonra müezzin tarafından okunan iç ezanın ardından, imam mimbere çıkarak cemâate dönük vaziyette ayakta bir hutbe okur. Hutbeyi bitirdikten sonra aynen sabah namazının farzı gibi iki rekat cum’a namazının farzı açık sesle okunarak eda edilir. Sonra diğer namazlar mescidde veyahut evde eda edilir. Farzdan sonra Cum’anın ikinci 4 rekatlık sünneti kılınır, bundan sonra vakti müsaitse 4 rekatlık zuhr-u ahir namazını kılar. Bu namazın niyeti şu şekildedir: “Niyet ettim vaktine yetişip hâlâ üzerimden sakıt olmayan Zuhr-u âhir namazını kılmaya” der ve namaza durur. Bu namazın her rekatında fatihadan sonra zammî sure okunur, ikinci rekattaki oturuşta ise sadece tahıyyat okunur. En son olarak da iki rekat vaktin ṡünnetini kılar ve namaz tamamlanmış olur. Cum’a namazıyla ilgili ṡeferruatlı bilgileri çeşitli kitaplardan elde edebilirsiniz.

Not: Bayram namazlarıyla ilgili ayrıntılı izahat ilgili bölümde yer almaktadır.

Teravih Namazı:

Teravih namazı sadece ramazan ayında yatsı namazından sonra kılınan sünnet bir namazdır. Cemaatle olduğu gibi yalnız başına evde de kılınabilir. Teravih namazını ikişer rekat kılmak daha faziletli olup, dörder rekat olarak, 6+4’er veya onar rekat olarak da kılınabilir.

MÜEZZİNLİK

Her dinin ibadet vakitlerini ve özelliklerini mensuplarına bildirmek, duyuruyu yapmak için çeşitli şekil ve uygulamaları vardır. Hristiyanlıkta çan çalınır, yahudiler boru çalar, mecûsiler ise yüksek bir yerde ateş yakar ve bu şekilde ibadet vakitleri haber verilir. İslâm’da ise bu çağrı ve davet ezan okunarak, selâ verilerek yapılmaktadır. Ezan, vakitlerin ilânı ve birlikte eda edilecek ibadetler için toplanılması bakımından zaruridir. Namaz vakitlerini bildirmek için ezan okumaya müezzinlik, ezan okuyan ve müezzinlikle ilgili diğer görevleri yerine getirene de müezzin denir. Müezzin okuduğu ezanla yüce Allah’ın varlığını, birliğini, Hz. Muhammed’in peygamberliğini bütün dünyaya duyurarak insanları Allah adına namaza yani kurtuluşa davet eder. Bu yüzden müezzinlik görevi çok kutsal bir görevdir. Bilindiği gibi küreyi andıran bir şekilde olan dünyamızda namaz vakitleri değişik zamanlara rastlamaktadır. Bundan dolayı tüm dünyada minarelerden okunan ezanlar bütün insanlara her an Allah’ın varlığını ve birliğini ilân etmektedirler ve hatırlatmaktadırlar. Bilindiği gibi ilk müezzin ve özellikle Peygamberimiz Hz. Muhammed (SAV)in müezzini Hz. Bilâl-i Habeşi (R.A.)dir. Müezzinlikte aranacak şartlar, müslüman ve akıllı olması şartıdır. Mümeyyiz çocukların da ezan okumaları câizdir. Hatta çocukların müezzinlik ve imamlığın tatbikatına küçük yaşlarda başlamaları ve eğitimin küçükken verilmesi gerektiği için bunlara fırsat verilip, yardımcı olunmalı, teşvik edip özendirilmelidir. Sarhoşun, fasıkın, kadının ve yatanın ezan okuması mekruhtur. Sürekli günah işleyen ve gerekli dini bilgileri öğrenmemekte direnen kimselerin de müezzinlik yapması tahrimen mekruhtur. Müezzinin görevleri; namaz vakitlerinde ezan okumak, namazdan önce kamet getirmek, caminin bakım ve düzeninde imama yardımcı olmak, imamın bulunmadığı zamanlarda namazı kıldırmak için imamlık vazifesini yerine getirmektir. Ezan vacibe yakın bir sünnettir. Müezzin ezanı yüksek bir yerde, kıbleye dönerek herkesin duyabileceği bir şekilde okumalıdır. Sağdan başlayarak şerefede dönerek okumalıdır. İçerideki cum’a hutbesinden önce okunan iç ezanda ise “Hayye ale’s-salâh” derken sağa, “Hayye ale’l-felâh” derken de sola dönerek okur. Ezan ne gereğinden fazla uzatılmalı ne de çok kısa olmalıdır. Ezan tane tane okunmalı, her cümlenin arası biraz durularak açılmalıdır. Kamet ise uzatılmadan kısa tutulmalıdır.

CAMİLERİN ÖZELLİKLERİ

İmam camilerin kapılarını açık bulundurmalıdır. Hırsızlık olayları olduğu için genelde kapalı tutulan camilerin, hırsızlığa müsait olmayan bir bölümü mutlaka gece-gündüz yirmidört saat ibadete açık tutulmalıdır. Camilerin tamamında, özellikle merkezi konumdaki camilerde kadınlar içinde abdest alma ve namaz kılma bölümleri ayrılmalıdır. Ayrıca her camide mutlaka bir kütüphane bulundurulmalı, ışıklandırma ve ses düzeni muntazam olmalıdır. Her camide görevlilerin ve cemaatin dikkat etmesi gerekli kuralları belirten bir tablo bulundurulmalıdır. Siyah bir yazı ve ilân tahtası da bulundurularak günün önemine münasip ayet, hadis gibi dini ve ilmi bilgiler yazılarak halka duyurulmalıdır.

Bugünün müslümanları camide dünya kelâmının konuşulup görüşülmesini haram telâkki etmektedirler. Bu yanlış bir inanıştır, bidattır. Cami 14 asırdır bütün islâm diyarındaki müslümanların ibadet, ilim ve meşveret yeri olmuştur. İbadet için toplanan cemaat, din ilmini de orada öğrenir dünya işlerini de orada görüşür ve hallederdi. Camiler, hem ibadet ve ilim mahalli hem de muhit ve memleket meselelerinin görüşüldüğü yerlerdir. Osmanlı döneminde hükümetin emri ve tebliğleri cemaatin çok olduğu yerlerde yatsı namazından sonra imam efendi tarafından camide duyurulurdu. Camide dedikodu şeklinde insanları hırs ve tamaha çeken, hizipleştiren, tevhid a’kidelerinden uzaklaştırıp tağuta itaata çağıran konuşmaların yapılması haramdır.

HİTABET

Hitabet: Duygu ve düşüncelerin, planlı, programlı, metodlu ve maksatlı bir şekilde başkalarına anlatılmasına, düşünülen ve bilinen şeylerin dinleyicilere tesirli ve düzgün bir ifade ile sunulmasına denir. Topluluklar karşısında güzel ve etkili konuşma, güzel ve düzgün söz söyleme sanatıdır.

Hatipte olması ve dikkat etmesi gerekli hususlar:

1-       İman: Hakiki bir müslüman olması, Kur’an’a tam teslimiyyet göstermiş olması, söylediklerinin doğruluğuna tam olarak inanması.

2-       İlim: Soran, okuyan, araştıran, derleyen, öğrenmek için gayret sarfeden bir kişiliğe sahip olması.

3-       Amel: İnandığı, inandığını söylediği tüm unsurları fiilen şahsında tatbik etmesi ve yaşamasıdır. İlmiyle amel etmesi gereklidir.

4-       İhlâs ve samimiyet: Amaç Hakk’ın rızası ve halkın faydalanması olmalıdır. Para, şan, şöhret ya da gösteriş için yapılan konuşmalarla hem kendini hem de dinleyenleri kandırmış olur.

5-       Basiret ve tefekkür: Peşin ve suçlayıcı hükümlerle hissi ve şahsi davranışlardan tamamen uzak olması gereklidir. Düşünerek konuşmalı, çok düşünüp az ve öz konuşmalı, konuştuğunu açık ve net, halkın bildiği cümleler ve lisanla konuşmalıdır.

6-       Giyim-Kuşam: Temiz, düzgün, sade, örf ve adetlere uygun giyinmelidir. Herkese kendini sevdirmelidir. Kendini sevdirmeyen hatibin düşünce ve fikirlerini sevdirmesi zor olur.

7-       Ses: Hatip sesi çok iyi kullanmak mecburiyetindedir. Yavaş ses dikkati dağıtır; fazla ses kulakları tırmalar.

Kulağa hoş gelen bir ses üstün bir ikna gücüne sahiptir. Konuya göre ses yükseltilip alçaltılmalıdır. Hitabete başlarken yavaş ve gayet sakin bir sesle başlamalı ortaya doğru biraz yükseltmeli ve aynı düzeyde devam edip sona doğru tekrar alçaltarak tatlı bir üslup ve tonla tamamlamalıdır.

8-       Telâffuz: Konuşma en güzel Türkçeyle, kelimeleri açık ve net olarak ve de vurgulayarak gereken tonda, mânaya uygun ve dinleyicilerin tamamının anlayabileceği kelimeler kullanarak yapılmalıdır. Mahalli şive ve kelimelerden uzak kalınmalıdır.

9-       Jestler: Ses, telâffuz, davranış ve jestler aynı amaca yönelik olduğu için aralarında uyum sağlanmalıdır. Yüzün ifadesi, vücudun ve ellerin durumu sesin ve konunun vurgusuna göre ayarlanmalıdır. Hatip kürsüde veya minberde konusuna hakim olmanın verdiği güven duygusuyla, kendi evindeymiş gibi çok rahat ve tabii hareket etmelidir.

10-    Mimikler: Mimikler konuşmacının yüzünde ve gözünde hitabetin meydana getirmek istediği heyecanı yansıtır. Yüz hatlarının alacağı şekil, anlatılan konuya ve söylenen sözlere göre yerinde ve zamanında ayarlanmalıdır.

Hitabet Şekilleri:

1-       Yazılı olarak: Yazılı olarak hazırlamış olduğu konuşma metnini hatip kağıt üzerinden bakarak okur. Hitabet kurallarına uyarak ve canlılık katarak okumalıdır. Zaman zaman dinleyicilerin dikkatini toplamak için de başını kağıt üzerinden kaldırmalıdır.

2-       Şematik Olarak: Konunun planı ve önemli kısımları ana başlıklar ve kısa ayrıntılarla bir kağıt üzerine çıkarılır. Şematik hitabetler en çok kullanılan ve pratik olan konuşma tarzıdır.

3-       İrticalen: Hitabet şekillerinin en zoru olmasına rağmen en etkili ve en güzel olanıdır. Konunun hiç bir yardımcı malzemeye başvurmadan topluluğa takdim edilmesidir.

Hitabetin Özellikleri:

1-  Az ve öz konuşmak.

2-  Seviyeye göre konuşmak.

3-  Yumuşak konuşmak.

4-  Konuşmalarda ümit ve tehdid.

5-  Konuşmalarda şahsiyet yapmamak.

6-  Örf ve adetlere saygı göstermek.

7-  Zaman ve mekân unsuruna dikkat etmek.

Hitabet Kabiliyetini Kazanma Yolları:

1-       Doğuştan var olan kabiliyet.

2-       Egzersizle elde edilen hitabet. Hitabet kurallarını öğrenip, kendi kendini eğiterek kazanılabilir.

3-       Tekrarla kazanılan hitabet. Güzel ve etkili konuşmalarıyla tanınmış hatiplerin konuşmalarını çokça dinlemek ve onlar gibi konuşmaya çalışmakla elde edilir.

4-       Taklitle elde edilen hitabet. Güzel konuşanları bütün yönleriyle taklit ederek elde edilen hitabet sanatıdır.

Hitabet Çeşitleri:

1-       Vaaz: Herhangi bir islamî mevzu hakkında camilerde her seviyeden cemaate yapılan konuşma şeklidir.

2-       Konferans: İlmî, fikrî yahut akademik bir meseleyi açıklamak, savunmak amacıyla belli seviyedeki bir dinleyici gurubuna muhtelif salonlarda yapılan konuşmadır.

3-       Sohbet: Konular gündelik olaylardan seçilerek, siyasî ve ictimaî hususlarda fazla detaya inilmeden kısa ve zarif nüktelerle, herkesin kolayca anlayabileceği bir lisan ve üslupla anlatılır.

4-       Açıkoturum: Geniş bir kitleyi ilgilendiren konularda, tanınmış uzman kişilerin ve yetkililerin aralarından birini başkan seçerek onun yönetiminde meseleyi çeşitli boyutlarıyla enine boyuna tartışmalarıdır.

5-       Münazara: (Tartışma) Karşılıklı ve karşı görüşlü bir kaç kişinin herhangi bir konunun leh ve aleyhinde fikir alış-verişinde bulunmalarıdır.

6-       Panel: Dinleyiciler önünde bir konunun sohbet havası içerisinde birkaç kişi tarafından tartışılmasıdır. Ortada başkan olmak üzere konuşmacılar bir masanın etrafında hem birbirlerini hem de dinleyicileri rahat görecek bir şekilde otururlar.

7-       Sempozyum: Aynı konunun çeşitli yönleriyle değişik kimseler tarafından ele alınması için yapılan seri konuşmalara denir. Konuşmalar asla tartışma havasına dönüştürülmezler.

VAAZ

Vaaz; camilerde veya toplu ibadet edilen yerlerde ehil kişilerce ibadet öncesi veya sonrasında cemaate yapılan dini konuşmanın adıdır. Vaazı, görevli vaizler, caminin imam-hatibi, müftü, imam-hatip ve ilâhiyat mezunu olan herkes, dini ilimlerle kendini iyi derecede yetiştirmiş güzel konuşan, kendine güvenen ve cemaatin hoşlanacağı herkes yapabilir. Caminin imam-hatibi öncelikle orada bulunan ve kendini yetiştirmiş misafir kişiye teklifte bulunmalıdır, kendini yetiştirmeye çalışan istekli ve azimli kişilere kolaylık göstermelidir. Kur’an-ı Kerim’de; “Öğüt ver zira öğüt ve nasihat müminlere fayda verir” denilirken, Hz. Muhammed (SAV)’de; “Din nasihattan ibarettir” buyurarak vaazın zaruretine işaret buyurmaktadırlar.

Vaazın Kalıbı:

1- Hamdele, 2- Salvele, 3- Konu ile ilgili bir ayet, 4- Konu ile ilgili bir hadis, 5- Sunuş için kısa bir dua, 6- Konuyu takdim, 7- Vaaz, 8- Özet, 9- Bitiriş ve Dua’dan ibarettir.

Vaaza Başlama Duaları:

اٰلَِْحََمَّْدٍُ لِِلّٰهِِ رََ بِِّ اٰلِْعَاَلِمََِّينََ وََاٰلِصَّّلََاةُُ وََاٰلِسَّّلََامُُ عََلٰٰى رََسُُولِِنَاَ مُُحََمَّّدٍٍ وََعََلٰٰى اٰٰلِِهِِوََأَصَْْحََابِِهِِ أَجَْْمََّعَِينََ . قَاَلََ اللّٰهُُ تَعََاَلِٰى فِِي كِِتَاَبِِهِِ اٰلِْكََرِِيمِِ . أَعََُوذُُ بِِا لِلّٰهِِ مُِنََ اٰلِشَّّيْطََانِِ اٰلِرِّجِْيمِِ . بِِسَّْمِِ اللّٰهُِ اٰلِرِّحِْمَّٰنَِ اٰلِرِّحِِيمِِ

..................................................................................................... [Buraya vaazın konusuy- .................... صَْدٍقَََ اللّٰهُُ اٰلِْعَظَِِيمُِ ....................la ilgili ayet yazılacak (okunacak)].وََقَاَلََ اٰلِنَبِِّيّ صَْلٰىّ اللّٰهُُ عََلٰيَْهِِ وََسَُلٰمَِّ......................................................................................................

(Buraya vaazın konusuyla ilgili hadis yazılacak (okunacak)).

. صَْدٍقَََ رََسُُولَُ اللّٰهُِ فِِيمََّا قَاَلََ أَوََْ كَِمََّا قَاَلََ أَوََْ قَرَِِيبِاً مُِنَْهُِ

(Bundan sonra vaaza başlanır.)

Bazen de memleketimizin birçok yöresinde yapıldığı gibi aşağıdaki kısa salat’ü selâm’dan sonra direkt olarak vaaza geçilebilir.

 صََلٰوّا عََلٰٰى رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ . صََلٰوّا عََلٰٰى طََبِِيبِِ قُلُٰوُبِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ . صََلٰوّا عََلٰٰى شََفِِيعِِ

. ذُنَُوُبِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ

DUA

Dua Nedir: Dua lügatta “Çağırma” demektir. Terim olarak “Bir şeyin yapılmasını veya yapılmamasını, veyahut bir ihtiyacı, Allah’ı methederek ve ona senâ ederek tevâzu içerisinde istemektir.” Kur’an-ı Kerim’de ise “İbadet, yardım dileme ve talep etme” manalarına gelir.

Duanın Önemi: Duanın önemi ayet ve hadislerle açık bir şekilde belirtilmiştir. Kulun yapacağı bir duayı Cenab-ı Mevlâ’nın kabul edeceği Kur’an-ı Kerim’de haber verilmektedir. Şöyle ki;

وَإِِذَُا سَُأَلَِكَََ عَِبِاَدٍِي عََنَِي فَإَِنَِِي قُرََِيبٌِ ۖ أُجُِِيبُِ دٍَعَْوَةََ الِدٍّاعِِ إِِذَُا دٍَعََانِِ

فَلَْٰيسَُْتَجَِِيبِوُا لِِي وَلِْيؤُْْمَِّنَوُا بِِي لِعََلَٰهُُّمْْ يرََْشَُدٍُونَِ

Bakara : 186 “(Ey Râsûlüm) Kullarım sana benden sorarlarsa, muhakkak ki ben çok yakınındır. Bana dua edince dua edenin duasını kabul ederim. O halde onlar da benim davetime koşsunlar ve bana hakkıyla iman etsinler ki doğru yola ulaşmış olsunlar.” buyurmaktadır.

Dua etmekten yüz çevirip Allah’a yönelmeyi kibirlerine yediremeyen kimselere de azap olacağı yine Kur’an-ı Kerim’de bildirilmektedir.

وَقُاَلََ رََبِكُّْمُْ ادٍْعَُونَِي أُسَُْتَجَِِبِْ لِكَُْمْْ ۚ إِِنِّ الِذُِّينَِ يسَُْتَكَْْبِِرَُونَِ عََنِْ عَِبِاَدٍَتَِي

 سَُيدٍَْخُِلٰوُنَِ جَِهَُنَمَّْ دٍَاخِِرَِينِ

Mümin : 60- Rabbim buyuruyor ki; “Bana dua edin, size karşılığını vereyim. Bana ibadet etmekten büyüklenip yüz çevirenler muhakkak ki küçülmüş kimseler olarak cehenneme gireceklerdir.”

Hz. Peygamber (S.A.S.)’de birçok hadislerinde dua yapmayı teşfik etmiş ve duanın kabul olacağını müjdelemiştir. Peygamberimiz Hz. Muhammed “Dua, müminin silâhıdır, dinin direğidir, göklerin ve yerin nûrudur”^[2] demişlerdir.

“Hiçbir müslüman yoktur ki, bir günâh ve yakınlarla ilgiyi kesme isteği olmayan bir dua ile Allah’a niyaz etsin de, Allah ona şu üç şeyden birini vermesin. Ya istediğini yerine getirir, yahut onun istediğini ahireti için saklar, yahut da duasının dengi olan bir kötülüğü ondan savar. Dediler ki; O halde çok dua edelim. Buyurdu ki; Allah’da çok kabûl eder.”^[3]

Duanın Usûlü: Dua bir ibadettir. Bu bakımdan duanın da bir takım âdabı ve usûlü vardır. Cum’a ve seher vakti, ramazan ayı ve arefe günleri dua için en müsait zamanlardır. Aslında günün her anında dua yapılabilir. Fakat böyle şerefli gün ve saatlerin seçilmesi onun kabulüne en büyük vesîledir.

Dua mümkünse kıbleye dönülerek ve gözler semaya dikilmeden yapılır. Müslim’in rivayetine göre Peygamberimiz dua ederken ellerini koltuk altlarının beyazlığı görünecek derecede kaldırırdı.

Dua tevazu ve huşu ile yapılır. Dua yapılırken kabul olunacağına kesinlikle inanılır. Duanın kafiyeli olması gerekmez. Fakat kendiliğinden doğan bir kafiye birliğinde veya cemaati aşka getirebilme gayesiyle meydana getirilen kafiyede bir mahzur yoktur. Rabbim dua edenlerin dualarını kabul eyleye. AMİİN....

ÖLÜM HALİNDE OLANA TELKİN

Ölüm halinde olan kimseyi eğer kendisine zahmet verilmeyecekse sağ yanına yatırarak yüzünü kıbleye doğru çeviririz. Bu güç olursa ayakları kıbleye gelecek şekilde sırt üzeri yatırabiliriz. Yüzünün kıbleye gelebilmesi için başını da biraz yukarı kaldırırız.

Bu hazırlıktan sonra yanında Kelime-i Şehadet ve Kelime-i Tevhid söyleyerek ona şehadet telkin ederiz. Bu telkin sünnettir. Fakat “sende söyle” diyerek kesinlikle bir zorlama yapılmamalıdır.

Bu telkin işlemi sağlığında çok sevdiği biri tarafından yapılmalıdır.

Hastanın durumu müsaitse telkin şu şekilde yapılmalıdır;

أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّٰهََ الِْعَظَِِيمَْ الِذُِّي لَّاَ إِِلِٰهَِ إِِلَّاّ هُُوَ الِْحََيّ الِْقَيَوّمُْ وَأُتََوُبُِ إِِلِيَْهِِ

Meali: “Kendisinden başka İlâh olmayan yüce Allah’tan mağfiret dilerim. O Hay ve Kayyum’dur, O’na tevbe ederim.”

Muhtezar’ın son sözünün şehadet olmasına dikkat edilir. Hastanın durumu şehadete müsâit değilse, sadece Allah lâfzı telkin edilir. Ayrıca yâsin ve Râd surelerini okumak da müstehabdır. Ölüm halinde olanın yanına aile efradı ve onun çok sevdiği kişiler girmelidir.

Hasta ölünce gözleri yumulur, çenesi enlice bir bezle başından bağlanıp ağzı kapatılır. Bu işlemi yaparken şu şekilde dua edilmelidir.

 بِسُِْمِْ اللّٰهَِ وَعََلٰٰى مَِّلٰةِِّ رََسُُولَِ اللّٰهَِ الَِلٰهُُمّْ اغْْفِِرَْ لِهَُِ وَارَْفَعَِْ دٍَرََجَِتَهَُِ فَِي الِْمََّهُْدٍِييِنَِ وَاخِْلٰفُِْهُِ فَِيعََقَِبِِهِِ فَِي الِْغْاَبِرَِِينَِ . وَاغْْفِِرَْ لِنََاَ وَلِهَُِ ياَ رََبِّ الِْعَاَلِمََِّينَِ وَافَْسَُحْْ لِهَُِ فَِي قُبَِْرَِهِِ وَنَ وُِرَْ لِهَُِ فَيِهِِ-Meali: “Allah’ın ismi ve Resûlullah’ın milleti üzerine ol-sun. Ey Allah’ım, onu affet, onun derecesini hidayete ermiş kişiler içinde yücelt ve onu bunun peşinden kurtuluşa erenlerin halefi kıl. Bizleri ve onu affet, ey alemlerin Rab’bi.

Onun kabrini geniş eyle ve orasın ona nurlandır.”

Bu duayı bilmeyenler ise ilk cümleyi üç kere tekrar edebilir. Ölünün üzerinden elbisesi çıkarılır, üstü örtülür, elleri yanlarına salınır. Yanında güzel kokular bulundurulur, yıkanıncaya kadar yanında Kur’an-ı Kerim okunması mekruhtur. Başka bir odada okunabilir.^[4]

CENAZENİN YIKANMASI VE KEFENLENMESİ

Cenaze yüksek bir yere ayakları kıbleye doğru olarak sırt üstü yatırılır. Ölünün bir örtüyle göbeğinden dizlerine kadar avret yerleri örtülüp elbiseleri çıkarılır. Ölüyu yıkayacak kimse bir önlük takar ve çizme giyer. Besmele çekip gusül için niyet eder ve gusül bitinceye kadar;

غُْفِْرََانَكَََ ياَ رََحَْمَّٰنُِ

“Rahman olan Allah’ım mağfiretini dilerim” demelidir.

Bir kişi de yıkayıcının yardımcısı olur. Bir bezle taharet yapar. Sonra abdest aldırmaya geçer. Önce yüzünü yıkar, dudak, burun, göbek deliğini bezle mesheder. Sonra elleriyle kollarını yıkar. Başını mesheder ve ayaklarını aynı şekilde yıkar. Böylece abdest işi tamamlanmış olur. Sonra cenazenin üzerine ısıtılmış su döker. Başı ve sakalı, hatmi denilen kokulu bitki veya sabunla yıkanır. Sonra sol tarafına çevrilerek önce sağ tarafı bir kere, sonra da sağ tarafına çevrilerek sol tarafı bir kere yıkanır. Bu şekilde sağ ve sol taraflarının yıkanma işlemi üçer defa aynı şekilde tekrarlanmalıdır. Bundan sonra cenazenin karnı hafifçe sıvanır, bir şey çıkarsa taharet bezi ile tekrar temizlenir, yeniden abdest aldırmaya gerek yoktur. Bulûğ çağına gelmemiş çocuklara abdest aldırmaya gerek yoktur.

Yıkama işlemi tamamlandıktan sonra kurulanıp kamis denilen kefen gömleği giydirilir. Secde mahalli olan elleri, ayakları, dizleri, burnu ve alnına güzel bir koku sürülür. Yıkanacağı yer örtülü olmalı ve kimse görmemelidir. Erkeği erkek, kadını da kadın yıkamalıdır. Bir kadın mevtası olan kocasını yıkayabilir fakat kocası kadını yıkayamaz.

Kefen erkeklere kamis, izar, lifafe olarak üç kattır. Kadınlar da ise kamis, izar, lifafe, baş örtüsü, göğüs örtüsü olmak üzere beş kattır. Kamîs, kolu ve yakası olmayan, yanları da dikişsiz olan, uzunluğu boynundan ayaklarına kadar olan beyaz bir bezdir.

Kefen önce tütsülenir. Lifafe tabuta ve kilim üzerine yayılır. Onun üzerine izar serilir. Cenazeye kamîs giydirilip lifafe üzerine uzatılır. Erkek ise izarın sol tarafı alta, sağ tarafı üste gelecek şekilde namazda ellerin bağlanış şekline göre mevtaya sarılır. Sonra lifafe de aynı bu şekilde sarılarak baş ve ayak uçlarından uzayan fazlalıklar bağlarla bağlanır.

Cenaze kadın ise ve saçları da uzun olursa saçları ikiye ayrılarak kamîs üzerinden göğsü üstüne konur. Onun üzerine yüzünü de örtecek şekilde baş örtüsü örtülüp üstüne de izar sarılır. İzarın üstüne de göğüs örtüsü bağlanır. Daha sonra da lifafe sarılır. Göğüs örtüsü lifafe üzerine de bağlanabilir. Kadın cenazede de izar ve lifafe, erkekte olduğu gibi sol tarafları alta gelecek şekilde sarılır. Burada dikkat edilecek husus izar ve lifafeyi ayrı ayrı sarmaktır. Herkesin kefeni kendi malından tedarik edilir. Kefen masrafı borç ve vasiyetten önce gelir.

CENAZE NAMAZI

1. 1.  Ön Bilgiler:

Cenaze namazı asıl namaz olmayıp ölü için bir duadır. Ona son vazifeyi yerine getirmektir. Allah’tan onun affolunmasını istemektir. Farzı kifayedir. Cemaat şart değildir, yalnız kılınsa da namaz sahihtir.

Namazın şartları: Taharet, setri avret, istikbali kıble ve niyetten sonra kılınabilmesi için altı şart vardır: 1. Müslüman olması, 2. Temiz olması, 3. Cemaatin önünde olması, 4. Bedeninin çoğu mevcut olması, 5. Elde, omuzda veya hayvan üzerinde bulunmayıp yere konulması, 6. Namazı kılacak kimsenin önemli özrü bulunmaması. Namaz kılmanın mekruh olduğu üç vaktin dışında her zaman kılınabilir. Namazın rükünleri dört tekbir, bir kıyamdır. Kur’an okumak, rükû, sücût yoktur.

1. 2.  Niyet, Kılınışı ve Okunan Dualar:

Niyet: Niyet ettim Allah rızası için er kişi niyetine (Mevta kadın ise: kadın kişi niyetine) cenaze namazı kılmaya, durdum kıbleye, uydum hazır olan imama Allahüekber diye niyetlenilir. İmam ölünün göğsü hizasına durur ve tekbir alınıp namaza durulur.

1. tekbir alınırken namazda olduğu gibi eller kulağa kalkar ve göbeğin altına bağlanır. Subhaneke duası Vecelle seneeüke cümlesi ilâve edilerek okunur.
2. tekbiri imam açıktan ve ellerini kaldırmayarak alır. Cemaatte içinden alır. Ve Allahümme Salli, Barik duaları okunur.

3.üncü tekbiri de imam açıktan alır, eller yine kaldırılmaz ve cemaat şu cenaze namazı dualarını okurlar: Aşağıda belirtildiği üzere dualar dört guruba ayrılarak özelliklerine göre değişiklik arzederler:

1)       Ölü erkek ise: şu aşağıdaki dua okunur.

 الَِلٰهُُمّْ اغْْفِِرَْ لِِحََيِنَاَ وَمََّيِتَِنَاَ وَشََاهُِدٍِنَاَ وَغَْائِِبِِنَاَ وَصََغِْيرَِنَاَ وَكَْبِِيرَِنَاَ وَذَُكَْرَِنَاَ وَأُنَُْثَاَنَاَ.

 الَِلٰهُُمّْ مََّنِْ أُحََْييَْتَهَُِ مَِّنَاّ فَأََحََْيِهِِ عََلٰٰى الْْإِِسُْلََامِْ وَمََّنِْ تَوََفَيّْتَهَُِ مَِّنَاّ فَتََوََفَهُِّ عََلٰٰى الْْإِِيمََّانِِ وَخُِصَّّ هُٰذَُا الِْمََّيِتََ بِاِلِرَّوحِ_ِ وَالِرَّاحََةِِ وَالِرَّحَْمََّةِِ وَالِْمََّغْْفِِرََةَِ وَا لِرَِضْْوَانِِ . ( الَِلٰهُُمّْ إِِنِْ كَْانَِ مَُّحَْسُِنَاً فَزَِْدٍْ فَِي إِِحَْسَُانَِهِِ وَإِِنِْ كَْانَِ مَُّسُِيئِاً فَتََجََِاوَزْْ عََنَْهُِ وَلِقََِهِِ ) الْْأَمََّْنَِ وَالِْبِشَُْرَٰى وَالِْكَْرََامََّةَِ

. وَالِزّْلِْفِٰى بِِرََحَْمََّتَِكََ ياَ أُرََْحََمَْ الِرَّاحَِمَِّينَِ

2)       Ölü kadın ise: Aynı dualar okunur; fakat altı çizili kelimeler ve parantez içindeki cümlenin müzekker zamirleri değiştirilerek müennes zamiri olarak okunur. ( َ ةَ َ تَ )

( الَِلٰهُُمّْ إِِنِْ كَْانَتََْ مَُّحَْسُِنَةًَِ فَزَِْدٍْ فَِي إِِحَْسَُانَِهَُا وَإِِنِْ كَْانَتََْ مَُّسُِيئِةًَِ فَتََجََِاوَزْْ عََنَْهَُا وَلِقََِهَُا )

3)       Ölü erkek çocuk ise: Çocukların günahı olmadığı için mağfiret duasına karşılık aşağıdaki şekilde erkek ve dişiye uyarlanarak dua okunur.

 الَِلٰهُُمّْ اغْْفِِرَْ لِِحََيِنَاَ وَمََّيِتَِنَاَ وَشََاهُِدٍِنَاَ وَغَْائِِبِِنَاَ وَصََغِْيرَِنَاَ وَكَْبِِيرَِنَاَ وَذَُكَْرَِنَاَ وَأُنَُْثَاَنَاَ . الَِلٰهُُمّْ مََّنِْ أُحََْييَْتَهَُِ مَِّنَاّ فَأََحََْيِهِِ عََلٰٰى الْْإِِسُْلََامِْ وَمََّنِْ تَوََفَيّْتَهَُِ مَِّنَاّ فَتََوََفَهُِّ عََلٰٰى الْْإِِيمََّانِِ . الَِلٰهُُمّْ اجِْعَلَْٰهُِ. لِنََاَ فَرَََطًَا الَِلٰهُُمّْ اجِْعَلَْٰهُِ لِنََاَ أُجَِْرًَا الَِلٰهُُمّْ اجِْعَلَْٰهُِ لِنََاَ شََافَِعَاً وَمَُّشََفِعَّاً

4)       Çocuk kız ise: Yukarıdaki duada altı çizili kelimeler müennes zamiri alarak okunur. Ve selâm verilerek cenaze l ( .rulo şımnalmamat ızaman ha )َ

KABRİN KAZILMASI VE DEFİN

Kabir, mezarlıkta veyahut diğer aile fertlerinin yanına veya özel olarak önceden vasiyet ettiği yere kazılır. Öldüğü yere de gömülebilir. Bu hususta dinin bağlayıcı bir hükmü bulunmamaktadır. Çukur yırtıcı hayvanların kabri açmalarını, kokunun dışarıya çıkmasını önleyecek bir derinlikte kazılmalıdır. Uzunluğu ölünün boyundan biraz uzun ve genişliği de mevtayı kabre koyanların sığabileceği

boyutta olması gereklidir.

Kabir, ölünün sağ yanına yatırıldığında yüzünün kıbleye geleceği şekilde kazılması gereklidir. Cenazeyi taşımak sünnettir. Dört tarafından on’ar adım götürmek müstehabtır. Peygamberimiz (S.A.V.) “Bir kimse cenazeyi kırk adım götürürse din kardeşine ait hakkını ifa etmiş olur, kendisinin kırk büyük günahı affolunur.” buyurmuşlardır.

Cenaze kabre konulurken, cenazenin yakınları kabre inerek, kabrin kıble tarafından cenazeyi tabuttan çıkarıp olduğu hal üzere alarak, Kıble’ye doğru kabre indirip sağ tarafına yatırırlar. Yatırırken; “Bismillâh’i ve billâhi ve alâmilleti Resulûllah’i.” derler. Kefeni çözerler.

Kadını kabre kendi mahremi indirmelidir. Bundan sonra kabir güzelce toprakla örtülür. Birisi yasin, tebareke, ihlâs, muavizeteyn ve fatiha surelerini okuyup ölünün ve geçen ehl-i imanın ruhlarına bağışlanır. Bundan sonra herkes işine gücüne dağılır, yalnızca ölüye telkin yapacak kişi veya imam kalır.

TELKİN^[5]

Telkin, definden sonra ölüye hitaben kabrinin kenarında imamın, ölünün yüzü hizasına ve arkası kıbleye gelecek şekilde dönerek yaptığı bir hatırlatmadır. Lügat anlamı; Bir sözü söyleyip karşısındakine iyice anlatmaktır. Telkin mevzunda mezhepler arasında ihtilâf vardır. Hanefiler; kabrin başındaki telkine bir şey dememişlerdir. Hanefilere göre telkin ne emredilir, ne de yasak edilir. Tercih yapmamakla beraber telkini meşru görmüşlerdir.

Şafii ve Hanbeli’lerde ise telkin müstehabdır. Maliki’ler ise telkin ölüm halinde mendup, kabirde mekruhtur demişlerdir.

Telkinin Yapılışı:

Defni müteakip imam veya salih bir kimse ölünün yüzü hizasında durur ve ona annesinin ismi ile hitap ederek şöyle der;

ياَ ............ بِْنُِ ............ أُذُُْكُْرَْ مََّا كُْنَْتََ عََلٰيَْهِِ مَِّنِْ شََهَُادٍَةَِ أُنَِْ لَّاَ إِِلِٰهَِ

 إِلَِّاّ اللّٰهَُ وَأُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا رََسُُولَُ اللّٰهَِ وَأُنَِّ الِْجَِنَةَِّ حََقٌّّ وَالِنَاّرََ حََقٌّّ وَأُنَِّ الِْبِعََْثََ حََقٌّّ وَأُنَِّ

الِسُّاعََةَِ اٰتَيِةٌَِ لَّاَ رََيْبَِ فَيِهَُا وَأُنَِّ اللّٰهََ يبَِْعَثََُ مََّنِْ فَِي الِْقَبُِوُرَِ وَأُنََكََّ رََضِْيتََ بِِ اللّٰهِِرََبِاّ وَبِِالْْإِِسُْلََامِْ دٍِينَاً وَبِمَُِّحََمَّّدٍٍ صََلٰىّ اللّٰهَُ عََلٰيَْهِِ وَسَُلٰمَّْ نَبَِيِاّ وَبِِالِْقَرَُْاٰنِِ إِمََِّامًَّا وَبِِالِْكَْعَْبِةَِِ قُبِِْلٰةًَِوَبِِالِْمَُّؤْْمَِّنَيِنَِ إِخِِْوَانَاً رََبِِيَ اللّٰهَُ لَّاَ إِلِِٰهَِ إِلَِّاّ هُوَ عََلٰيَْهِِ تَوََكّْلْٰتَُ وَهُوَ رََبِّ الِْعَرََْشِِ الِْعَظَِِيمِْ

Ey falan oğlu falan; Hayatında devamlı söylediğin ve kabul ettiğin şekilde söyle: Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilâh yoktur, yine şehadet ederim ki Hz. Muhammed Allah’ın kulu ve elçisidir. Şüphesiz cennet haktır, cehennem haktır, öldükten sonra dirilmek haktır. Kıyamet günü haktır, bunda şüphe yoktur.

Allah-ü Teâlâ kabirlerde bulunanları muhakkak diriltip mahşer yerinde toplayacaktır. Hatırla (ki; Rab olarak Allah’a din olarak İslâm’a, Peygamber olarak Hz. Muhammed’e imam olarak Kur’an-ı Kerim’e, Kıble olarak Kâbe’ye ve müminlerin kardeşler oluşuna razı bulunmuş idin. Rabbım Allah’tır. O’ndan başka Allah yoktur, O’na tevekkül ettim, O, büyük arşın sahibidir.

Bundan sonra üç kere üst üste: ياَ فَلََُانُِ . قُلَُْ لَّاَ إِِلِٰهَِ إِِلَّاّ اللّٰهَُ

Dedikten sonra yine üç defa aşağıdaki şekilde okunur.

 قُلَُْ رََبِِيَ اللّٰهَُ وَدٍِينَِيَ الْْإِِسُْلََامُْ وَنَبَِِيِي مَُّحََمَّّدٌٍ عََلٰيَْهِِ الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ رََ بِِ لَّاَ تَذََُرَْنَيِ فَرََْدًٍاوَأُنََْتََ خَِيْرَُ الِْوَارَِثَِينَِ

Ey .......... de ki, Allah’tan başka ilâh yoktur.

De ki, Rabbım Allah’tır. Dinim İslâm’dır. Peygamberim Hz. Muhammed (S.A.V.)dir. Ya Rab bu ölüyü yalnız bırakma. Sen varislerin en hayırlısısın.

Telkin işlemi bu şekilde tamamlanmış olur ve imam kabrin yanından ayrılır.

Telkini yapan ölünün annesinin ismini hatırlayamazsa, onu Hz. Havva’ya nisbet ederek “Ey Havva oğlu filân” der. Ölüye telkini yaparken cemaatin bulunması veya imamın yalnız olması arasında bir tercih yoktur. Daha sonra cenaze sahibine üç gün içinde taziyede bulunmak müstehaptır. Komşuların, ölü sahiplerine yemek yedirmesi müstehabdır. Ayrıca ölünün arkasından ilk yedi gün Kur’an-ı Kerim okunup, hatm-i şerifler indirilerek ruhuna bağışlanması ve affının istenmesi yaygın ve müstehap olan amellerden birisidir.

KABİR ZİYARETİ VE DUALARI^[6]

Genel Bilgi: Kabirleri ziyaret kadınlara ve erkeklere menduptur. Kabir ziyareti insana ahireti hatırlattığından hoş görülmüştür. Kabri ayakta zirayet edip duâ etmek sünnettir. Kâbir ziyareti ile ilgili birkaç hadis şunlardır:

“Ben sizi, kabirleri ziyaret etmekten men etmiştim, artık bundan sonra ziyaret ediniz. Kabirleri ziyaret ediniz, ölümü hatırlatır.” (Sahih-i Müslim).

“Kabirleri ziyaret ediniz çünkü onlar ahireti hatırlatır.”

“Mevtalarınızı rahmet ile yâd ediniz. Zira onlar dünyada olanlardan daima hayır ve hasenat beklerler.”

“Mevtalarınızın günah ve azaplarının affı için tevbe ve istiğfar, duâ ve niyazda bulununuz. Ve sadaka ile Allah’a iltica ediniz ki, Allah’ın af ve mağfiretine nail olsunlar.” Kabri ayakta ziyaret edip dua etmek sünnettir. Kabir ziyaretinde Yâsin-i Şerif okumak müstehaptır. Bir Hadis-i Şerifte Peygamberimiz: “Bir kimse kabristana girip Yasin suresini okursa Allah o gün, onlardan azabı hafifletir ve okuyana da orada yatanların sayısınca sevap verilir.” buyurmuşlardır. Hz. Enes, Peygamberimize sormuşlar: “...Ya Resulûllah, biz ölülerimiz için sadaka veriyoruz, haccediyoruz, dua ediyoruz, bunlar onlara ulaşır mı? Resûlullah: ... “Evet demiş, ulaşır. Nasıl sizler kendinize gelen hediyeden sevinirseniz onlar da sevinirler. (Ebu Hafs al-Akberi)

Ehli sünnete göre insan, namaz, oruç, hac, sadaka, Kur’an okuma, zikir vs. nafile amellerin sevabını başkasına bağışlayabilir. Kabir üzerine oturup Kur’an okumak mekruh değildir. Kur’an okumaksızın oturmak mekruhtur. Kabirleri çiğnemek, üzerinde uyumak, pislemek tahrîmen mekruhtur.

Resûlullah efendimiz (S.A.V.) Cennet-i Baki kabristanını ziyaret eder ve şöyle selâm verip dua buyururdu:

 الَِسُّلََامُْ عََلٰيَْكُْمْْ دٍَارََ قُوَْمٍْ مَُّؤْْمَِّنَِينَِ وَإِِنَاّ إِِنِْ شََاءََ اللّٰهَُ بِِكُْمْْ لَّاَحَِقَوُنَِ . أُسَُْأَلََُ اللّٰهََ لِِي وَلِكَُْمُْ

الِْعَاَفَِيةََِ

Manası: “Ey inananlar evinin sakinleri, size selâm olsun. Biz de inşâallah size katılacağız. Bana ve size Allah’tan afiyet dilerim.” (Hadisi, Tirmizi rivayet etmiştir. Hadis Hasendir)

Sonra bir fatiha okuyup sevabını orada yatanlara bağışlar ve şu duayı okurdu:

 الَِلٰهُُمّْ رََبِّ هُٰذُِهِِ الْْأَجَِْسَُاءَِ الِْبِاَلِِيةَِِ وَالِْعَِظَِامِْ الِنَخِِّرََةَِ خَِرََجَِتَْ مَِّنَِ الِدٍّنَْياَ وَهُِيَ بِكََِ مَُّؤْْمَِّنَةٌَِ فَبَِلَِٰغْْ إِِلِيَْهَُا رََوْحًَا مَِّنَْكََ وَسَُلََامًَّا مَِّنَاّ . الَِلٰهُُمّْ رََ وِحِْ أُرََْوَاحََهُُمْْ بِرََِوْحِ_ِ لَّاَ إِلِِٰهَِ إِلَِّاّ اللّٰهَُ وَنَ وَِرَْ

. قُبُِوُرََهُمْْ بِنَِوُرَِ مَُّحََمَّّدٍٍ رََسُُولَُ اللّٰهَِ

Manası: “Allah’ım, şu çürümüş cesetlerin, ufalanmış kemiklerin Rabbi; Bunlar dünyadan sana inanarak çıkmışlardı, sen de onlara kendinden bir rahatlık ve bizden bir selâm ulaştır. Allah’ım onları Lâilâhe İllâllah’ın rahmet ve rahatına kavuştur. Kalplerini Allah’ın Resûlü Muhammed’in nûruyla aydınlat...”

NİŞAN VE DÜĞÜN MERASİMLERİ^[7]

Nişan: Nişan iki kişi arasında karşılıklı anlaşılarak varılan evlenme vaâdidir. İslâm hukukunda nişanlılık müessesesi tanınmamıştır. Ancak ahlâkî ve dinî bakımdan nişanlı bir kimseye başka birisinin evlilik teklif etmesi uygun görülmemiştir. Buna rağmen nişanlı tarafların birbiriyle evlenmeleri hukuken mecburi değildir.

Nişan merasimleri bölgelere göre değişirse de, merasim hakkında fikri olmayanlara şu şekilde bir fikir verebiliriz. İçerisinde Kur’an-ı Kerim, ilâhiler, şiirler, marşlar, tekerleme ve skeçler ve çeşitli ikramlar bulunan dolu dolu mükemmel bir program hazırlayıp tatbik etmek, sonunda nefis bir dua ve temennilerle nişan törenine son vermek çok isabetli, faydalı ve diğerlerine örnek olacaktır. Aşağıda nişan töreninde yapılabilecek örnek bir dua verilmiştir.

Müslümanların nişan merasimlerinde içki, kadınlı-erkekli oyunlar ve çeşitli kepazelikler kesinlikle bulunmaz.

Düğün: Düğün sünnettir. Resûlullah (S.A.V.) “Düğün yap, bir koyun da olsa ziyafet ver buyurmuşlardır”.

Düğün hem hayırlı bir işin insanlara duyurulması, sevinçlerin ve mutlulukların paylaşılması, akrabalık bağlarının kuvvetlendirilmesi, yeni dostlar kazanılması, dostlukların tazelenmesi, fakirlerin doyurulmasına büyük bir vesiledir. Düğün davetine icabet etmek sünnettir. Peygamberimiz; “En kötü yemek fukaranın çağırılmayıp, zenginlerin çağırıldığı düğün yemeğidir. Kim davete icabet etmezse Allah’a Resûlüne âsi olmuştur.” buyurmuşlardır. İslâm bayram ve düğün günlerinde meşru eğlencelere mâni olmaz, bilâkis önem verir. İslâm kaidelerine uyan eğlenceler yasak edilmemiş, tavsiye edilmiştir. Peygamberimiz bu hususta: “Nikah-ı ilân edin, onu mescidlerde yapın. Düğünde def çalın. Helâl ile haram arasındaki fark nikâh kıymak, şenlik yapmak ve def çalmaktır.” buyurmuşlardır.

İçkili ve gayri islâmî düğünlere engel olunmalı icabet edilmemelidir.

Örnek bir islâmî düğün şu şekilde yapılabilir:

Kapalı veya açık, geniş, salon gibi bir yerde gelin tamamen tesettürlü bir kıyafetle, damatla birlikte en önde özel hazırlanmış ve süslenmiş bir masaya otururlar. Kadınlar ve erkekler de kendilerine tahsis edilen ayrı yerlerde yerlerini alırlar. Önceden gerekli hazırlık ve çalışmaları yapmış bulunan ekip programı sunmaya başlar.

Program hazırlamakta belli bir kıstas yoktur. Herkes yöresine, kültürüne, ekonomik ve sosyal durumuna göre bir program hazırlayabilir veya hazırlatabilir. Örnek olarak şöyle bir program taslağı önerebiliriz.

1-   Gelin ve damadın salona iştirakları. 

2-   Kur’an-ı Kerim ve Meâliyle açılış. 

3-   Açılış, takdim ve misafirleri ağırlama (hoş geldiniz deme) konuşması. 

4-   İlahi grubundan bir ilâhi 

5-   Hitabet. (Düğün, nişan, evlilik v.s. konular olabilir)  6- Marşlar. 

7-       Tiyatro, skeçler, taklit, gösteriler, sinevizyon ve film gösterisi v.s. 

8-       Serbest konuşmalar. 

9-       Hediye ve takı merasimi veya diğer âdet ve gelenekler.

10-   Kur’an-ı Kerim ve meâliyle kapanış.

Çalgılı, şarkılı her türlü kepazeliklerin ve günahların işlendiği bir nişan töreninde bir de dua yapmanın hiç bir anlamı ve mantığı yoktur. Kültürel ağırlıklı sade bir törende

aşağıdaki duâyı yapabilirsiniz.

Nişan ve düğün merasimi duası:

 أُعََُوذُُ بِِ اللّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّٰهَِ الِرَّحَْمَّٰنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰٰى رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰٰى اٰلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ . الَِلٰهُُمّْ اجِْعَلََْ هُٰذَُا الِْعَقََْدٍَ مََّيْمَُّونَاً مَُّبِاَرََكًْا ، وَاجِْعَلََْ بِيَْنَهَُُمََّا أُلُِْفِةًَِ وَمََّحََبِةًِّ وَقُرَََارًَا وَلَّاَ تَجَِْعَلََْ بِيَْنَهَُُمََّا نَفَِْرََةًَ وَفَِرََارًَا . الَِلٰهُُمّْ أُلَِِفْْ بِيَْنَهَُُمََّا كَْمََّا أُلَِفِّْتََ بِيَْنَِ اٰدٍَمَْ وَحََوّاءََ . وَكَْمََّا أُلَِفِّْتََ بِيَْنَِ مَُّحََمَّّدٍٍ وَخَِدٍِيجَِةَِ الِْكُْبِْرَٰى . وَكَْمََّا أُلَِفِّْتََ بِيَْنَِ عََلِٰ يٍ وَفَاَطَِمََّةَِ الِزّْهُْرََاءَِ . الَِلٰهُُمّْ أُعََْطَِ لِهَُُمََّا أُوَْلَّاَدًٍا صََالِِحًَا وَرَِزْْقُاً وَاسُِعَاً وَعَُمَّْرًَا طََوِيلًَا . رََبِنَّاَ هَُبِْ لِنََاَ مَِّنِْ أُزَْْوَاجِِنَاَ وَذُ رَُِياّتَِنَاَ قُرَُّةََ أُعََْينٍُِ وَاجِْعَلَْٰنَاَ

. لِِلْٰمَُّتَقَِّينَِ إِِمََّامًَّا . رََبِنَّاَ اٰتَِنَاَ فَِي الِدٍّنَْياَ حََسَُنَةًَِ وَفَِي الَّْاٰخِِرََةَِ حََسَُنَةًَِ وَقُِنَاَ عََذَُابَِ الِنَاّرَِ

Hayırların fethi için

Şerlerin def’i için

Tarafların rızası için

Hayırlı bir evliliğin tesisi için, gönüllerin muradı için, Bilhassa Allah (c.c.) rızası için EL FATİHA..

Düğünde, gelin babasının evinden alınırken veya damadın evine indirilirken aşağıdaki dua okunabilir.

 أُعََُوذُُ بِِ اللّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّٰهَِ الِرَّحَْمَّٰنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّٰهِِ نَسَُْتَعََِينَهُُِ

 وَنَسَُْتَغَْْفِِرَُهُِ وَنَعََوُذُُ بِِ اللّٰهِِ مَِّنِْ شَُرَُورَِ أُنََْفِسُُِنَاَ وَمَِّنِْ سَُيِئِاَتَِ أُعََْمََّالِِنَاَ بِاَرََكََ اللّٰهَُ نَِكَْاحًَا لِهَُُمََّا وَبِاَرََكََ عََلٰيَْهُِمََّا وَجَِمََّعَِ بِيَْنَهَُُمََّا فَِي خَِيْرٍَ . الَِلٰهُُمّْ جَِنَِبِْهُُمََّا الِشَّيْطََانَِ وَجَِنَِبِِ الِشَّيْطََانَِ مََّا رََزَْقُْتَهَُُمََّا . الَِلٰهُُمّْ إِِنَاّ نَسَُْأَلَِكََُ مَُّوجِِبِاَتَِ رََحَْمََّتَِكََ ، وَعََزَْائِِمَْ مََّغْْفِِرََتَِكََ ، وَالِسُّلََامََّةَِ مَِّنِْ كُْ لَِ إِِثَمٍْْ وَالِْغْنََِيمََّةَِ مَِّنِْ كُْ لَِ بِِ رٍَ وَالِْفِوَْزَْ بِِالِْجَِنَةِِّ وَالِنَجَِّاةََ مَِّنَِ الِنَاّرَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰٰى الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ

. وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . الَِْفِاَتَِحََةَِ

İFTAR DUASI

Ebu Dâvûd, Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.)’in aşağıdaki şekilde duâ ettiklerini rivayet buyurmuşlardır.

 ياَ وَاسُِعَِ الِْمََّغْْفِِرََةَِ اغْْفِِرَْ لِِي وَلِِوَالِِدٍَيّ وَلِِلْٰمَُّؤْْمَِّنَِينَِ يوَْمَْ يقََوُمُْ الِْحَِسَُابُِ . الَِلٰهُُمّْ لِكَََ صَُمَّْتَُ وَبِِكََ اٰمََّنَْتَُ وَعََلٰيَْكََ تَوََكّْلْٰتَُ وَعََلٰٰى رَِزْْقُِكََ أُفََْطََرَْتَُ وَصََوْمَْ الِْغْدٍَِ مَِّنِْ شََهُْرَِ رََمََّضَْانَِ نَوَْيتََُ. فَاَغْْفِِرَْ لِِي مََّا قُدٍَّمَّْتَُ وَمََّا أُخَِّرَْتَُ

Meâli: “Ey mağfireti bol Rabbim; Hesap gününde bana, ana-babama ve bütün müminlere mağfiret et. Allah’ım; senin için oruç tuttum, ancak sana iman ve tevekkül ettim. Verdiğin rızıkla iftar ettim, Ramazan ayının yarınki orucuna da niyet eyledim. Artık geçmiş ve gelecek günahlarımı bağışla.”

ÖRNEK CUM’A HUTBESİ

Hatibin minbere çıkarken okuyacağı duâlar sırasıyla şunlardır:

Hatip yerinden kalkarak minbere doğru giderken içinden şu duayı okur.

 بِِسُْمِْ اللّٰهَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّٰهِِ وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰٰى سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰٰى اٰلِِهِِ وَصََحَْبِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

Hatip, minberin kapısına gelince durur ve gizlice şu duayı okur:

 الَِلٰهُُمّْ افَْتَحَْْ عََلٰيَْنَاَ أُبَِْوَابَِ رََحَْمََّتَِكََ وَي سَُِرَْ عََلٰيَْنَاَ خَِزَْائِِنَِ فَضَْْلِٰكََ وَكَْرََمَِّكََ ياَ أُكَْْرََمَْ

. الْْأَكَْْرََمَِّينَِ وَياَ أُرََْحََمَْ الِرَّاحَِمَِّينَِ

Hatip, minberin üçüncü basamağında da gizlice şu duayı okur:

 رََ بِِ اشَْرََحِْ لِِي صََدٍْرَِي وَي سَُِرَْ لِِي أُمََّْرَِي وَاحَْلٰلَُْ عَُقَْدٍَةًَ مَِّنِْ لِِسَُانَِي يفَِْقَهَُُوا قُوَْلِِي

 . رََ بِِ قُدٍَْ اٰتَيَْتَنََِي مَِّنَِ الِْمَُّلْٰكَِ وَعََلٰمَّّْتَنََِي مَِّنِْ تَأََوِْيلَِ الْْأَحَََادٍِيثَِ . رََ بِِ زِْدٍْنَيِ عَِلْٰمًَّا وَفَهَُْمًَّا وَأُلَِْحَِقَْنَِي بِِالِصَّالِِحَِينَِ . وَاحَْفِظَِْنَِي مَِّنَِ الِسُّلََاسُِلَِ وَالْْأَغَْْلََالَِ وَالْْأَنََْكَْالَِ . الَِلٰهُُمّْ صََ لَِ عََلٰٰى

. سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰٰى اٰلِِهِِ وَصََحَْبِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

Sonra ellerini yüzüne sürer. Sağ ayağını atarak yedinci basamağa çıkar ve yine ellerini açıp gizlice şu duayı okur: الَِلٰهُُمّْ هُٰذَُا الِشَّأَنُِْ لِيَْسََ بِِشََأَنَِْي وَهُٰذَُا الِْمََّكَْانُِ لِيَْسََ بِِمََّكَْانَِي ۞ الَِلٰهُُمّْ ي سَُِرَْ لِِي أُمََّْرَِي

۞ وَتَقََبَِلّْٰهُِ مَِّنَِي ۞ وَسَُلََامٌْ عََلٰٰى جَِمَِّيعِِ الْْأَنََْبِِياَءَِ وَالِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

Dua bitince hatip cemaate döner ve oturur. İç ezan okunur. Ezandan sonra ayağa kalkıp yüksek sesle birinci hutbeyi okur. Okuyacağı hutbe ile ilgili Ayet-i kerime ve Ha-

dis-i şerifi okur ve türkçe kısmına geçer.

Yüksek sesle okunacak 1. Hutbe.

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّٰهِِ نَحََْمََّدٍُهُِ وَنَسَُْتَعََِينَهُُِ وَنَسَُْتَغَْْفِِرَُهُِ وَنَعََوُذُُ بِِ اللّٰهِِ مَِّنِْ شَُرَُورَِ أُنََْفِسُُِنَاَ وَمَِّنِْ سَُيِئِاَتَِ

 أُمَََّالِِنَاَ ۞ مََّنِْ يهَُْدٍِ اللّٰهَُ فَلَََا مَُّضِْلَّ لِهَُِ وَمََّنِْ يضُْْلِٰلَْ فَلَََا هَُادٍِيَ لِهَُِ ۞ نَشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِٰهَِ إِِلَّاّ اللّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ وَنَشََْهَُدٍُ أُنَِْ سَُيِدٍَنَاَ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ ۞ الَِلٰهُُمّْ صََ لَِ وَسَُلِٰمْْ عََلٰٰى سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰٰى اٰلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ ۞ أُمََّّا بِعََْدٍُ فَيَاَ عَِبِاَدٍَ اللّٰهَِ... اِتَقَّوُا اللّٰهََ

 وَأُطََِيعَوُهُِ ۞ إِِنِّ اللّٰهََ مََّعَِ الِذُِّينَِ اتَقَّوَْا وَالِذُِّينَِ هُُمْْ مَُّحَْسُِنَوُنَِ ۞ قُاَلََ اللّٰهَُ تَعََاَلِٰى فَِي كِْتَاَبِِهِِالِْكَْرَِيمِْ ۞ أُعََُوذُُ بِِ اللّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّٰهَِ الِرَّحَْمَّٰنِِ الِرَّحَِيمِْKonuyla ilgili ayet.

 إِِنَمََّّا الِْمَُّؤْْمَِّنَوُنَِ الِذُِّينَِ إِِذَُا ذُكُِْرََ اللّٰهَُ وَجِِلٰتََْ قُلُٰوُبِهُُُمْْ وَإِِذَُا تَلُِٰيتََْ عََلٰيَْهُِمْْ اٰياَتَهُُِ زَْادٍَتَهُُْمْْ

. إِِيمََّانًِ وَعََلٰٰى رََبِِهُِمْْ يتََوََكّْلٰوُنَِ

GERÇEK MÜMİN

Muhterem cemaat; 

Cenab-ı Allah Kur’an-ı Kerim’in Enfal Suresi ikinci Ayet-i kerimesinde hakiki müminlerin vasıflarını ve çerçevesini çok veciz ve açık bir ifadeyle şu şekilde tarif etmektedir. 

“Gerçek müminler yalnız o kimselerdir ki, Allah anıldığı zaman korkarak kalpleri ürperir; onlara ayetleri okunduğu zaman, imanlarını artırır ve onlar yalnız Rablerine tevekkül

ederler.” buyurulmaktadır. 

Muhterem Cemaat;  Mümin; Kur’an’ı hayat nizamı, Hz. Muhammed’i bu nizamın lideri ve önderi kabul eden nizam ve aksiyon adamıdır.

Mümin; Kur’an nizamının tartışılmaz yasaları çerçevesinde aşk ve muhabbetle yaşayan disiplinli bir mânâ eridir.

Mümin; İman dolu bir yürekle yaşayan, şartları oluştuğunda; namazla, oruçla, hacla, zekatla, ticarette doğrulukla, sosyal hayatta birlikle, mektebde ilmi çalışmalarla, fabrikada sağlam imalâtla, yönetimde adaletle iştigal olan ve tüm fiiliyat ve faaliyetlerini ibadetleştiren bir insandır.

Mümin; Dünyaya geliş ve yaratılış gayesinin yalnız ve yalnız Allah’a ibadet ve itaat etmek için olduğunun bilinci ve tatbikatı içinde olan insandır. 

Mümin; Allah’ın tüm yasalarına harfiyyen boyun eğen, vicdanı hür, kalbi aydın; dinimizin, aklın ve ilmi verilerin reddettiği ve cemiyeti kötü yönde etkileyen içki, kumar, zina, rüşvet, karaborsa, faiz, bencillik, zulüm, riyâ, haset gibi tüm haramlardan şiddetle ve nefretle kaçınmaya çalışan insandır.

Mümin; Zulme, zalime, sömürüye sessiz ve kayıtsız kalmayıp; karşı koyan, mazlumun, hakkın ve haklının safında yer alan, Allah yolunda mücadele eden, çile çeken, Allah yolunda cihat eden ve etmeyi arzulayan insandır. 

Mümin; Ana-babasına itaat eden, akrabalık bağlarını sürdüren, komşu, arkadaş, eş ve dostlarıyla sevgi-saygı ve diyaloglarını canlı tutan, yoksul ve yetimi doyuran, muhtaçların yardımına koşan, ihtiyaç sahipleri ve darda kalanlara borç verebilen bir insandır. 

Mümin; hesaba çekilmeden önce kendini hesaba çeken, ölmeden önce dünyadaki halini, hastalığından evvel sıhhatli halini, dolu zamanından evvel boş vaktini, ihtiyarlığından evvel gençliğini ganimet bilen ve en güzel bir şekilde değerlendiren insandır. 

Mümin; hiç bir surette büyüklük taslamayan, böbürlenmeyen, başkalarını hor ve hakîr görmeyen, kibirlenip gururlanmayan, kimseye hiç bir surette kin gütmeyen ve nefret tohumları ekmeyen, intikam ve hırs peşinde koşmayan, hoşgörülü olup kusur bağışlayan, hiç bir kardeşiyle dargın bulunmayan ve dargınları barıştıran bir insandır. 

Mümin; Büyü ve büyücülükle, hizip ve bölücülükle, fitne ve fitnecilerle, Allah’a asi olanlarla, münafık ve kafirlerle hiç bir işi irtibatı ve dostluğu olmayandır. 

Mümin; Daimî olarak alan değil, veren, ihtiyaç ve sıkıntılarında sabreden, inananlara iyilik ve sabrı tavsiye eden, iyiliğe karşı iyilikle, kötülüğe karşı da iyilikle mukâbelede bulunan bir insandır. 

Mümin; Hem dünya and hem ahiret için çalışan, iki gününü eşitlemeyen, hayırlı işlerde birbirleriyle yardımlaşan ve yarışan, bütün işlerini ve çalışmalarını plânlı, programlı sistemli ve disiplinli olarak yürüten, hesapsız, plansız ve istişâresiz hiç bir iş yapmayan, kararlarını cesaretle yürürlüğe ve icraâta geçiren, hayırlı işler için mazeret üretmeyen ve acele eden, ilmi ile amel eden, öğrendiği ilmi saklamayan ve herkese öğretmeye çalışan, Allah’ın indirdiği hükümlerle hüküm veren, Allah’ın tüm emirlerine harfiyyen itaat eden idarecileri başına geçiren, lider seçen, Kur’an’ı tüm dünyanın anayasası ve kanunu, tüm hastalıkların tek reçetesi olarak kabul edendir. 

Mümin; Allah ve insanlarla yaptığı sözleşme ve ahitlerine her ne pahasına olursa olsun bağlı kalan, körü körüne bir şahsın, bir akımın, bir fikrin peşinden gitmeyen, fikri-zikri, içi-dışı aynı olan, içinde şeytani plan ve düşünceleri kesinlikle barındırmayan, kâfirlere karşı planlı ve hazırlıklı olan, eleştirilerini olumlu yapan ve her türlü eleştirilere açık olan, emanete ihanet etmeyen güvenilir ve herkes tarafından emin sayılan insandır. 

Mümin; Güzel sözlü, güler yüzlü, hoşgörülü, herkesle iyi geçinen, barış ve diyalogtan yana, ön ve peşin fikirsiz, kucaklayıcı, tebliğci ve irşad edici insandır. 

Mümin; Atılımcı, katılımcı, cesaretli, belirli kriterleri ve stratejileri olan, her dalda ve sahada uzmanlıkları ve yapılanmaları, teşekkülleri bulunan, çağın ve teknolojinin gerektirdiği tüm yenilikleri ve gelişmeleri ciddi olarak takip eden, öğrenen, sahiplenen ve en güzel şekilde kullanabilen insandır. 

Tüm teknoloji nimetlerini Allah’ın, müslümanların istifadesine bir rahmet ve nimet olarak sunmuş olduğunun bilincinde olan ve icaplarını bu doğrultuda yönlendiren insandır. 

Mümin; maddi ve mânevi tüm hayatını ve yaşayışını islâma göre şekillendiren ve yaşayan, tüm aile fertlerinin sorumluluğunu üstlenen ve onları cehennemin kızgın ateşine atılmaktan koruyan ve kontrol altında tutan insandır.

Kısaca Mümin:

Yalnız Allah’a kulluk eden, sabırlı olup zorluklar karşısında yılmayan, iyiliği anlatmaya kötülüklerden sakındırmaya çalışan, hoşgörülü ve bağışlayan, güvenilir ve cesur, davasına bağlı, fikirlerini zorla değil konuşup tartışarak anlatan, yaptıklarında çıkar ve menfaat gözetmeyen, ağırbaşlı ve hoşgörülü, boş şeylerden yüz çeviren, suçlulara arka çıkmayan, merhametli ve yumuşak huylu, sözlerinde sadık, kimsenin hakkını yemeyen ve yedirmeyen, adaletten tâviz vermeyen, kararlı olan, İslâm’a ve müslümanlara bağlı, öfkesinden vazgeçip kusur bağışlayan ve tüm insanları hiç bir ayrıcalık gözetmeksizin kucaklayandır gerçek mümin. 

Muhterem Cemaât... 

Hepimiz âyet ve hadislerden derlediğimiz ve sizlere arzetmeye çalıştığımız bu vasıflara sahip olmalı ve olacaksak böyle gerçek müminlerden olmalıyız. Malûmunuz olan; cum’a, ramazan bayramı, nüfus cüzdanı ve slogonik müslüman olmayı bir kenara atmalıyız, tüm hayatımızı ve yaşantımızı islâmlaştırmalıyız. İslâm’ı kendimize değil, kendimizi İslâma uydurmalıyız. Unutmayın ki inandığınız gibi yaşamazsanız, yaşadığınız gibi inanmaya başlarsınız. Yine unutmayın ki İslâm’ı yaşamak çok kolaydır, çok zevklidir, tad ve haz vericidir, huzur ve saadettir, Allah insana ancak gücünün yeteceği kadar sorumluluk yüklemiştir. Bunun delili de şu ayeti kerimedir: “Biz kişiye ancak gücünün yeteceği kadar yükleriz...” buyurmaktadır. (En’am. 152.) Şunu biliniz ki; inanmak yeterli değildir. İnandığınız, iman ettiğiniz tüm esasları pratikleştirmedikçe kurtuluşa eremezsiniz, cennete giremezsiniz. İslâmî ve imanî pratikleri tatbik edenler, Allah yolunda çile çekenler ve mücadele edenler içindir cennet. Hutbemize bir Ayet-i Kerime mealiyle son verelim. “O insanlar sandılar mı ki, iman ettik demeleriyle bırakılacaklar da imtihana çekilmeyecekler.” (Ankebut, 2.)

İkinci hutbenin türkçe kısmını bitiren hatip, aşağıdaki metni okur.

 الََّاَ إِنِِّ أُحََْسَُنَِ الِْكَْلََامِْ وَأُبَِْلٰغََْ الِنَظَِِامِْ كَْلََامُْ اللّّٰهَِ الِْمََّلِٰكَِ الِْعَزَِْيزِْ الِْعَلََّامِْ ۞ كَْمََّا قُاَلََ اللّّٰهَُ

 ۞ تَبَِاَرََكََ وَتَعََاَلِىَ فَيِ الِْكَْلََامِْ ۞ وَإِذُِاَ قُرَُِئََ الِْقَرَُْآنُِ فَاَسُْتَمََِّعَوُا لِهَُِ وَأُنََْصَِتَوُا لِعََلَٰكّْمُْْ تَرَُْحََمَُّونَِ

Hatip şu aşağıdaki Hadis-i şerifi de okur ve oturur. 

 وَقُاَلََ عََلٰيَْهِِ الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ : الِتَاّئِِبُِ مَِّنَِ الِذُّنَْبِِ كَْمََّنِْ لَّاَ ذَُنَْبَِ لِهَُِ أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّّٰهََ

الِْعَظَِِيمَْ وَأُتََوُبُِ إِِلِيَْهِِ وَأُسَُْأَلََُ اللّّٰهََ لِِي وَلِكَُْمْْ الِتَوّْفَِيقٌَّ

Hatip oturduktan sonra ellerini açıp sessizce şu duayı okur: 

 بِاَرََكََ اللّّٰهَُ لِنََاَ وَلِكَُْمْْ وَلِِسَُائِِرَِ الِْمَُّؤْْمَِّنَِينَِ وَالِْمَُّؤْْمَِّنَاَتَِ وَالِْمَُّسُْلِٰمَِّينَِ وَالِْمَُّسُْلِٰمََّاتَِ الْْأَحََْياَءَِ

 ۞ مَِّنَْهُُمْْ وَالْْأَمََّْوَاتَِ إِِنَهُِّ سَُمَِّيعٌِ قُرََِيبٌِ مَُّجِِيبُِ الِدٍّعََوَاتَِ

Hatip, bu duadan sonra ayağa kalkarak ikinci hutbeyi okur: 

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ حََمَّْدٍَ الِْكَْامَِّلِٰينَِ وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ نِِ الْْأَمََِّينِِ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ ۞ تَعََْظِِيمًَّا لِِنَبَِِيِهِِ وَتَكَْْرَِيمًَّا لِِصََفِِيِهِِ فَقََاَلََ عََزّْ وَجَِلَّ مَِّنِْ قُاَئِِلٍَ ۞ مَُّخِبِرًَا وَآمَِّرًَا

Devamla şu Ayet-i Kerimeyi ve Salevat-ı şerifeleri okur:

 إِِنِّ اللّّٰهََ وَمََّلََائِِكَْتَهَُِ يصََُلٰوّنَِ عََلٰىَ الِنَبِِّ يِ ياَ أُيَهَُّا الِذُِّينَِ آمََّنَوُا صََلٰوّا عََلٰيَْهِِ وَسَُلِٰمَُّوا

 تَسَُْلِٰيمًَّا  ... الَِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ مَُّحََمَّّدٍٍ كَْمََّا صََلٰيّْتََ عََلٰىَ إِِبِْرََاهُِيمَْ وَعََلٰىَ آلَِ إِِبِْرََاهُِيمَْ إِِنَكََّ حََمَِّيدٌٍ مََّجِِيدٌٍ ۞ الَِلٰهُُّمّْ بِاَرَِكَْ عََلٰىَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ مَُّحََمَّّدٍٍ كَْمََّا بِاَرََكْْتََ ۞ عََلٰىَ إِِبِْرََاهُِيمَْ وَعََلٰىَ آلَِ إِِبِْرََاهُِيمَْ إِِنَكََّ حََمَِّيدٌٍ مََّجِِيدٌٍ

Az bir sesle aşağıdaki metin okunur: 

 الَِلٰهُُّمّْ وَارَْضََ عََنِِ الْْأَرََْبِعََةَِِ الِْخُِلٰفَِاَءَِ سَُيِدٍِنَاَ أُبَِِي بِكَْْرٍَ وَعَُمََّرََ وَعَُثَمََّْانَِ وَعََلِٰ يٍ

 ذَُوِي ا     لِصَِدٍْقِِ وَالِْوَفَاَءَِ وَبِقََِيةِِّ الِْعَشَََرََةَِ الِْمَُّبِشََّرََةَِ وَآلَِ بِيَْتَِ الِْمَُّصَْطََفِىَ وَعََنِِ الْْأَنََْصََارَِ وَالِْمَُّهَُاجِِرَِينَِ وَالِتَاّبِِعَِينَِ إِِلِىَ يوَْمِْ الِْجَِزَْاءَِ ۞ الَِلٰهُُّمّْ اغْْفِِرَْ لِِلْٰمَُّؤْْمَِّنَيِنَِ وَالِْمَُّؤْْمَِّنَاَتَِ وَالِْمَُّسُْلِٰمَِّينَِ وَالِْمَُّسُْلِٰمََّاتَِ الْْأَحََْياَءَِ مَِّنَْهُُمْْ وَالْْأَمََّْوَاتَِ بِِرََحَْمََّتَِكََ ياَ أُرََْحََمَْ الِرَّاحَِمَِّينَِ ۞ ۞ وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

Dua bittikten sonra, gizlice eûzu besmele çektikten sonra açıktan Nahl Suresi’nin 90. ayetini, yani şu Ayet-i kerîmeyi okur: 

 إِِنِّ اللّّٰهََ يأََمَُّْرَُ بِِالِْعَدٍَْلَِ وَالْْإِِحَْسَُانِِ وَإِِيتَاَءَِ ذُِي الِْقَرَُْبِىَ وَينََْهَُى عََنِِ الِْفِحََْشََاءَِ وَالِْمَُّنَْكَْرَِ ۞ وَالِْبِغَْْيِ يعََِظُِكُْمْْ لِعََلَٰكُّْمْْ تَذََُكّْرَُونَِ

Bunun bitimiyle beraber Müezzin Cum’a Namazının farzı için kâmet getirmeye başlar ve imam minberden vakâr ve sukûnetle iner ve mihrâba geçip namazı kıldırır: 

Mü’minlere Minberden Hutbeler, 16-21. Mustafa KARMIŞ, 1986.

Hutbelerle İslâm, A. Rıza DEMİRCAN.

RAMAZAN VE KURBAN BAYRAMLARI

Müezzinliği, Namaz Kılınışı ve Hutbeleri 

Ön Bilgi: Ramazan ve Kurban bayramı namazları vaciptir. Kurbanda getirilen tekbirler ve ramazanda verilen Sadaka-i Fıtır da vaciptir. Her iki bayram namazları da iki rekattan ibarettir. Cum’anın şartlarına ve vaciplerine haiz olanlara vaciptir. Bayram namazlarının diğer namazlardan farkı her bir rekâtında fazladan üçer tekbir alınmasındandır. Namaz, bayramın birinci günü, güneşin doğmasından, kerâhat vaktinin çıkmasından sonra mevsimlere göre yetkili kurumun tesbit ettiği saatte kılınır. Namazdan sonra hutbe okunur.

Namazın Kılınışı: Niyet edilip imam iftidah tekbirini alır. Eller bağlandıktan sonra sübhâneke okunur. İmam Allâh-ü Ekber deyip 1inci tekbiri alır, eller kulağa götürülür ve yanlara salınır. İmam 2’nci tekbiri alır ve eller hep birlikte yanlara salınır. (Eller salınmış halde iken üç sübhânallah diyecek kadar susularak durulur.) İmam 3’üncü tekbiri alır ve eller bağlanır. Ve imam gizlice teavvuz ve tesmiyeden sonra kıraâte başlar. Fatihatı okuyup ardından bir zammı sûre okur. Sonra rükûya eğilir, ardından sücûda gider. Tekrar ikinci rekâta kalkar. Yine imam açıktan fatiha ve zammı sûre okuyup kıraati tamamladıktan sonra; Allah-ü Ekber deyip 1’inci tekbiri alır ve eller yana salıverilir. İkinci ve üçüncü tekbirlerden sonra da eller yanlara salınır. Eller yanlarda salınmış haldeyken imam dördüncü tekbiri alır ve rükûya gidilir, sonra sücûd ve tahiyyat ifa edilir ve selâm verilir. Böylece namaz tamamlanmış olur. 

Müezzinliği: Genellikle camilerimizde sabah namazından sonra bayram namazı vakti gelinceye kadar imam efendi cemaâte serbest vaaz-ü nasihatte bulunur.

Namaz vakti geldiğinde vaaz biter. Müezzin efendi başlar:

Ey cemaât niyet edelim edası üzerimize vacip olan altı zevait tekbir ile iki rekat ramazan (Kurban) bayramı namazına. Uyalım hazır olan imam-ı azize. (Cemaât hazır değilse müezzin bunu tekrarlayabilir.) İmam iftidah tekbirini alır ve namazı kıldırır 

Namaz bittikten sonra: Müezzin, imam minbere çıkıp hutbe okumak için hazır oluncaya kadar, cemaate öncülük ederek tekbir getirmeye başlar:

الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ٣- ٣-١ .

Hutbeye başlamadan evvel bir iki defada imanın öncülüğünde tekbir getirilir. İmam kısa bir ayet okuduktan sonra “ve kebbirhü tekbira” der ve tekbir getirilir. Ve hutbeye devam eder. 

İmam hutbeyi bitirir ve (Kurban bayramında “Kebbirhü Tekbira”) “Leâlleküm Tezekkerün” dedikten sonra müezzin hemen tekbir getirmeye başlar (Cemaâtte birlikte) ve imam minberden mihrâba gelip cemaâta yüzü dönük oturuncaya kadar devam eder ve bitirir. Sonra şu dualara (Müezzinliğe) devam eder; 

Alâ Râsûlîne Sâlavat. Sûbhanâllah’i Velhamdü lillah’i Velâ ilâhe illâllah’ü Vallah’ü Ekber, Velâ Havle Velâ Kuvvete İllâ Billâ Hil Aliyyil Azîm... 

Bu arada eûzü besmele çekip açıktan Ayetel Kürsîyi okur. Devamla Kebiran Vâhiden Lâilâhe İllâllah’ü Vahdehü le Şerikeleh. Lehül Mülkü Vehelül Hamdü Vehüve Alâ Külli Şey’in Kadîr. Vemâ Erselneke İllâ Rahmeten Lil Âlemin...

AMİİN... deyip eller açılır. Ve duâ edilir.^[8]

RAMAZAN BAYRAMI HUTBESİ

Ön Bilgi: İmam namazı kıldırdıktan sonra bayram hutbesini okumak için minbere geçer. Bu arada müezzin dé, imam mimbere geçinceye kadar cemaâte tekkbir getirtir. Mimbere çıktığında oturmayarak hutbeyi okur. Hutbe Cum’a hutbesi gibidir. Cum’a hutbesinden ziyadesi tekbir getirilmesidir. Ve iç ezan okunmamasıdır. Müezzin tekbirleri bitirdikten sonra imam şu şekilde başlar: (Not: Aşağıda yazılı olan tekbir ve açıktan okunan hutbe dualarıdır. Gizli-den okunan hutbe duaları için Cum’a namazı hutbesindeki dualara başvurunuz. Türkçe metinden sonraki gizli ve açıktan okunan hutbe dualarını da yine aynı Cum’a namazı hutbe duâlarından okuyunuz.)

 . الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ . الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ كَْبِِيرًَا وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ كَْثَِيرًَا وَسُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ تَعََاَلِىَ بِكُْْرََةًَ وَأُصََِيلًَا الَلّّٰهَُ نَحََْمََّدٍُهُِ وَنَسَُْتَعََِينَهُُِ وَنَسَُْتَغَْْفِِرَُهُِ وَنَعََوُذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنِْ شَُرَُورَِ أُنََْفِسُُِنَاَ وَمَِّنِْ سَُيِئِاَتَِ أُعََْمََّالِِنَاَ

 ۞ مََّنِْ يهَُْدٍِ اللّّٰهَُ فَلَََا مَُّضِْلَّ لِهَُِ وَمََّنِْ يضُْْلِٰلَْ فَلَََا هَُادٍِيَ لِهَُِ ۞ نَشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ وَنَشََْهَُدٍُ أُنَِْ سَُيِدٍَنَاَ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ ۞ الَلّّٰهَُ صََلٰىّ وَسَُلٰمّْْ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ ۞ أُمََّّا بِعََْدٍُ فَيَاَ عَِبِاَدٍَ اللّّٰهَِ... اِتَقَّوُا اللّّٰهََ وَأُطََِيعَوُهُِ ۞ إِِنِّ اللّّٰهََ مََّعَِ الِذُِّينَِ اتَقَّوَْا وَالِذُِّينَِ هُُمْْ مَُّحَْسُِنَوُنَِ ۞ قُاَلََ اللّّٰهَُ تَعََاَلِىَ فَِي كِْتَاَبِِهِِ الِْكَْرَِيمِْ أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

..............................................................................Konuyla ilgili bir ayet

Muhterem Müslümanlar... 

Sonsuz lütûfların sahibi hâlıkımız Allah’ü Teâlâ’ya nihayetsiz hamdü senalar olsun ki: Keremiyle kıymetli ramazanimızı imanlı ve Kuran’lı olarak Rızâ-i Bârisine uygun davranışlar içinde geçirmeyi biz kullarına nasip eyledi. 

Ve eşsiz bir mutluluk olan bu hâl ile bir ay ilâhi bir imtihandan geçen mü’min kullar bugün bu imtihanı başarı ile vermiş olmalarının sevinç ve bahtiyarlığı içindedirler. Gönül huzuru ve rahatıyla, çetin savaştan büyük ganimetlerle ve üstün bir galibiyet zaferiyle çıkan ve ganimetleri paylaşıp zaferlerini kutlayan, birbirinin sevincini, zafer kazanma mutluluğunu kutlayan askerler gibi, biz de şu anda, bugün birbirimizin bu manevi zaferini ve sevincini kutlamak, tebrik etmek ve mutluluğunu paylaşmak için burada hazır bulunmaktayız. Bugün bayram. Takva imtihanını azimle, sabırla, kalp ile verenlerin bayramı. Müslümanların, İslâm aleminin bayramı. Lâilâhe İllâllah Muhammedün Resûlûllah” diyenlerin bayramı. Sevenlerin, sevilenlerin bayramı. 

Bayram o mümin kulların ki: Allah’ın emirlerine sarılarak günlerini ibadetle geçirdiler ölmeden önce ölmeye çalıştılar, İmanlı bir hayatı fazilet, ölümden sonraki ebebi hayata hazırlanmayı kendilerine gaye ve saâdet bildiler. İlâhi davet olan ezan sesinden başka her türlü şeytani seslere kulak tıkadılar, duymadılar. Dünyanın zevk-i sefasını Allah rızası için hiçe saydılar. Sevdiğini Allah için sevdiler, sevmediğini Allah için sevmediler. Nefislerine değil, yalnızca ve yalnızca Allah’a taptılar, ona kul oldular, ona yalvardılar, yalnızca ondan yardım istediler. O müslümanlar ki tek reçetenin İslâm olduğuna inanarak hiç bir zaman alternatif arama lüzûmu görmediler. O müslümanlar ki dünya devletlerine, insanlarına, medeniyeti, insanlığı, doğruluğu öğrettiler ve örnek oldular. O müslümanlar ki Allah yolunda canlarıyla, mallarıyla savaştılar, kendilerini Allah yoluna feda ettiler, şühedalardan oldular. Muhterem müslümanlar; küfrün zulmünü tek güç oluşturarak birlikte kıralım. Bölünüp parçalanmayalım. Kâfirler, münafıklar ve kendini müslüman addederek islâm düşmanlığı yapan fâsıklar kol gezerken, onlar dururken birbirimizle sen şucusun, bucusun gibi sataşıp, didişerek cahiliyye devrindeki gibi birbirimizle uğraşmayalım, birbirimizi karalamayalım, gelin hep birlikte tek vücût olalım, birleşelim, İslâm düşmanlarının dersini birlikte verelim. 

Muhterem Müslümanlar; Bu bayram, en üstten en alt dereceye kadar herkesi birleştirici olsun, üstünlük takva ile olsun. Annemizi, babamızı, büyüklerimizi, yakın akraba ve dostlarımızı arayıp soralım, bayramlarını kutlayalım.

Ramazan bayramı hepimize ve İslâm âlemine mübârek olsun... (Hutbe duâları Cum’a hutbeleri devamındadır, arzederiz.)

KURBAN BAYRAMI HUTBESİ^[9]

Ön Bilgi: İmam namazı kıldırdıktan sonra bayram hutbesini okumak için minbere geçer. Bu arada müezzin de, imam minbere geçinceye kadar cemaâte tekbir getirtir.

İmam mimbere çıktığında oturmayarak hutbeyi okur. Hutbe

Cuma hutbesi gibidir. Cuma hutbesinden ziyâdesi, imam

“tekbîra” dedikten sonra müezzinin cemaâtle birlikte tekbir getirmesidir. Müezzin tekbirleri bitirdikten sonra imam şu şekilde başlar:

 . الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ

 . الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ كَْبِِيرًَا وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ كَْثَِيرًَا وَسُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ تَعََاَلِىَ بِكُْْرََةًَ وَأُصََِيلًَا

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ نَحََْمََّدٍُهُِ وَنَسَُْتَعََِينَهُُِ وَنَسَُْتَغَْْفِِرَُهُِ وَنَعََوُذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنِْ شَُرَُورَِ أُنََْفِسُُِنَاَ وَمَِّنِْ سَُيِئِاَتَِ أُعََْمََّالِِنَاَ ۞ مََّنِْ يهَُْدٍِ اللّّٰهَُ فَلَََا مَُّضِْلَّ لِهَُِ وَمََّنِْ يضُْْلِٰلَْ فَلَََا هَُادٍِيَ لِهَُِ ۞ نَشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ وَنَشََْهَُدٍُ أُنَِْ سَُيِدٍَنَاَ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ ۞ الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ وَسَُلٰمّْْ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

 أُمََّّا بِعََْدٍُ فَيَاَ عَِبِاَدٍَ اللّّٰهَِ... اِتَقَّوُا اللّّٰهََ وَأُطََِيعَوُهُِ ۞ إِِنِّ اللّّٰهََ مََّعَِ الِذُِّينَِ اتَقَّوَْا وَالِذُِّينَِ ۞

 هُُمْْ مَُّحَْسُِنَوُنَِ ۞ قُاَلََ اللّّٰهَُ تَعََاَلِىَ فَِي كِْتَاَبِِهِِ الِْكَْرَِيمِْ أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ

اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ  إِِنَاّ أُعََْطََيْنَاَكََ الِْكَْوْثَرَََ . فَصَََ لَِ لِِرََبِِكََ وَانَْحََرَْ . إِِنِّ شََانَِئِكَََ هُُوَ الْْأَبَِْتَرََُMuhterem Müslümanlar; 

Allah’a sayısız ve sonsuz şükürler olsun ki, bizler için sevinç kaynağı olan kutsal ve mübârek bir bayram gününe daha kavuşmuş oluyoruz. Evet, bugün; Allah’ın birliğine, Hz. Muhammed (S.A.V.)in peygamberliğine inananların, yani tüm dünyada Lâilâhe İllâllah Muhammedün Resûlûllah diyenlerin bayramıdır. 

Bayram, müslümanı müslümana yaklaştırır, kaynaştırır ve birleştirir. Dargınları barıştırır, gönülü gönüle karıştırır. 

Bayram; sevgiyi, saygıyı kardeşliği, birlik ve beraberliği, yardımlaşma ve dayanışmayı selâmlaşma ve tanışmayı, müslümanların yakınlaşmalarını sağlar. Dertleri, sıkıntıları ızdırapları, acıları, kederleri dindirir, unutturur, insana yaşama sevinci verir. Huzur mutluluk ve muhabbet verir. Düşmanlıkları, dargınlıkları, kırgınlıkları ve kızgınlıkları, ayrılık, kin, nefret ve çekişmeleri ve tüm kötülükleri giderir, siler, yumuşatır ve ortadan kaldırılmasına yol açar. Bayramlar, yardımlaşma, kimsesizleri, yaşlıları, yetimleri öksüzleri görme, gözetme onların dertlerine ortak olma, acılarını paylaşma günüdür. Bunlar bizler için büyük bir nimettir. Bu nimete erişen müslümanlara bayramda şu iki şey vâciptir.

Birincisi, arefe günü sabah namazından başlayarak, bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar farz namazları müteakip yirmi üç vakitte getireceğimiz teşrik tekbirleridir. İkincisi ise, mâli durumumuz yerinde ise kurban kesmemizdir. Kurban kesmek; eşsiz bir teslimiyetle Allah’a teslim olmanın alâmetidir. Dünya ve ahirette saâdete vesiledir. Peygamberimizin bir Hadis-i şerifinde; “Her kim kurban kesmeye gücü yeter de kesmezse bizim meclisimize gelmesin” buyurmaktadır. “Rabbin için Kurban kes.” ilâhi emrine uyalım. Ve kurbanlarımızı keselim. Kurban etleriyle fakirlere, yoksullara yardım edelim, yedirelim, içirelim. Annemizi, babamızı, dedemizi, ninemizi, yakın akrabalarımızı, komşularımızı, arkadaş ve dostlarımızı ziyaret edelim, bayramlarını kutlayalım, hâl ve hatırlarını soralım. Uzakta olanlar ise mektupla, tebrikle, telefonla, telgrafla v.s. bayramlarını kutlayalım. Gönül alıp vermede acele edelim ve titiz olalım. Bayramlardan ilâhi bir uyarı ve mesaj alalım. İslâm’a, Kur’an’a ve Sünnet’e sımsıkı bağlanalım. Aramızda mesafe var ise mesafeyi sıklaştıralım. Dua ve niyâzda bulunalım. Mübârek kurban bayramı bizlere ve tüm islâm âlemine hayırlı, kutlu ve mutlu olsun... (Not: Hutbenin başında yalnızca açıktan okunan hutbe duaları alınmış ve buna kurbana has olarak tekbirler eklenmiştir. Diğer gizliden okunan basamak duaları için Cum’a hutbesi metninden faydalanınız. Bu hutbenin son kısmında ise gizli ve açıktan okunan dualar için Cum’a hutbesinden faydalanınız. Sadece kurban bayramına has tekbir getirme ile ilgili Ayet-i Kerime bu son kısma alınmıştır. İmam hutbeyi bitirdikten sonra aşağıdaki Ayet-i Kerime’yi okur ve basamaklardan inmeye başlar, mihraba geçip cemaate yüzünü dönünceye kadar müezzin tekbire devam eder. Sonra müezzinliği tamamlar ve dua edilir.) 

وَقُلَُِ الِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ الِذُِّي لِمَْْ يتََخِِّذُْ وَلِدًٍَا وَلِمَْْ يكَُْنِْ لِهَُِ شََرَِيكٌَ فَِي الِْمَُّلْٰكَِ وَلِمَْْ يكَُْنِْ

 لِهَُِ وَلِِيّ مَِّنَِ الِذُّ لَِ وَكَْبِرَْهُِ تَكَْْبِِيرًَا ۞

KURBAN KESME MERASİMİ VE DUALARI^[10]

1-       Genel Bilgi: Kurban zengine vaciptir. Bayramın 1’inci gününden 3’üncü günü ikindi vaktine kadar kesilir. Koyun, keçinin bir yıllık veya altı aylıktan fazla olması, sığırın iki yıllık, devenin de beş yıllık olması, sağlam ve sıhhatli olması gereklidir. Deveyi ayakta kesmek diğerlerini yatırarak kesmek sünnettir. Kesmeden önce yem ve su gösterilir. 

2-       Hazırlık: Kurbanı, kurban sahibi kendisi kesemeyecekse birini vekil tutar, kendisinin yanında bulunması müstehaptır. Kurban edilecek hayvan, kesileceği yere şefkâtle getirilir. Önceden boyanıp süslenebilir. Kıbleye karşı sol tarafına yatırılır. Ön ayakları ile arka sağ ayağı, üçü birlikte sıkıca bağlanır. Arka sol ayak serbest bırakılır. 

3-       Kurban Duası ve Ayet-i Kerimesi:  

 بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الِلٰهُُّمّْ هَُذَُا مَِّنَْكََ وَلِكَََ إِِنِّ صََلََاتَِي وَنَسُُُكِْي وَمََّحَْياَيَ وَمََّمََّاتَِي لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ وَبِِذَُلِِكََ أُمَُِّرَْتَُ وَأُنََاَ أُولَّ الِْمَُّسُْلِٰمَِّينَِ . الِلٰهُُّمّْ تَقََبَِلَّْ مَِّنَي كَْمََّا تَقََبَِلّْٰتََ مَِّنِْ إِِبِْرََاهُِيمَْ خَِلِٰيلِٰكََ وَمَُّحََمَّّدٍٍ عََلٰيَْهِِ الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ . أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . قُلَُْ إِِنِّ صََلََاتَِي وَنَسُُُكِْي وَمََّحَْياَيَ وَمََّمََّاتَِي لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ وَبِِذَُلِِكََ أُمَُِّرَْتَُ وَأُنََاَ أُوَّلَُ .........................  صََدٍَقَِ اللّّٰهَُ

. الِْعَظَِِيمُْ . الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ

Yukarıda yazılı tekbir üç kere birlikte getirilir. Tekbir bittikten sonra kesecek kişi şu aşağıdaki duayı da eder ve (Şayet başkasına kesiveriyorsa; Kurban sahibine vekilin olarak kurbanını keseyim mi diye sorar. Bunu üç kere tekrarlar, sahibi de üç kere kes der ve keser.) aşağıdaki duayı da okuduktan sonra besmele çekip bıçağı kurbana çalar. 

إِِنِّ صََلََاتَيِ وَنَسُُُكِْي وَمََّحَْياَيَ وَمََّمََّاتَِي لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ .  سُْمِْ اللّّٰهَِ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ Hayvanın canı çıktıktan sonra başı vücudundan ayrılır. Kurban kesildikten sonra kurban sahibi iki rekat şükür namazı kilar ve Allah’a dua eder. Kurbanda vacip olan kesip kanını akıtmaktır. Kurban eti üçe taksim edilir. Biri fukaraya, biri arkadaş, komşu ve dostlara hediye ve ikram edilir. Diğerleri de aile fertlerine kalır. Eğer aile fertleri kalabalıksa kurban üçe taksim edilmeyip, hepsi aile fertlerine kalabilir.

Ayrıca arefe gününün sabah namazını kıldıktan başlayarak, kurban bayramının dördüncü günü ikindi namazına kadar farz namazların hemen ardından teşrik tekbirleri getirilir.

YEMEK DUALARI^[11]

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ الِذُِّي أُطََْعَمَََّنَاَ وَسَُقَاَنَاَ وَجَِعَلَٰنََاَ مَِّنَِ الِْمَُّسُْلِٰمَِّينَِ . وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ وَبِرَََكَْاتَهُُِ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ صََاحَِبِِ هَُذَُا الِطَّعَاَمِْ وَالْْآكِْلِٰينَِ . الِلٰهُُّمّْ ارَْفَعَِْ قُدٍَْرََنَاَ وَاشَْرََحِْ

 . صََدٍْرَْرََنَاَ وَي سَُِرَْ أُمََّْرَْرََنَاَ ياَ رََزّْاقُِ ذُوُ الِْقَوُّةَِ الِْمََّتَِينِِ

Nimet-i celilûllah, Bereket-i halilûllah, şefaât ya Resûlûllah. İslâmî hayat, Nasib-i cennet, yiyenlere afiyet, ölmüşlere rahmet, bâkide kalanlara sıhhât ve selâmet... 

 . الَِلٰهُُّمّْ زِْدٍْ وَلَّاَ تَنََُْقَصَُّْ بِِحَُرَْمََّةِِ أُسَُْرََارَِ الِْفِاَتَِحََةِِ

Yukarıdaki duayı okuyabileceğiniz gibi aşağıdaki ayeti de meâliyle birlikte okuyabilirsiniz; veyahut her ikisini de; dua and ayeti birlikte okumanız, daha isabetli olacaktır. 

كُْلٰوُا وَاشَْرََبِوُا وَلَّاَ تَسُُْرَِفَوُا إِِنَهُِّ لَّاَ يحَُِبِّ الِْمَُّسُْرَِفَِينَِ

Meali: “Yiyiniz, içiniz israf etmeyiniz. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.” (Araf: 31.) 

İkinci bir dua örneği de aşağıdaki şekildedir.

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ الِذُِّي أُطََْعَمَََّنَاَ وَسَُقَاَنَاَ وَجَِعَلَٰنََاَ مَِّنَِ الِْمَُّسُْلِٰمَِّينَِ . الِلٰهُُّمّْ أُطََْعَمَََّنَاَ مَِّنِْ طََعَاَمِْ الِْجَِنَةِِّ وَأُسَُْقَنََاَ مَِّنِْ شََرََابِِ الِْكَْوْثَرََِ وَزَْ وِجِْنَاَ بِِحَُورٍَ عَِينٍِ وَأُسَُْقَنََاَ مَِّنِْ جِِوَارَِ رََسُُولِِكََ وَأُكَْْرَِمَّْنَاَ بِِرَُؤْْيةَِِ جَِمََّالِِكََ ياَ أُرََْحََمَْ الِرَّاحَِمَِّينَِ . صََ لَِ وَسَُلِٰمّْْ عََلٰىَ سَُيِدٍِ الْْأَنََْبِِياَءَِ وَالِْمَُّرَْسَُلِٰينَِİslâmî hayat, Nasib-i cennet, mevtalarımıza rahmet, yi-yenlere afiyet, yapanlara, kazananlara sıhhat ve selâmet, haneye bereket... 

Allahümme zid velâ tenkus. Bihurmeti’l-FATIHA... 

CUM’A NAMAZI MÜEZZİNLİĞİ

Cum’anın ilk dört rekat sünneti kılındıktan sonra müezzin şu şekilde okumaya başlar... “Hazret-i Râsûl-ü Ekrem ve Nebiyyi Muhterem Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Efendimiz Hazretlerinin, münevver, mutahhar, aziz, lâtif ruhuna Salâvat-ı şerife getirenlerin, ilâhi âhir ve akibetleri hayrola. Pîrimiz Bilâl-i Habeşi Radıyallâhü anh Hazretlerinin ruhu içün, sâhibûl hayrât vel hasânat ruhları içün, âsâkiri İslâmiyetin sıhhat ve selâmeti için, hayırların fethi, şerlerin def’i için, Ümmet-i Muhammed’in sıhhat ve selâmeti için, dertlerimin devası, hastalıklarımızın şifası için... Allah rızası için... Elfâtiha... 

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . إِِنِّ اللّّٰهََ وَمََّلََائِِكَْتَهَُِ يصََُلٰوّنَِ عََلٰىَ الِنَبِِّ يِ ياَ أُيَهَُّا الِذُِّينَِ آمََّنَوُا صََلٰوّا عََلٰيَْهِِ وَسَُلِٰمَُّوا تَسَُْلِٰيمًَّا . الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ

 . مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ

... Bu okunduktan sonra ayağa kalkılır, KIBLE’ye dönülür, eller kulağa götürülür ve iç ezanı okur. Ezanda “Hayyalâssalâh” derken hafifce sağa, “Hayyalâlfelâh” derken hafifçe sola dönülür. Ezanı bitirip oturur. Ve imam hutbeye başlar. İmam hutbeyi bitirir ve “Yaiziküm leâlleküm tezekkerün” dedikten sonra müezzin hemen ayağa kalkar ve Cum’anın farzı için kamet getirmeye başlar... Farz namaz kılınıp selâm verildikten sonra normâl namaz müezzinliğinin aynısına devam eder... 

NAMAZ MÜEZZİNLİĞİ

İlk iki veya dört rekatlık sünnet namaz kılındıktan sonra yahut doğrudan farzı kılmak üzere müezzin ayağa kalkar ve farz namaz için kamet getirmeye başlar. Dinî bir hükmü olmamakla beraber ülkemiz çoğu yerinde cemaâtin yetiş-

mesini beklerken üç ihlas okunmaktadır. 

Kamet biter ve cemâatle namaza durulur. 

... Farz kılınıp imam efendi selâm verince müezzin şöy-

le devam eder. 

 . الَِلٰهُُّمّْ أُنََْتََ الِسُّلََامُْ وَمَِّنَْكََ الِسُّلََامُْ تَبَِاَرََكْْتََ ياَ ذَُا الِْجَِلََالَِ وَالْْإِِكْْرََامِْ

... Varsa son sünnet kılınır, yok ise şu şekilde devam

edilir. 

 عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ صََلٰوََاتَِ : سُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ وَلَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ . وَلَّاَ . حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ الِْعَلَِٰ يِ الِْعَظَِِيمِْ

... Bu arada herkes içinden Ayet’el Kürsî’yi okur ve şu şekilde tesbih dualarına geçilir. 

 وَهُُوَ الِْعَلَِٰيّ الِْعَظَِِيمُْ زُْوُلِجَِلََالَِ سُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ - سُُبِْحََانَِ الِْكَْرَِيمِْ دٍَائِِمًَّا نَِ الِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ -

 رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ تَعََاَلِىَ شََانَهُُِ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ .  كَْبِِيرًَا وَاحَِدًٍا لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ .

 . لِهَُِ الِْمَُّلْٰكَُ وَلِهَُِ الِْحََمَّْدٍُ وَهُُوَ عََلٰىَ كُْ لَِ شََيْءٍَ قُدٍَِيرٌَ

Amin denip eller açılır. Herkes duasını ettikten sonra:

imam veya müezzin: 

 وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ ... الَِْفِاَتَحَََةُِ  ...

Dedikten sonra müezzinlik ve namaz duası tamamlanmış

olur.

TERAVİH NAMAZI MÜEZZİNLİĞİ VE TERAVİH NAMAZI

Müezzinlik: Müezzin yatsı ezanını okuduktan sonra: imam veya müezzin cemaâte şu duayı okur: 

 . صََلََاةَُ سُُنَةُِّ الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ

Ve ilk sünnet namaz için ayağa kalkılır ve namaza durulur ... Sünnet kılındıktan ve imam selâm verdikten sonra müezzin ayağa kalkar ve farz namaz için kamet getirmeye başlar. Cemaâtle farz namaz kılınıp imam efendi selâm verdikten sonra şöyle okunur... 

الَِلٰهُُّمّْ أُنََْتََ الِسُّلََامُْ وَمَِّنَْكََ الِسُّلََامُْ تَبَِاَ رََكْْتََ ياَ ذَُا الِْجَِلََالَِ وَالْْإِِكْْرََامِْ

Yatsı namazının son sünneti de kılındıktan sonra müezzin devam eder... 

 عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ صََلٰوََاتَِ : سُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ وَلَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ . وَلَّاَ حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ الِْعَلَِٰ يِ الِْعَظَِِيمِْ . صََلِٰوّا عََلِٰي مَُّحََمَّّدٍٍ : صََلََاةَُ تَرَََاوِحََةِِ نَِيةِِّ

Yirmi rekat teravih namazına niyetlenilir ve imam tekbir alır. Her rekat aralarındaki selâm verişten sonra müezzinin öncülüğünde cemaâtle birlikte normal bir sesle birer defa, teravih namazının tamamlanmasıyla birlikte de üçer defa arka arkaya aşağıdaki şekilde okunur. 

 الَِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ الِنَبِِّ يِ أُ مَُِّ يِ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَصََحَْبِِهِِ وَسَُلِٰمّْْ

Salât-i selâm tamamlandıktan sonra ara duâ için müezzin şu şekilde devam eder: 

أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 رََبِنَّاَ آمََّنَاّ بِِمََّا أُنََْزَْلِْتََ وَاتَبِّعََْنَاَ الِرَّسُُولََ . فَاَكْْتَبُِْنَاَ مََّعَِ الِشِّ

Ayetini okuduktan sonra hep birlikte eller açılıp kısa bir dua edilir. Dua hitamında imam ellerini yüzüne götürür götürmez, müezzin şu şekilde devam eder: 

“Sallû Alâ Muhammed, Salât-i Vitr’e niyet.” dedikten sonra imam cemaate en son üç rekatlık vacip vitir namazını cemaatle kıldırır. İmam selâm verdikten sonra müezzin devam eder: 

 الَِلٰهُُّمّْ أُنََْتََ الِسُّلََامُْ وَمَِّنَْكََ الِسُّلََامُْ تَبَِاَ رََكْْتََ ياَ ذَُا الِْجَِلََالَِ وَالْْإِِكْْرََامِْ

Dedikten sonra; namaz müezzinliği bahsinde belirtildiği şekliyle aynen devam eder ve böylece müezzinlik tamamlanmış olur.

Teravih Namazı: Ramazan ayı içerisinde, yatsı namazından sonra, vitir namazından önce ve yatsı namazı vaktinde kılınan namazın adıdır. Teravih namazı, fiili ve kavli Sünnet-i müekked bir namazdır ve tam yirmi rekâttır. Bu namazı; cemaatle ve hatim ile kılmak sünnettir. Teravih namazı orucun değil, vaktin sünnetidir. Oruç tutmayan kimseler de teravih namazı kılmalıdırlar. Teravih namazı vaktinde kılınmalıdır, vaktinde kılınmayanların daha sonra kazası olmaz. Teravih namazı 2 - 4 - 6 ve 8’li rekatlar halinde kılınabilir, fakat efdal olanı iki rekâtta bir selâm vererek kılmaktır. Her iki rekatın başlangıcında “Sübhaneke”yi okumak cemaate and imama sünnettir. Rükû ve secdelerde en az üçer tesbih sünnettir. Teravihe baştan edilen bir niyet hepsi için geçerlidir. Farza yetişemeyen teravihten önce farzı tek başına kılar ve sonra teravihe katılır. İmam ikinci rekatta oturmayıp dördüncü rekata oturursa, iki rekat kılmış sayılır. 

Teravih namazı bitince ara dua olarak imam cemaate dönük ve eller açık vaziyette şu duayı okuyabilir:

 الَِلٰهُُّمّْ رََبِنَّاَ تَقََبَِلَّْ مَِّنَاّ صََلََاتَنََاَ وَصَِياَمََّنَاَ وَلَّاَ تَضَْْرَِبِْ بِِهُِمََّا وُجُِوهَُنَاَ إِِنَكََّ أُنََْتََ الِتَوّّابُِ الِرَّحَِيمُْ . سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ

. رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

sonra vitir namazını kıldırır.

Teravih namazının cemaati bıktırmayacak derecede kısa tutulması icabetmektedir. Ayetler biraz süratli okunmalı ancak bu süratli okuyuşta harfler net telâffuz edilmeli, mahreçler sıhhatli olmalıdır.

NİKAH KIYMA MERASİMİ

a- Hazırlık Safhası:

Nikâh Nedir?: Lügat Manası: Bir şeyin bir şeye katılması, eklenmesi demektir.

Fikhî anlamı: Bu konuyu alimler çeşitli biçimlerde yorumlamışlardır. Yorumları şu ortak noktada birleşmektedir. Nikâh akdi; kocanın kadının cinsel organı ve bedeninin diğer kısımlardan zevk alma bakımından yararlanması sonucunu doğurması için, şeriat koyucu tarafından vazedilmiştir.

Nikâh yaptıracak kişilerde aranan şartlar:  

1. Akıllı olmak,
2. Buluğ ve hürriyet,
3. Zevcenin durumunun nikâh aktine elverişli olması,
4. Karı ile kocanın bilinir olması,
5. Nikâh akti kadına veya kadının baş ya da boyun gibi tümüne işaret eden bir parçasına nisbet etmelidir.

Nikâh şahitliği yapacaklarda aranan şartlar:

1. Akıllı olmak,
2. Bulûğ olmak,
3. Hür olmak,
4. Müslüman olmak,
5. Her iki şahidin ötekilerin sözünü birlikte duymalarıdır. Şahitlik nikâh aslının sıhhat şartıdır. Şahit bulundurmak zorunludur. En az iki şahit bulundurmalıdır. İkisi de erkek olması şart değildir. Bir erkek yerine iki kadın bulundurulması zorunludur. Nikâhı sadece imam kıyar diye bir şart yoktur. Her ihlâslı mümin öğrenir ve yerine getirebilir. Nikâhı kıyacak zat oradakilere mehiri açıklamalı ve mehir üzerinde tarafları anlaştırmalıdır.

Nikâhın sahih olması için gereken şartlar:

1. Evlenecekler arasında nikâha mani bir durum olmamalıdır. 
2. Nikâh akti yapılırken iki şahidin hazır bulunması 
3. Şahitlerin, tarafların sözlerini işitip iyi anlaması. 
4. Evleneceklerin birbirlerine karşılıklı rıza göstermeleri.
5. Nikâhın aleni olması. 
6. Nikâhın muvakkat (geçici) olmaması. 
7. Mehrin miktarı (Mehr-i müeccel ve Mehr-i Muaccel) peşin veya boşanma veyahut ölüm hallerinde verileceğinin net olarak kararlaştırılıp kaydedilmesi.

Nikâhın düşmesine sebep teşkil eden haller:

1. Bir kimse hanımına şakayla da olsa “seni boşadım veyahut sen boşsün” cümlesini üç kere tekrar etse boşanmış (nikâh bitmiş) sayılır. 
2. Herhangi bir şekilde küfür edip islâm dairesinden çıkan bir kişinin nikâhı bozulur, tevbe edip, islâma tekrar girip tekrar nikâh yapması gereklidir. 
3. Erkek hanımının ağzına ve dinine cima lafzı ile küfrederse nikâhları bozulur. Boşanma Çeşitleri:
4. Vacip olan boşanma: Karı-kocanın anlaşmazlıkları neticesinde durum mahkemelere intikal eder, hakemlerin uygun bulması halinde koca boşanmaya mecburdur.
5. Sünnet olan boşanma: Koca kadının hakkına tecavüz edip zulmederse veya kadın kocasının namusuna ihanet ederse onu boşamak sünnettir. 
6. Haram olan boşanma: Aybaşında veya tuhr halinde münasebette bulunduktan sonraki boşanmadır. 
7. Mekruh olan boşanma: Vacip ve sünnet hallerinin dışındaki bir sebeple yapılan boşanma halidir.

İslâm dininde boşanma hakkı erkeğin hakkıdır. Koca bu yetkiyi kısa ve uzun süreli karısına verebilir. Kur’an-ı Kerim’de nikâhla ilgili geçen Ayet-i kerimeler şunlardır: Bakara: 221 - 223 - 228 - 230 - 231 - 232 - 234 - 235 - 236 - 237, Nisa: 3 - 4 - 6 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 34 - 35 - 36 - 127 - 128 - 129, Maide: 5, A’raf: 189 - 190, Nahl: 72, Mü’minun: 6, Nur: 2 - 3 - 26 - 32 - 33, Kasas: 27, Rum: 21, Ahzab: 37 - 49 - 50, Fatır: 11 - 49 - 50, Mücadele: 1, Mümtehine: 10 - 11, Mearic: 30.

a. Nikâhın Kıyılışı ve Nikâh Duası:

Nikâhı kıyacak olan kişi; Kız ve erkeğin isimleriyle babalarının isimlerini ve şahitlerin isimlerini yazar. Arada konuşulan mehiri de kaydeder (Kız ve oğlan kendi yerlerine vekil tayin edebilirler.) Nikâha geçmeden önce nikâhı kıyacak zat oradakilere topluca Tevbe-i istiğfar getirtir. (Bu metin Tevbe-i istiğfar bölümü olarak kitapta mevcuttur.)

Bunlar yazıldıktan sonra nikâhı kıyan şu duaları okumaya başlar;

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ الِذُِّي زَْوّجََ الْْأَرََْوَاحَِ بِِالْْأَشََْبِاَحِ_ِ . وَأُحَََلَّ الِنَِكَْاحَِ وَحََرَّمَْ ا لِسُِفِاَحَِ . وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍِنِِ الِذُِّي بِيَْنَِ الِْحََرََامِْ وَالِْمَُّبِاَحِ_ِ . وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ الِذُِّينَِ

هُُمْْ أُهَُْلَُ الِصَّلََاحِ_ِ وَالِْفِلَََاحِ_ِ

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . وَأُنََْكِْحَُوا الْْأَيَاَمََّى مَِّنَْكُْمْْ وَالِصَّالِِحَِينَِ مَِّنِْ عَِبِاَدٍِكُْمْْ وَإِِمََّائِِكُْمْْ إِِنِْ يكَُْونَوُا فَقَُرَََاءََ يغُْْنَِهُُمُْ اللّّٰهَُ مَِّنِْ فَضَْْلِٰهِِ وَاللّّٰهَُ وَاسُِعٌِ عََلِٰيمٌْ . صََدٍَقَِ اللّّٰهَُ الِْعَظَِِيمُْ . قُاَلََ رََسُُولَُ اللّّٰهَِ صََلٰىّ اللّّٰهَُ عََلٰيَْهِِ وَسَُلٰمَّْ . الِنَِكَْاحُِ سُُنَتَِّي

. فَمَََّنِْ رََغِْبَِ عََنِْ سُُنَتَِّي فَلَٰيَْسََ مَِّنَِي . صََدٍَقَِ رََسُُولَُ اللّّٰهَِ

Yukarıdaki duayı okuyup bitirdikten sonra kıza döner ve sorar; 

... Bismillâh ve Alâ Sünneti Resûlullâh, Allah-ü Teâlâ Hazretlerinin emri, Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (S.A.V.) Hazretlerinin sünneti ve imamımız İmam-ı Azam Hazretlerinin ictihadı ve hazır olan müslümanların şahadetleriyle; 

Ayşe hanım, siz Kerim oğlu Ahmed’i bir milyon lira Mehr-i müeccel ve aranızda belli olan Mehr-i muaccel ile kocalığa kabul ettiniz mi? 

(Eğer kızın yerine vekili var ise; o zaman vekile; siz, Ömer kızı Ayşe’yi, Kerim oğlu Ahmet’e zevceliğe vekaletiniz hasebiyle verdiniz mi? diye sorar.) 

Kız: Evet kabul ettim. (Vekili ise verdim) deyince; bu defa erkek tarafına döner. 

... Bismillâh ve Alâsünneti Resûlullâh, Allah Teâlâ Hazretlerinin emri, Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (S.A.S.) Hazretlerinin sünneti ve imamımız İmam-ı A’zam Ebû Hanife Hazretlerinin ictihadı ve hazır bulunan müslümanların şahadetleriyle: 

‘Ahmet bey; siz Mehmet kızı Ayşe’yi bir milyon lira Mehr-i müeccel ile ve aranızda belli olan Mehr-i muaccel ile zevceliğe alıp kabul ettiniz mi? (Erkeğin vekili varsa o zaman: Siz vekaletiniz hasebiyle Kerim oğlu Ahmed’e, Mehmet kızı Ayşe’yi zevceliğe kabul ettiniz mi? diye sorar.) oda, “Evet ettim” dedikten sonra:

... Minval-i mezkur üzere aldın mı diye ikişer defa daha sorduktan sonra ve evet cevabını aldıktan sonra... Şahit bulunan zatlara dönüp sorar; Şahitler... Sizler de, Allah rızası için bu akde şahadet eder misiniz? Evet Şahadet ederiz... dedikten sonra nikâhı kıyan zat: Ben de Allah rızası için zikredilen şartlarla nikâhlarını kıydım, deyip şu nikâh duasını okur.

 سُُبِْحََانَِ رََبِِيَ الِْعَلَِٰ يِ الْْأَعََْلٰىَ الِْوَهُّابِِ . أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الِلٰهُُّمّْ اجِْعَلََْ هَُذَُا الِْعَقََْدٍَ مََّيْمَُّونَاً مَُّبِاَرََكًْا ، وَاجِْعَلََْ بِيَْنَهَُُمََّا أُلُِْفِةًَِ وَمََّحََبِةًِّ وَقُرَََارًَا وَلَّاَ تَجَِْعَلََْ بِيَْنَهَُُمََّا نَفَِْرََةًَ وَفَِتَنَْةًَِ وَفَِرََارًَا . الِلٰهُُّمّْ أُلَِِفْْ بِيَْنَهَُُمََّا كَْمََّا أُلَِفِّْتََ بِيَْنَِ آدٍَمَْ وَحََوّاءََ . وَكَْمََّا أُلَِفِّْتََ بِيَْنَِ مَُّحََمَّّدٍٍ وَخَِدٍِيجَِةَِ الِْكُْبِْرََى . وَكَْمََّا أُلَِفِّْتََ بِيَْنَِ عََلِٰ يٍ وَفَاَطَِمََّةَِ الِزّْهُْرََاءَِ . الِلٰهُُّمّْ أُعََْطَِ لِهَُُمََّا أُوَْلَّاَدًٍا صََالِِحًَا وَرَِزْْقُاً وَاسُِعَاً وَعَُمَّْرًَا طََوِيلًَا . رََبِنَّاَ هَُبِْ لِنََاَ مَِّنِْ أُزَْْوَاجِِنَاَ وَذُ رَُِياّتَِنَاَ قُرَُّةََ أُعََْينٍُِ وَاجِْعَلَْٰنَاَ لِِلْٰمَُّتَقَِّينَِ إِِمََّامًَّا . رََبِنَّاَ آتَِنَاَ فَِي الِدٍّنَْياَ حََسَُنَةًَِ وَفَِي الْْآخِِرََةَِ حََسَُنَةًَِ وَقُِنَاَ عََذَُابَِ الِنَاّرَِ . سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ

. عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

Allah’ım, huzurunda nikâhlanmış bulunan şu genci ömürleri boyunca mes’ud ve bahtiyar eyle. Ömürlerine bereket, vücutlarına sıhhat, rızıklarına genişlik ihsan eyle. Kendilerine salih, dine, vatana, millete hayırlı çocuklar ver. Kendilerini ve çocuklarını dünyevi mutluluğa erdir... Ve böylece nikâh işlemi tamamlanmış olur.

EZAN VE EZAN DUASI

Ezan: İslâm’ın esaslarının ilânıdır. Lügâtta, bildirmek manasına gelmektedir. Hükmü; Sünnet-i müekkededir. Terki, vacibin terkinden gereken günahı gerektirir. Ezan, yüksekçe bir yerde, yüksek sesle ve kıbleye yönelinerek okunur. Ezan vaktin değil namazın sünnetidir. Ezanın meşruiyeti kitap ve sünnet ile sabittir. 

Ezanı duyan kişi ezana iki şekilde icabet eder: 1- Kavlen icabet. İçinden ezanı tekrar eder. 2- Fiili icabet. Kalkıp namaz kılmakla olur. Ezan farz namazlar ve farz namazların kazası için okunur. Vaktinden önce okunan ezanın tekrarı lâzımdır. Yolculukta ve kırlarda kılınan namaz için ezan okunmalıdır. Vacip, sünnet ve nafile namazlar için ezan okunmaz. Abdestsiz ezan sahihtir. Ancak, cünübün, kadının, sarhoşun, mecnûnun, akıl-baliğ olmayanın, facirin okuduğu ezan sahih değildir, iadesi vacip olur. Ezan, okunurken selâm verilmez, verilen selâm alınmaz, lüzumsuz konuşulmaz, topluluk içinden mutlaka bir ya da birkaçı ezana icabet etmelidir. Kur’an okuyan kimse isterse okumaya devam edebilir. İslâmî ve ilmi bir konuyla meşgul bulunmayan bir kimsenin ezana icabet etmesi vaciptir, İmam-ı Nebevi’ye göre ise sünnettir. Namaz kılan, hutbe okuyan ve dinleyen, ilim öğreten ve öğrenen, cinsi münasebette bulunan, idrar ihtiyacını gideren kimseler, ezan sesini duyunca kelimelerini tekrar etmezler. Ezanda teganni yapmak mekruhtur. Ezanda teganni, harfler, hareke veya med ilâve etmekle harf ve kelimeleri asli hükmünden çıkarmaktadır, bu da caiz değildir. Lahn-u tağanni, tağyir etmek, hata etmek nağme ile okumak demektir. Hoşa gitsin diye kelimeleri bozarak anlaşılmaz hale getirmek mekruhtur. Sarhoşun ve fasıkın ezanı mekruhtur, iadesi gerekmez. Oturarak ezan okumak, yürüyerek okumak, okunurken selâm vermek, özürsüz olarak öksürmek, sesi alçaltıp yükseltmek ezanın mekruhlarından sayılmaktadır. 

Ezan ilâhi davettir. Allah’a ibadete çağrıdır. Her müslümanın bu davete icabeti zaruridir. Bu arada o davete katıldığını diliyle de bildirmesi gereklidir. Bu davete dili ile katılarak ezan okunduğunu işiten insanın hemen okuyacağı dua şudur. 

 أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ وَأُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ . رََضِْيتَُ

 بِِاللّّٰهِِ رََبِاّ وَبِِالْْإِِسُْلََامِْ دٍِينَاً وَبِِمَُّحََمَّّدٍٍ رََسُُولَّاً

Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.) kim müezzini işittikten sonra (yukarıdaki duayı) ederse günahları mağfiret olunur buyurmuşlardır. Ezanı işiten bir kimse durur ve ezanı dinler. Tekbirler ve şahadetleri müezzinle birlikte tekrar eder. Hayyeales-salâh-Hayyeale’l-felâh”lardan sonra; 

 . لَّاَ حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ الِْعَلَِٰ يِ الِْعَظَِِيمِْ

der. 

Tekrar ederken müezzini geçmemek gerekir. Dualar ise icabetten sonra yapılır. “Eşedu enne Muhammeden Resulûllah”lardan sonra ise birincisine icabetle birlikte şu dua:

 صََلٰىّ اللّّٰهَُ عََلٰيَْكََ ياَ رََسُُولََ اللّّٰهَِ

denir. İkincisindede: 

 صََقَرَّْتَُ عََيْنَِي بِِكََ ياَ رََسُُولََ اللّّٰهَِ

denir. Ezan bittikten sonra ise müezzin ve ezanı dinle-

yenler şu vesile duasını okurlar.

 الِلٰهُُّمّْ رََبِّ هَُذُِهِِ الِدٍّعَْوَةَِ الِتَاّمَّّةِِ وَالِصَّلََاةَِ الِْقَاَئِِمََّةِِ آتَِ مَُّحََمَّّدًٍا الِْوَسُِيلٰةََِ وَالِْفِضَِْيلٰةََِ . وَالِدٍّرََجَِةَِ الِرَّفَِيعَةََِ وَابِْعَثََهُِْ مََّقَاَمًَّا مََّحَْمَُّودًٍا الِذُِّي وَعََدٍْتَهَُِ إِِنَكََّ لَّاَ يخُِْلِٰفُْ الِْمَِّيعَاَدٍَ

Câbir Radıyallahü Anh’tan rivayet olunduğuna göre; Resûlullah Sallallâhü Aleyhi ve Sellem: “Kim ezandan sonra beni vesile edip bu duayı okursa, kıyâmet gününde şefââtim ona helâl olur.” buyurmuşlardır. 

EZAN VE KAMET^[12]

Arapça Ezan

           (4=2+2)                           الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ

Allah en büyüktür - Allah en büyüktür. 

                      (2)               أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ - أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ

Ben inanırım ki Allah’tan başka ilâh yoktur. 

                     (2)     أُشََْهَُدٍُ أُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا رََسُُولَُ اللّّٰهَِ - أُشََْهَُدٍُ أُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا رََسُُولَُ اللّّٰهَِ

Ben inanırım ki Hz. Muhammed Allah’ın kulu ve elçisidir.

Allah en büyüktür, Allah en büyüktür. Allah’tan başka ilâh yoktur.

Sabah Ezanı: Sabah ezanında durum farklı olup “Hayye ale’l-felâh”tan sonra: 

 الَِصَّلََاةَُ خَِيْرٌَ مَِّنَِ الِنَوّْمِْ - الَِصَّلََاةَُ خَِيْرٌَ مَِّنَِ الِنَوّْمِْ

Namaz uykudan hayırlıdır, cümleleri okunur. 

Kamet: Kamette ise “Hayye ale’l-felâh”tan sonra iki defa şu cümle okunur; 

 قُدٍَْ قُاَمََّتَِ الِصَّلََاةَُ - قُدٍَْ قُاَمََّتَِ الِصَّلََاةَُ

Kamet erkeklere sünnettir. Kamet yaparken yürümek mekruhtur. Kamet getirilirken cemaat oturmalıdır. Müezzin Hayyalelfelâh derken ayağa kalkılır ve biter bitmez imam tekbir alarak namaza durulur. Kametle kesinlikle teganni, uzatma yapılmamalıdır. Müezzin kamet getirirken “Hayyalasalâh” derken sağa, “Hayyaâlelfelâh” derken sola döner. Abdestsizin kameti mekruhtur. 

Kamet arasında selâm vermek-almak mekruhtur.  Ezanın ardından hemen kamet getirmek mekruhtur. 

SAKAL VE SAKAL BIRAKMA DUASI

İslâmın ilk zamanlarında, sakal sonradan bırakılmazdı ki, duası olsun. Bazı müşrik ve mecusilerden başka her müslüman sakallı idi. Sakal duası sonradan ihdas edilmiştir. Ama dua etmek tabii ki güzel birşeydir. Bunun için sakal bırakılınca illâ ki camide dua edilmesi şart değildir. Dua için de hiçbir merasim gerekmez. Sakal bırakan zat’ın kendi kendine dua etmesi daha uygun olur. Hayırlı ve mübârek bir işe başlanırken tabii ki dua ile başlanılması çok isabetli olur, dua müminin silâhıdır. gelenekselleşen sakal duasının yapılmasında ise dini bakımından hiç bir sakınca yoktur. Dua edilmeden de herkes kendi kararı doğrultusunda istediği zaman sakal bırakabilir. 

Türkiye’de gelenek halini alan sakal bırakma duası şu şekildedir. 

Sakal bırakan kişi cemaat içinde ayağa kalkar. Önceden yahut o anda işaretle sakal bırakacağını ve dudasının yapılmasını, vaaz eden hoca efendiden veya imamdan ister. Hoca efendi vaaz veya namazdan sonra yapacağı duaya sakal ve sakal bırakılanlarla ilgili cümleleri ekleyerek aşağıdaki şekilde bir dua yapabilir. 

 سُُبِْحََانَِ رََبِِيَ الِْعَلَِٰ يِ الْْأَعََْلٰىَ الِْوَهُّابِِ . أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ جَِاعَِلَِ الِْحَِيةَِِ مَِّنِْ فَطَْرََةَِ الَّاِسُْلَامَِْ وَالِصَّلَاةََُ وَالِسُّلَامَُْ عََلٰىَ أُشََْرََفِْ الِرَّسُُلَِ الِْكِْرََامِْ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ الِْفِِخَِامِْ . الَِلٰهُُّمّْ أُحََْيِ مَِّنِْ أُعََْفِِيَ الِلِٰحَْيةََِ وَاحَْفِظَِْهُِ مَِّنِْ جَِمَِّيعِِ الِْمَِّحَْنَةَِِ وَاسُْلٰكَُْ بِهِِ فَِي طََرَِيقٌِّ أُهَُْلَِ الِسُّنَةِِّ وَأُكَْْرَِمَّْهُِ بِِشََفِاَعََةِِ شََفِِيعِِ الْْأَمَُّّةِِ وَأُكَْْرَِمَّْهُِ بِِطََوَافِْ الِْكَْعَْبِةَِِ فَِي الَّْاِحَْرََامِْ وَبِِغْسَُْلَِ لِِحَْيتََِهِِ مَِّنِْ مََّاءَِ زَْمْْ وَبِِزِْياَرََةَِ رََوْضَْةِِ الِنَبِِّ يِ الِْمَُّحَْتَرَََمِْ وَصََ لَِ اللّّٰهَُ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَآلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ

 . الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

Ya Rabbi: Cümlemize kolaylıklar ihsan eyle... Peygamber (s.a.v.) Efendimizin Sünnet-i seniyelerine uymak üzere sakal bırakan efendinin (veya efendilerin) sakalını devamlı ve mübârek eyle... Cümlemizi sünnetlerin icrasında muvaffak eyle... Sünnet vechile sakal bırakanları ve cümlemizi Peygamber (s.a.v.) Efendimizin kabrine varmayı, ayak ucunda salât-u selâm okumayı, şefaatine nail olmayı ihsan eyle...

Cümlemize Kâbe’yi tavaf etmeyi Safa ve Merve tepeleri arasında sây etmeyi Arafat’a çıkıp Vakfe’ye durmayı, Müzdelife’de gecelemeyi, şeytanın gözünü kör etmeyi tekrar tekrar nasip eyle... 

Ya Rabbi... Yeryüzünde dinimizi hayata hakim kılmak için cihat edenleri muzaffer eyle.. Bizlere, ailelerimize, evlâtlarımıza, komşularımıza ve bütün inananlara da bu şuuru ihsan eyle... Müslümanları kâfirlerin elinde oyuncak olmaktan muhafaza eyle... Kâfirlerin küfründen, fasıkların fücründen, münafıkların iki yüzlülüğünden, şerlilerin de şerrinden muhafaza eyle. Ömrümüze bereket, rızkımıza genişlik, vücudumuza sıhhat ihsan eyle... 

 سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . أُلَِْفِاَتَحَََةَِ

TEVBE-İ İSTİĞFAR VE İMAN TAZELEME DUALARI

İnsanlardan bir günah sâdır olunca abdest alıp namaz kılar ve bol bol Tevbe-i istiğfar ve iman tazeleme dualarını yaparlar. İstîğfar için belirli bir zaman ve mekân yoktur. Memleketimizde genellikle perşembeyi cumaya bağlayan gecelerde yatsı namazına müteakip imamın öncülüğünde topluca yapılmaktadır. Topluca yapılacak diye bir şart yoktur, yalnız olarak da yapılabilir. İstîğfar duası şu şekildedir.

 أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّّٰهََ ، أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّّٰهََ ، أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّّٰهََ الِْعَظَِِيمَْ الِْكَْرَِيمَْ الِذُِّي لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَ الِْحََيّ الِْقَيَوّمُْ وَأُتََوُبُِ إِِلِيَْهِِ ، تَوَْبِةََِ عََبِْدٍٍ ظَِالِِمٍْ لِِنَفَِْسُِهِِ لَّاَ يمََّْلِٰكَُ لِِنَفَِْسُِهِِ مََّوْتَاً وَلَّاَ حََياَتَاً وَلَّاَ نَشَُُورًَا.

 . وَأُسَُْأَلَِهُُِ الِتَوّْبِةََِ وَالِْمََّغْْفِِرََةََ لِنََاَ إِِنَهُِّ هُُوَ الِتَوّّابُِ الِرَّحَِيمُْ

“Ya Rabbi, buluğ çağımdan bu ana gelinceye kadar, elimden, dilimden ve diğer uzuvlarımdan küfür, şirk, hata, isyan, koğuculuk, küçük ve büyük her ne türlü günah sâdır olmuş ise ben onların cümlelerine can-ü gönülden tevbe ettim, pişman oldum, bir daha işlememeye azmeyledim. Yaptıklarımı affeyle, bir daha günaha dönme gücünü bana verme yarabbi...” 

Peygamberlerin ilki Hz. Adem Aleyhisselâm, sonu bizim Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) Mustafa’dır. Bu ikisine ve bunların arasında gelmiş bütün peygamberlere inandım, hepsi haktır, senden getirip haber verdikleri şeylerin cümlesi doğrudur, dilimle ikrar kalbimle tasdik ettim.”

Bu duanın ardından Tecdid-i iman tazeleme duasına geçilir. 

 أُمَََّنَْتَُ بِِاللّّٰهِِ وَبِِمََّا جَِاءََ مَِّنِْ عَِنَْدٍِ اللّّٰهَِ . امَََّنَْتَُ بِِرَُسُُلَِ اللّّٰهَِ وَبِِمََّا جَِاءََ مَِّنِْ عَِنَْدٍِ رَُسُُلَِ اللّّٰهَِ امَََّنَْتَُ بِِاللّّٰهِِ وَمََّلََائِِكَْتَِهِِ وَكُْتَبُِِهِِ وَرَُسُُلِٰهِِ وَالِْيوَْمِْ الْْآخِِرَِ وَبِِالِْقَدٍََرَِ خَِيْرَِهِِ وَشََ رَِهِِ مَِّنَِ اللّّٰهَِ تَعََاَلِىَ

وَالِْبِعََْثَِ بِعََْدٍَ الِْمََّوْتَِ . حََقٌّّ أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَأُشََْهَُدٍُ أُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ

Bundan sonra Bakara Suresi’nin son iki ayeti (Âmenerasûlü) okunarak “el-Fatiha” denilerek son verilir. 

SALÂ ÇEŞİTLERİ

Salâ: Umumiyetle cum’a günleri; vaaz edilmeyen camilerde 45 dakika önce, vaaz edilen camilerde 1 saat önce müslümanların cum’a namazına hazırlanmalarını hatırlatmak için veya bir müslüman vefat ettiğinde bunu müslümanlara haber vermek için genelde sabahleyin, mübârek gecelerin ehemmiyetini ve ibadete daveti teşvik etmek için yatsı ve sabah ezanlarından önce veya ramazan aylarında sahurda imsak vaktini hatırlatmak için veya  hayırlı ve halkı ilgilendiren konu ve programların halka ilân edilmesi için camilerde hoparlörlerden herkesin duyacağı bir şekil-

de okunan salât-selam ve ayetler bütünüdür. 

Cum’a ve diğer hayırlı konuları ilan için okunan salâ: 

 الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ رََسُُولََ اللّّٰهَِ .

الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ حََبِِيبَِ اللّّٰهَِ .

الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ نَبَِِيّ اللّّٰهَِ .

الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ مَُّحََمَّّدًٍا .

الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ سَُيِدٍَنَاَ وَسَُنَدٍََنَاَ ياَ مََّوْلَّاَنَاَ .

الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ سَُيِدٍَ الْْأَوَّلِِينَِ وَالْْآخِِرَِينَِ .

وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ .

Salâ bu şekilde okunduktan sonra duyurulmak istenen bir konu var ise “dikkat-dikkat” diye başlanarak çok kısa ve açık ifadelerle duyuru yapılır. 

Cenaze vukuunda aşağıdaki şekilde bir selâ isabetli

olur. 

 الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ رََسُُولََ اللّّٰهَِ . الِصَّلََاةَُ - عََ جِِلٰوُا بِِالِصَّلََاةَِ قُبَِْلََ الِْفِوَْتَِ .

وَعََ جِِلٰوُا بِِالِتَوّْبِةَِِ قُبَِْلََ الِْمََّوْتَِ. الِصَّلََاةَُ - قُاَلِوُا إِِنَاّ لِلّّٰهِِ وَإِِنَاّ إِِلِيَْهِِ رََاجِِعَوُنَِ

 الِصَّلََاةَُ - كُْلَّ نَفَِْسٍَ ذَُائِِقَةَُِ الِْمََّوْتَِ. الِصَّلََاةَُ - كُْلَّ شََيْءٍَ هَُالِِكٌَ إِِلَّاّ وَجِْهَُهُِ . لِهَُِ .

 الِْحَُكْْمُْ وَإِِلِيَْهِِ تَرَُْجَِعَوُنَِ سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ

. وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

Cami hoparlörlerinden bu şekilde salâ verildikten sonra vefat eden zatın kimliğiyle birlikte ne zaman ve nerede defnedileceği gibi kısa bilgiler veciz ve kısa ifadelerle ilân edilir.

MÜSLÜMANIN BİR SÖZE VE KONUYA BAŞLAMA ŞEKİLLERİ

Her ideolojinin ve mensuplarının kendilerine has bir giriş ve başlama usulleri, şekilleri ve âdetleri vardır. Bunlar bir söze ve konuya giriş yaparken hâkim ideolojinin kurucusunu anarak, kurumlarına bağlılıklarını, kurucularının kendilerini ve yapmış oldukları işi tasdik ettiğini ifade etmek için kendi batıl inanç ve felsefeleri doğrultusunda belli cümleler ve garip hareketler sergilerler. Bunlar: saygı duruşu, anıt ve mezar ziyaretleri ve çiçek-çelenk koyma, alkışlama, kadeh tokuşturma, sistem ve liderlerini öven ve hatırlatan çeşitli sözler-tekerlemeler, sistemlerinin ve ideolojilerinin dışındaki inançları ve sistemleri lanetleyen ve tehdit eden sözler, çeşitli semboller, işaretler ve resimler olabilmektedir. 

İslâm da bir sistem ve ideoloji olduğuna göre İslâm’ın da bazı konularda kendine has prensipleri, pratikleri, başlama ve bitirme usulleri vardır. Ve müslüman da bu usulleri pratikleri ve icapları yerine getirmelidir. Bu usullerle müslüman her zaman ve her yerde ve her konuda batıl ideoloji mensuplarına ve usullerine muhalefet etmelidir, etmek zorundadır. 

Bunların başlıcaları: Besmele, hamdele, salvele, selâm, kıraat ve duadır. Konusuna, yerine ve zamanına göre değişik usuller ve uygulamalar yapılabilir. 

Topluluğa hitap etmek üzere: ilmî, islamî, dünyevî bir konuda söze başlama ve bitirme usulleri aşağıdaki çeşitlerde ve şekillerde uygulanabilir. 

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ

الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . اسَُّلََامُْ عََلٰيَْكُْمْْ وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ وَبِرَََكَْاتَهُُِ

Yahut besmeleyi içten çekip sadece selam vererek de başlanabilir. Bu şekilde giriş yaptıktan sonra davete icabette bulunanları ağırlama, hürmet, sevgi ve muhabbetleri ifade eden kalpleri ve gönülleri fetheden mana ve mesaj yüklü cümle sadalarıyla giriş tamamlanmış olur. 

SOHBET VE TOPLANTI SONRASI KAPANIŞ^[13]

Müslümanların tertipledikleri her tür konudaki toplantılar bir şûra niteliğinde olup neticenin hayırlara sebep teşkil etmesi ümit edilir. Böyle toplantılara konuyla ilgili ayetler belirlenip Kur’an-ı Kerim ve meali okunarak başlanmalıdır.

Resulullâh (s.a.v.) buyurmuşlardır ki: “Kim ki oturduğu meclisden kalkmadan önce dua ederse, o meclisde yaptığı günahlar affedilir.” 

Toplantı ve sohbetlere son verilirken konuyu toparlayıp bağlamayla birlikte kısa bir dua ederek son verilmelidir. Bu dua çeşitli şekillerde yapılabilir, örnek olarak aşağıdaki duayı yapabilirsiniz. 

 سُُبِْحََانَكَََ الِلٰهُُّمّْ وَبِِحََمَّْدٍِكََ . أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ أُنََْتََ وَحَْدٍَكََ لَّاَ شََرَِيكََ لِكَََ أُسَُْتَغَْْفِِرَُكََ

 . وَأُتََوُبُِ إِِلِيَْكََ

Dua yaptıktan sonra toplantı kıraatı düzgün olan bir zatın konuyla ilgili yahut ahkamî bir Kur’an ayeti ve meali okuyup fatiha demesiyle son verilir. Kapanışlarda “Asr” suresinin okunması daha evlâdır, hem kısa bir sure hem de anlamlı olduğu için bunu okuyabilirsiniz. 

HATİM DUASI

امَّينِ

أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ

أُجَِْمََّعَِينَِ

Ya Rabbi... Bizleri yoktan var eden sensin. Biz senin âciz kullarınız. Yalnız sana ibadet ediyor ve yalnız senden yardım diliyoruz. Kulluğumuzu ibadet ve hasenatlarımızı, kabul eyle Yarabbi. Tevbelerimizi kabul eyle Yarabbi..

Ya İlâhelalemin... Okunan Hatm-i şerifi evvelen ve bizzat iki cihan serveri peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) efendimizin mübarek Ruh-u şerifine hediye eyledik vasıl eyle. Cümlemizi ve cümle ölmüşlerimizi efendimizin şefââtine nail eyle Ya Rabbi... Ezvac, Sahabe-i Kiram, Tabiin, Tebeu’t-tabiin, Din-i mübinin İslâma hizmetkâr olmuş ve ahirete irtihal etmiş, bütün din kardeşlerimizin de ruhlarına hediye eyledik vasıl eyle Yarabbi... Hz. Kur’an-ı elden ele, dilden dile bize kadar ulaştıran ve bu uğurda emeği geçenlerin de ruhlarına hediye eyledik vasıl eyle Yarabbi. Hocalarımıza, üstadlarımıza, ulemamıza dinimizi bize eksiksiz öğretecek güç, kuvvet, sabır, metanet ve kuvvetli iman ihsan eyle Ya Rabbi...

Maddi ve manevi sıkıntıları def et Ya Rabbi.. Cümlesini ve cümlemizi efendimizin şefââtine nail eyle Yarabbi...

Şu mübârek caminin yapımında ve daha sonra emeği geçenlerin, içinde hizmet edenlerin, ibadet edenlerin, ahirete irtihal etmiş olanların ruhlarına da okunan Hatm-i şerifi hediye ediyoruz kabul eyle yarabbi... Ehl-i İslâm olarak ahirete irtihal edenlerin cümlesinin ruhlarına hediye ediyoruz vasıl eyle yarabbi...

Hatim sahibinin (mevlit sahibinin) ölmüşlerinin ruhlarına hediye ettik vasıl eyle Yarabbi... Şu anda ellerini açan ceamaatimizin ölmüşlerinin ruhlarına da hediye ettik vasıl eyle Yarabbi... Bizlere de böyle fatihalar gönderecek, hayırla yadedecek, hayırlı nesli yetiştirmeyi cümlemize nasip eyle ya-rabbi...

Ya İlâhelalemin... Bizi Kur’an’ın hatminin zineti ile zinetlendir. Kur’an’ın hatmedilmesinin şerefiyle şereflendir Yarabbi... Bize Kur’an’ı dünyada arkadaş, kabirde yoldaş, kıyamette şefââtçi, sırat üzerinde nur, cehennem ateşinden koruyucu perde eyle Yarabbi... Bizleri Kur’an’ın her harfinden tad almakla, her kelimesiyle kerametlenmekle, her ayetiyle saadet bulmakla, her suresiyle selâmete ermekle ve her cüz’ü ile mükâfatlanmakla rızıklandır.

Bizleri kâfirlerin küfründen, fasıkların fıskından, zalimlerin zulmünden, şerlilerin şerrinden emin eyle Yarabbi... Yeryüzünde islâm için çalışanları muzaffer eyle. Cihat aşkını kalplerimize ilhak eyle Yarabbi... 

Ya Erhamerrahimin... Bizlere dünyada selâmet, ahirette saadet, islâm ile müşerref olmayanlara hidayet, islâm davası uğrunda metanet, ölülerimize rahmet, hanelerimize, rızkımıza bereket ihsan eyle... 

Yarabbi... Okuduklarımızdan hasıl olan sevabı babamızın, annelerimizin, kızlarımızın, kardeşlerimizin, kızkardeşlerimizin, arkadaşlarımızın, üstadlarımızın, akrabalarımızın, şeyhlerimizin ve bizim üzerimizde hakları bulunanların ruhlarına, bütün erkek ve kadın iman sahiplerinin, erkek ve kadın müminlerin, onlardan ölü ve diri olanların ruhlarına hediye eyledik vasıl eyle... 

 رََبِنَّاَ اغْْفِِرَْ لِِي وَلِِوَالِِدٍَيّ وَلِِلْٰمَُّؤْْمَِّنَِينَِ يوَْمَْ يقََوُمُْ الِْحَِسَُابُِ . بِِرََحَْمََّتَِكََ ياَ أُرََْحََمَْ

 . الِرَّاحَِمَِّينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . الَِْفِاَتَحَََةَِ

YAĞMUR DUASI

Yağmur duası Resûlullah’ın (s.a.v.) fiili sünnetlerindendir. Yağmur duasında; çocukların birlikte götürülmesi, sahaya çıkılması, hayvanlarla gidilmesi, çocukların annelerinden ayrılması, giyilen elbiselerin tersine çevrilmesi ve yemek verilmesi gibi fiiller yağmur duasının adaplarındandır. 

“Ebû Davud, ibn Hibbân ve Hâkim rivâyet etmiştir” 

Yağmur duasına çıkılmadan evvel camide aynen cuma namazı gibi, açıktan okunmak şartıyla cemaâtle iki rekat istiska namazı kılınır. Namazdan sonra, hatip minbere çıkmadan hutbe okur. Hutbeden sonra aşağıdaki dua okunur. Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.S.) koltuk altlarının beyazlığı görününceye kadar ellerini kaldırıp şu duayı etmiştir: 

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ مََّالِِكَِ يوَْمِْ ا لِدٍِينِِ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ يفَِْعَلََُ مََّا يرَُِيدٍُ الَِلٰهُُُّمّْ أُنََْتََ اللّّٰهَُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ أُنََْتََ الِْغْنََِيّ وَنَحََْنُِ الِْفِقَُرَََاءَُ أُنََْزِْلَْ عََلٰيَْنَاَ الِْغْيَْثََ وَاجِْعَلََْ مََّا

 . أُنََْزَْلِْتََ لِنََاَ قُوُّةًَ وَبِلَََاغًْا إِِلِيَ حَِينِِ

Manası: “Bütün hamd, Âlemlerin Rabbi, Rahmân, Rahim, Ceza gününün Mâliki Allah’a. O Allah ki, O’ndan gayri Allah yoktur. Dilediğini yapar. Allah’ım; Sen o Allahsın ki, Senden gayri ilâh yoktur. Gani olan ancak sensin ve biz fakirleriz. Üzerimize yağmur indir. Ve indirdiğin şeyi bir zamana kadar bize kuvvet kıl (Bir hayat sebebi ver).  

Üç gün birbiri peşine çıkılması müstehaptır. Yağmur duasına hüzünlü, mütevazi bir şekilde çıkılır. İhtiyarlara, zayıflara dua ettirilmeli, bir müddet çocuklar da annelerinden ayrılmalıdır. Duada ellerin içini semaya doğru tutmak sünnettir. 

Âişe Radıyallah’ü Anhe anlatıyor. ... Resûlullah (S.A.S.) halk kuraklıktan yakınmışlardı. Namazgâhta kendilerine bir minber hazırlamalarını emir buyurdu. 

Minbere çıktıkları gün halka ilân olundu. O gün güneş doğmak üzere iken oturdu; Tekbir getirip Cenâb-ı Hakk’a hamd ettikten sonra: “Memleketimizde kıtlıktan ve yağmurun gecikmesinden yakındınız, Halbuki Allah, kesinlikle dua etmenizi emretmekte, duânızın da kabul edileceğini vaâd eylemektedir;...” buyurdu ve yukarıdaki duayı etti.

Sonra arkasını halka çevirip ridâsını ters giydi. Yine halka dönerek minberden indi. İki rekât namaz kıldı. Derken gökte bir bulut belirdi. Şimşek çakmaya başladı ve Allah’ın izniyle yağmur boşandı. Aleyhi’s-salâtü ve’s-selâm, seller meydana gelip dere akıncaya kadar mescide dönmedi.

Halkın evlerine koşmakta olduğunu görünce, dişleri görünene kadar güldü. Ve:... “Allah’ın her şeye gücü yettiğine

ve benim de  O’nun kulu ve resûlü olduğuma şehâdet ederiz...” buyurdu. 

Burada yukarıda örneğini verdiğimiz dua yapılabileceği gibi, aşağıdaki dua da yapılabilir. Camide namaz ve hutbeden sonra veya sahaya çıkıldığında imam cemaate arkasını dönerek kıbleye karşı durup şu duayı yapar: 

سُُبِْحََانَِ رََبِيَ الِْعَلَِٰ يِ الْْأَعََْلٰىَ الِْوَهُّابِِ . أُمََِّينُِ ...

أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ .

 ... الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ جَِعَِلَِ سُُبِْحََانَِ رََبِِيَ الِْعَلَِٰ يِ الْْأَعََْلٰىَ الِْوَهُّابِِ . أُمََِّينِ

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِالِْعَاَلِمََِّينَِ

 الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ مََّالِِكَِ يوَْمِْ ا لِدٍِينِِ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ يفَِْعَلََُ مََّا يرَُِيدٍُ الَِلٰهُُّمّْ أُنََْتََ اللّّٰهَُ لَّاَ إِِلِهََِ إِلَِّاّ أُنََْتََ الِْغْنََِيّ وَنَحََْنُِ الِْفِقَُرَََاءَُ أُنََْزِْلَْ عََلٰيَْنَاَ الِْغْيَْثََ وَاجِْعَلََْ مََّا أُنََْزَْلِْتََ لِنََاَ قُوُّةًَ وَبِلَََاغًْا إِلِِيَ حَِينِِ . الَِلٰهُُّمّْ أُسَُْقَِنَاَ غَْيْثَاً مَُّغِْيثَاً هَُنَيِئِاً مََّرَِيئِاً غَْدٍَقُاً سَُيْحًَا عََامَّّا طََبِقََاً . الَِلٰهُُّمّْ أُسَُْقَِنَاَ الِْغْيَْثََ وَلَّاَ تَجَِْعَلَْٰنَاَ مَِّنَِ الِْقَاَنَطَِِينَِ الَِلٰهُُّمّْ أُنََْبِتَِْ لِنََاَ الِزّْرَْعَِ وَأُدٍَِرَْ لِنََاَ الِضّْرَْعَِ وَأُسَُْقَِنَاَ مَِّنِْ بِرَََكَْاتَِ الِسُّمََّاءَِ أُنََْبِتَِْ لِنََاَ مَِّنِْ بِرَََكَْاتَِ الْْأَرََْضَِ . الَِلٰهُُّمّْ إِنَِاّ نَسَُْتَغَْْفِِرَُكََ إِنَِكََّ كُْنَْتََ غَْفِاّرًَا . فَأََرََْسُِلَِ الِسُّمََّاءََ عََلٰيَْنَاَ مَِّدٍْرََارًَا . رََبِنَّاَ آتَنَِاَ فَِي الِدٍّنَْياَ حََسَُنَةًَِ وَفَِي الْْآخِِرََةَِ حََسَُنَةًَِ وَقُنَِاَ عََذُاَبَِ الِنَاّرَِ سُُبِْحََانَِ رََبِكََِ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِDuadan sonra imam cemaate dönerek: 

1-                   Günahlarından dolayı tevbe etmelerini 

2-                   Kul haklarını ödemelerini 

3-                   Birbiriyle helâllaşmalarını 

4-                   Dargınların barışmalarını

5-                   Kimseye kötülük etmemelerini,

6-                   Yarından itibaren üç gün oruç tutmalarını, dördüncü gün sahraya çıkılacağını hatırlatır. Sahrada dualar, tevbeler edileceğini, namazlar kılınacağını söyler. Yağmur duasının yapılması, kitap, sünnet ve icma ile sabittir.

HASTALIKTAN ŞİFA BULMAK İÇİN OKUNACAK DUA^[14]

Açıklama: Hastalıktan kurtulmanın dış sebebi doktora gitmektir. O halde hasta önce doktora gidecek, ilaçlarını alacak sonra da şifa vermesi için Allah’a niyaz edecektir. Zira asıl şifayı veren ne ilaçtır, ne doktordur. Yalnızca Allah’tır. Onlar birer sebeptir. Öyle ise dış sebeplere yapıştıktan sonra asıl iç sebebe, sebeplerin sebebine yapışıp şifayı Allah’tan beklemelidir. İşte Allah’tan şifa talebi içinde çeşitli dualar mevcut bulunmaktadır ve yapılmaktadır. İsteyen istediği gibi dua edebilir, bu hususta sınırlayıcı bir hüküm yoktur.

Hasta ziyaretlerinde ve çeşitli şekillerde hastayı okuyarak tedavi etmenin Peygamberimiz (s.a.v.)’in sünnetlerinden biri olduğu hadisler ve islam ulemasının ittifakıyla sabittir. İslâm dini de Kur’an ve muteber dualar okuyarak hastayı tedavi etme şekline cevaz vermektedir. Okumakla tedavi, ruhi hastalıklara faydalı olmakla birlikte cismani hastalıklara da en azından moral kazandırmaktadır. Mevcut hastalıklardan birçoğu okuyarak tedavi edilebilmektedir. Yeter ki okuyan faziletli, ihlaslı bir zat olsun ve bu işin istismarı yapılmasın. Böyle muhterem zatların ayet, hadis ve dualarla okuyup nefes etmeleri Allah’ın izniyle beklenilen şifayı temin edecektir.

• Aşağıda verilen dua çeşitlerini ve ayetlerini dua niye-

tiyle okuyabilirsiniz.

Bu dua Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.)’in

yapmış olduğu bir dua olup, kişi kendi hastalığı için bu du-

ayı yapabilir.

 الَِلٰهُُّمّْ إِِنَيّ أُسَُْأَلَِكََُ الِْعَاَفَِيةََِ فَِي الِدٍّنَْياَ وَالْْآخِِرََةَِ . الَِلٰهُُّمّْ إِِنَيّ أُسَُْأَلَِكََُ الِْعَفَِْوَ وَالِْعَاَفَِيةََِ فَِي

 دٍِينَيِ وَدٍُنَْياَيَ وَأُهَُْلِٰي وَمََّالِِي . الَِلٰهُُّمّْ اسُْتَرَُْ عََوْرََاتَِي وَآمَِّنِْ رََوْعََاتَِي . الَِلٰهُُّمّْ احَْفِظَِْنَِي مَِّنِْ بِيَْنِِ يدٍََيّ وَمَِّنِْ خَِلْٰفِِي وَعََنِْ يمََِّينَِي وَعََنِْ شَِمََّالِِي وَمَِّنِْ فَوَْقُِي وَأُعََُوذُُ بِِعَظََِمََّتَِكََ أُنَِْ أُغُْْتَاَلََ

. مَِّنِْ تَحََْتَِي . الَِلٰهُُّمّْ اِغْْنَِنَِي بِِالِْعَِلْٰمِْ وَزَْيِنَِي بِِالِْحَِلْٰمِْ وَأُكَْْرَِمَِّْي بِِالِتَقَّْوَى وَجَِ مَِّلْٰنَِي بِِالِْعَاَفَِيةَِِ

Manası: Allah’ım, senden dünyada ve ahirette huzur ve sağlık isterim. Allah’ım senden dínim, dünyam, çoluk çocuğum ve malım için af ve afiyet isterim. Allah’ım ayıplarımı kapat, beni korkularımdan güvene kavuştur. Allah’ım beni, önümden, arkamdan, sağımdan, solumdan ve başımdan gelecek her türlü hastalıklardan, kötülüklerden koru. Altımdan gelecek bir kötülükle tuzağa düşürülmekten, yere vurulmaktan senin yüceliğine sığınırım. Allah’ım beni ilim ile zenginleştir, hilm ile süsle, takva ile kereme kavuştur,

afiyetle güzelleştir.

• Aşağıdaki dua and ayetleri de hastalarınıza okuyabi-

lirsiniz.

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ

 الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ .

 الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ رََسُُولََ اللّّٰهَِ . الِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ حََبِِيبَِ اللّّٰهَِ . الِصَّلََاةَُ

. وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ ياَ سَُيِدٍَ الْْأَوَّلِِينَِ وَالْْآخِِرَِينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ

Yukarıdaki duayı okuduktan sonra besmele çekilip:

1. Fatiha sûresi
2. Ayet-el’kürsî
3. Tevbe sûresi 14., 15. ayetlerini
4. Nâs sûresini okuduktan sonra aşağıdaki şekilde de-

vam edilir.

(Not: Yunus 57, Nahl 69, İsrâ 82, Şuarâ 80, Fussilet 44, ayetleri de okunabileceği gibi, Yâsin, İhlâs, Felâk, Nâs ve

Fâtiha sûrelerini de okuyabilirsiniz.)

لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ . لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ

 لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ لِهَُِ الِْمَُّلْٰكَُ وَلِهَُِ الِْحََمَّْدٍُ . لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَلَّاَ حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ  الِْعَلَِٰ يِ الِْعَظَِِيمِْ .  

 الَِلٰهُُّمّْ رََبِّ الِنَاّسَِ أُذَُْهُِبِِ الِْبِأََسََْ اِشَْفِْ أُنََْتََ الِشَّافَِي لَّاَ شَِفِاَءََ إِِلَّاّ شَِفِاَؤُْكََ شَِفِاَءًَ لَّاَيغُْاَدٍِرَُ سَُقَمًََّا

 سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِالِْعَاَلِمََِّينَِ . الَِْفِاَتَحَََةُِ

HACI UĞURLAMA TÖRENİ DUASI

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) yolculuğa çıkacakları zaman mutlaka dua ederlerdi. İslâm’ın beş şartından biri olan hac ibadetini ifa etmek isteyen müminler de uzun bir yolculuğa çıkarken herkesle helalleşebilmek ve yakınları tarafından uğurlanmak için bir uğurlama merasimi tertiplerler. Uğurlama töreninde çeşitli dua ve ayetler okunabileceği gibi aşağıdaki duayı da yapabilirsiniz.

 بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ

 رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ . تَوََكّْلْٰنَاَ عََلٰىَ اللّّٰهَِ وَلَّاَ حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ . الَِلٰهُُّمّْ إِِنَِا نَسَُْأَلَِكََُ وَنَتََوََجَِهُِ إِِلِيَْكََ بِِنَبَِِيِكََ مَُّحََمَّّدٍٍ صََلٰىّ اللّّٰهَُ عََلٰيَْهِِ وَسَُلٰمَّْ . الَِلٰهُُّمّْ نَسَُْأَلَِكََُ مَُّوجِِبِاَتَِ رََحَْمََّتَِكََ وَعََزَْائِِمَْ مََّغْْفِِرََتَِكََ وَالِْغْنََِيمََّةَِ مَِّنِْ كُْ لَِ بِِ رٍَ وَالِسُّلََامََّةَِ مَِّنِْ كُْ لَِ إِِثَمٍْْ . الَِلٰهُُّمّْ نَسَُْتَغَْْفِِرَُكََ إِِنَكََّ كُْنَْتََ غَْفِاّرًَا . الَِلٰهُُّمّْ اجِْعَلَْٰهُِ حََجِّا مََّبِْرَُورًَا وَذَُنَْبِاً مََّغْْفِوُرًَا وَسَُعَْياً مََّشَْكُْورًَا

. حََسُْبِنَُاَ اللّّٰهَُ وَنَِعَْمَْ الِْوَكِْيلَُ وَنَِعَْمَْ الِْمََّوْلِىَ وَنَِعَْمَْ الِنَصَِّيرَُ . غُْفِْرََانَكَََ رََبِنَّاَ وَإِِلِيَْكََ الِْمََّصَِيرَُYa İlâhel-Âlemin...

Lütfun ile bizlere ihsan ettiğin bunca nimetlere lâyık-ı vechile şükürden aciziz... Bu acimizin ifadesi olarak ellerimizi açtık, boynumuzu büktük, yalnız sana ibadet edip ve yalnız senden diliyoruz, dualarımızı kabul eyle Ya Rabbi..

Dinimizin beş esasından biri olan hac ibadetini yerine getirmek üzere Kâbe’ye doğru yolculuğa çıkan bu mü’minleri niyetlerinde lütfunla muvaffak eyle Ya Rabbi...

Kâbe’yi tavaf etmeyi, Safa ve Merve arasında sa’y etmeyi, Arafat’a çıkmayı, Müzdelife’de gecelemeyi, Minâ’da şeytanların gözünü kör etmeyi, Mescid-i Nebevi’de kırk vakit namaz kılmayı, bu kardeşlerimize ve bütün müslümanlara nasip eyle Ya Rabbi...

Hac ibadetini ifa etmek üzere yollara dökülen ve Allah’ın rızasından başka hiç bir dünya menfaati gözetmeyen bu kardeşlerimize haclarını sağlıklı ve sıhhatli olarak tam vechile yerine getirmeyi, sağ ve selamet içerisinde sıcak yuvalarına ve sevdiklerine yakınlarına kavuşmayı nasip eyle Ya Rabbi...

Kendilerine Hac’da kolaylık, ömürlerine bereket, imanlarına ve ihlaslarına da kuvvet ihsan eyle Ya Rabbi...

Bütün ibadet-ü taatlarıyla birlikte hac ibadetlerini de kabul eyle Ya Rabbi... Hac görevlerini yapmakla kazandıkları hacı sıfatlarına halel getirmeyen, sorumluluğunun bilincinde olan ve icaplarını yerine getiren hacılardan eyle...

Bu merasime iştirak eden mümin kardeşlerimizin de dua ve ibadet-ü taatlarını kabul eyle, İslâm’ın tüm kural ve kaidelerine harfiyen uyan ve yaşayan, sağlıklarında hac farizalarını ifa edebilen salih kullarından eyle. Kardeşlerimizin haclarının mebrur olması için, Allah rızası için EL-FÂTİHA...

TEMEL ATMA TÖRENİ DUASI

Herhangi bir caminin, okulun, Kur’an kursunun, vakfın, külliye ve diğer hayırlı kuruluşların yapımı işlemine ilk başlarken Allah’a dua ve niyazda bulunmak ve hayırlı bir işin başlangıcını herkese duyurmak için anlamlı bir tören tertiplenir. Konusuyla ilgili çeşitli ayetler dualar yapılıp ikramlar da da bulunabileceği gibi aşağıdaki dua da yapılabilir.

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِالِْعَاَلِمََِّينَِ وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

Ya İlâhe’l-Âlemin...

Yalnız sana kulluk ediyoruz ve yalnız senden yardım diliyoruz. Bizleri de yardımına nail olanlardan eyle...

Bizi Kur’an ile amel edenlerden rasülünün sünnetine tâbi olanlardan eyle... Ya Rabbi...

İslam için çalışanları muzaffer eyle... Bizlere de o aşk ile çalışacak iman, ihlas, samimiyet ihsan eyle... Ya Rabbi...

Temelini atmak üzere burada bulunduğumuz yapılacak bu binayı ve değerlerini rızan için yapılanlar cümlesine ilhak eyle.

Ya Rabbi... Yapıldıktan sonra içerisinde senin rızanın tahsil edilmesine vesileler ihsan eyle... İnşaatta emeği geçecek olanları kazadan, beladan, yapılacak binayı da semevi ve arızi afetlerden muhafaza eyle...

İlâhi... “Lailahe İllallah Muhammedu’r-Rasulullah” duasının gönüllerde taht kurması için eliyle-diliyle, malıyla-canıyla, kalbiyle-gönlüyle mücadele ve hizmet verenlerin gayret ve çalışmalarını boşa çıkarmayıp kabul eyle, sebat ve sabır eyle, kendilerine razı olduğun ticaret ve daimi helâl kazanç ihsan eyle Ya Rabbi...

Ya Rabbel Âlemin...

Bizi eşyaya taparcasına maddeye sarılmaktan, bu sebeple seni ve dinimizi unutmaktan muhafaza eyle... Faize dalmaktan, zinaya bulaşmaktan, kumara mübtela olmaktan, vesair haramlarla meşgul olmaktan muhafaza eyle...

Ya Rabbi...

Yapılacak binayı daima hayırlı hizmetlerde kullanmayı ihsan edip zelzeleden, yangından, bütün afetlerden, hasar ve yıkımdan hıfz-ı emin eylemeni talep ediyoruz, duamızı kabul eyle...

Hayırların fethi, şerlerin def’i için, bilhassa dinimizin hakimiyeti için, müminlerin topyekün dirilişi için Allah rızası için EL-FÂTİHA...

MÜESSESE AÇILIŞ DUASI

İnşaatı tamamlanan ve hizmete hazır hale getirilen müesseselerin açılışları da aynı şekilde dualarla, ayetlerle, birbirinden güzel şenlikler ve ikramlarla yapılması elbette ki orada bulunanları, böyle hayırlı işler gerçekleştirmeye, yardımda ve katılımda bulunmaya teşvik ve sevk edecektir. Böyle bir açılış merasiminde bu şekilde bir dua yapabilirsiniz:

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ  وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰىَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

Ya İlâhe’l-Alemin...

Yalnız sana kulluk ediyor ve yalnız senden yardım diliyoruz... Bizleri yardımına nail olanlardan eyle...

Ya Rabbi... Bizi Kur’an ile amel edenlerden rasülünün sünnetine tabi olanlardan eyle... İslâm için çalışanları muzaffer eyle... Bizlere inancımızın hakimiyeti için çalışacak iman, ihlas, samimiyet ihsan eyle..

Ya Rabbi... Kur’an-ı Azimüşşanında:

أُسَُْتَعََِيذُُ بِِاللّّٰهِِ : وَأُنَِْ لِيَْسََ لِِلْْإِِنَْسَُانِِ إِِلَّاّ مََّا سَُعَىَ

“İnsana ancak çalıştığının karşılığı var...” buyuruyorsun.. Şu müessese bu azimle yapılmıştır. İlahi... Sen onu yaptırana ve müslümanlara hayırlı eyle... Ya Rabbi... Bu müessesede çalışanları ve bundan sonra çalışacakları helal rızık ile merzuk, binayı ve içindekileri de hafız ismi celilin ile hıfz-ı emin eyle...

Hayatımızın islâm ile güzelleşmesi, müslümanların madde ve manada yükselmesi için çalışanları muvaffak eyle Ya Rabbi...

Ya İlahi... Sırf senin rızan için, İslâm davasına hizmet olması için tüm alet ve cihazlarıyla, eliyle-diliyle, zeka ve kabiliyetiyle çalışanların hizmetini mebrur, gayretlerini meşkur kendilerini daima ticaret’en lentebur sırrına mazhar eyle...

Ya Rabbi... Bu binayı daima hayırlı hizmetlerde kullanmayı ihsan edip; zelzeleden, yangından, arz-ı ve semevi bütün afetlerden, yıkımdan hıfz-ı emin eylemeni talep ediyoruz, duamızı kabul eyle...

Ya Rabbi... İslâma hizmet için çalışan, gayesi Hakk’ın hakimiyetinin tecellisi olan iş adamlarımızın ve sanatkârlarımızın sayılarını çoğalt... Bizi eşyaya taparcasına maddeye sarılmaktan, böylece seni ve dinimizi unutmaktan muhafaza eyle... Ticaretimizi kazançsız, kulaklarımızı ezansız, ömrümüzü namazsız, kalbimizi imansız bırakma Ya Rabbi...

Binanın tehlikelerden salim; binaya maddi ve manevi emeği geçenlerin ve burada bulunan bütün din kardeşlerimizin ve bulunamayan din kardeşlerimizin Hak yolunda kaim ve daim olmaları ve olmamız için EL-FÂTİHA...

NAZAR DUALARI^[15]

İslâmda nazar yani göz değmesi vardır. Peygamberimiz (s.a.v.) bir hadisi şerifinde: “Göz değmesi insanı kabire, deveyi kazana koyar” buyurmuşlardır. Nazarın bazı belirtileri vardır. Bunlar; büyüklerde şiddetli baş ağrısı, halsizlik, esneme-gerinme, sünme, v.s. gibi. Küçüklerde; devamlı ağlama, gerinme-sünme, esneme, yüksek ateş, korku gibi haller ve belirtilerdir.

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v) göz değmesine okunmasını emretmiştir. Yine peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) “Allah’ın kitabında nazar isabeti için sekiz ayet vardır. Bir kimse o ayetleri herhangi bir evde okursa; o gün evde bulunanlara ins and cinin nazarı değmez. O sekiz ayetin yedisi Fatiha, biri de Ayetel Kürsî’dir.” buyurmuşlardır. Nazarı “nazarlık” önleyemez, islâmda böyle bir şey yoktur bu bidattır.

Böyle bir hal vukuu bulduğunda salih ve faziletli bir müminin aşağıda verdiğimiz tarife uyarak okuyup nefes etmesi inşaallah göz değmesini (nazarı) def edecektir.

1. Euzübesmele
2. Hamdele
3. Salvele
4. Fatiha sûresi
5. Ayet’el Kürsî
6. Şifa ayetleri. Bunlar: Yunus 57, Nahl 69, İsra 82, Şuara 80, Fussilet 44.
7. Kalem sûresi
8. Yasin sûresi
9. İhlas sûresi 3 defa.
10. Felak sûresi
11. Nas sûreleri, çeşitli sure ve ayetlerdir.

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) bir hastasına şu ayetleri okumuş ve hasta eski haline dönmüştür.

1. Fâtiha, 2. Bakara sûresi başından beş ayet, 3. Ayet’el Kürsî, 4. Araf sûresinin (inne Rabbe kümüllahi), 5. Mümin sûresinin; 116, 117, 118.nci ayetleri, 6. Saffât sûresi baştan on ayet, 7. Cin sûresinden ... ve ennahü tealâ..., 8. Haşr sûresi sonundan üç ayet, 9. İhlâs ve Muavezeteyn.

YOLCULUĞA ÇIKARKEN OKUNACAK DUA

Herhangi bir sebeple kısa veya uzun bir yolculuğa çıkacak olan bir müslüman önce abdest alıp, sonra iki rekat Allah (c.c.) rızası için namaz kıldıktan sonra yakınları ve komşuları ile vedalaşıp, helallaşır ve şu şekilde dua yaptıktan sonra yolculuğa çıkar.

. الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ

. سُُبِْحََانَِ الِذُِّي سَُخِّرََ لِنََاَ هَُذَُا وَمََّا كُْنَاّ لِهَُِ مَُّقَْرَِنَِينَِ وَإِِنَاّ إِِلِىَ رََبِِنَاَ لِمََُّنَْقَلَِٰبِوُنَِ الَِلٰهُُّمّْ إِِنَاّ نَسَُْأَلَِكََُ فَِي سَُفِرََِنَاَ هَُذَُا الِْبِِرَّ وَالِتَقَّْوَى وَمَِّنَِ الِْعَمَََّلَِ مََّا تَرََْضَْى الَِلٰهُُّمّْ هَُ وِنِْ

عََلٰيَْنَاَ سَُفِرَََنَاَ هَُذَُا وَاطَْوي عََنَاّ بِعَُْدٍَهُِ . الَِلٰهُُّمّْ أُنََْتََ الِصَّاحَِبُِ فَِي الِسُّفِرََِ

Bu duadan sonra bineğe binildiğinde Fatiha, üç İhlas, Ayet’el Kürsî gibi sûrelerden ve ayetlerden okumalıdır.

UYKUYA YATARKEN VE KALKARKEN OKUNACAK DUALAR^[16]

Uyumak ve uykudan uyanmak, ölmek ve dirilmenin benzeri ve pratik bir tatbikatıdır. Bu gerçeği Allah (c.c.) şu şekilde ifade buyuruyor; En’am 60: “O’dur ki, sizleri geceleyin uyutarak ölü gibi yapıyor, gündüz de yaptığınız işleri biliyor. Sonra takdir edilen ömür tamamlansın diye, sizi gündüz uyandırıyor. Nihayet dönüşünüz O’nndur. Sonra O, dünyada yapmış olduğunuz işleri size haber verecektir.” Düşünürseniz uyku ile ölümün arasında fark yok gibidir. Uyuyan, uykuya mahkûm olan insanın kalp atışından başka beyin ve vücut fonksiyonlarının tamamı durmuştur. Öyle ise müslümanın da bu küçük ölüme hazırlığı ve mükemmel bir gece hayatı olacaktır.

Sünnete uygun bir uyku hazırlığını aşağıdaki şekilde yapabilirsiniz.

1. Yatmadan evvel namaz abdesti alınız.
2. 33 defa Sübhanallâh, 33 defa Elhamdülillâh, 33 defa Allah’ü Ekber diye zikrediniz.
3. Kafirun sûresi
4. İhlâs sûresi 3 defa.
5. Tekasür sûresi
6. Muavezeteyn sûresi.
7. Fatiha sûresi.
8. Dua. Dua örneği aşağıdaki şekildedir.^[17]

 الَِلٰهُُّمّْ أُسَُْلٰمََّْتَُ نَفَِْسُِي إِِلِيَْكََ وَوَجِّهُْتَُ وَجِْهُِي إِِلِيَْكََ وَفَوَّضْْتَُ أُمََّْرَِي إِِلِيَْكََ وَأُلَِْجَِأَتَُْ ظَِهُْرَِي إِِلِيَْكََ رََغْْبِةًَِ وَرََهُْبِةًَِ إِِلِيَْكََ لَّاَ مََّلْٰجَِأََ وَلَّاَ مََّنَْجَِا مَِّنَْكََ إِِلَّاّ إِِلِيَْكََ آمََّنَْتَُ بِِكِْتَاَبِِكََ الِذُِّي

أُنََْزَْلِْتََ وَبِِنَبَِِيِكََ الِذُِّي أُرََْسَُلْٰتََ

1. Yönü kıbleye gelecek şekilde sağ yanına yatılır ve uyunur.
2. Uykudan kalkarken okunan dua:^[18]

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ الِذُِّي أُحََْياَنَاَ بِعََْدٍَ مََّا أُمَََّاتَنََاَ وَإِِلِيَْهِِ الِنَشَُّورَُ . رََضِْيتَُ بِِاللّّٰهِِ رََبِاّ وَبِِالْْإِِسُْلََامِْ

 دٍِينَاً وَبِِالِْقَرَُْآنِِ إِِمََّامًَّا وَبِِمَُّحََمَّّدٍٍ صََلٰىّ اللّّٰهَُ عََلٰيَْهِِ وَسَُلٰمَّْ نَبَِِياّ وَرََسُُولَّاً

Müslümanın Gece Hayatı Nasıl Olmalıdır:

1. Yatsı namazını kıldıktan sonra biraz Kur’an-ı Kerim ve meâlini okuyarak yat.
2. Az uyu.
3. Gece teheccüt namazına kalk.
4. Sabah namazına kalk ve aile fertlerini de kaldırıp birlikte sabah namazını kıl.
5. Namaz sonrası güneş doğuncaya kadar Kur’an oku ve zikir yap.
6. İhtiyaç duyarsan öğleden önce veya sonra biraz uyu.

Peygamber efendimiz (s.a.v.) yatsı namazından sonra biraz Kur’an okurdu ve sonra uyurdu.

Resulullah (s.a.v.) yattığı vakit sağına yatıp, sağ elini yüzünün altına koyardı.

ASKER UĞURLAMA MERASİMİ

Mukaddes vatan topraklarının ve İslâm’ın selâmeti için vatanî borcunu ifa etmek üzere yolculuğa hazırlanan mümin kardeşlerimize güzel bir uğurlama merasimi gerekli ve çok yerinde bir uygulamadır.

Bu programın organize ve yönetimini üstlenecek kişi; askerliğin dinimizdeki mana ve ehemmiyetini vurgulayacak, gönülleri mesrur edip beyinleri gerekli bilgi ve mesajlarla dolduracak, güldürüp neşelendirecek ve aynı zamanda da düşündürecek içerik ve muhtevada bir program hazırlamalı ve sunmalıdır. Bunun bir islâkî şölen ve mana ziyafeti tarzında olması, mesajüklü olması çok mühimdir.

Bu programdan sonra ertesi gün sabahleyin hareket etmeden önce belirtilen bir yer ve zamanda başta yakınları olmak üzere tüm müslümanların toplanmasıyla; imam-hatip veya bu görevi ifa edecek şahıs yüksek sesle aşağıdaki duayı ya da kendisinin bildiği veya hazırlayacağı bir duayı okuyabilir. Bu dua merasimi; birtakım ilgili ayet, hadis, şiir ve muhtelif tekerlemelerle de zenginleştirilebilir.

Asker Uğurlama Töreninde Yapılacak Dua:

 أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ . بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِصَّلََاةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰيَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ . تَوََكّْلْٰنَاَ عََلٰيَ اللّّٰهَِ وَلَّاَ حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ . الَِلٰهُُّمّْ إِِنَاّ نَسَُْأَلَِكََُ وَنَتََوََجَِهُِ إِِلِيَْكََ بِِنَبَِِيِكََ مَُّحََمَّّدٍٍ صََلٰىّ اللّّٰهَُ عََلٰيَْهِِ وَسَُلٰمَّْ . الَِلٰهُُّمّْ نَسَُْأَلَِكََُ مَُّوجِِبِاَتَِ رََحَْمََّتَِكََ وَعََزَْائِِمَْ مََّغْْفِِرََتَِكََ وَالِْغْنََِيمََّةَِ مَِّنِْ كُْ لَِ بِِ رٍَ وَالِسُّلََامََّةَِ مَِّنِْ كُْ لَِ إِِثَمٍْْ . الَِلٰهُُّمّْ اجِْعَلَْٰهُِ وَظِِيفِةًَِ مََّبِْرَُورًَا وَذَُنَْبِاً مََّغْْفِوُرًَا وَسَُعَْياً مََّشَْكُْورًَا . حََسُْبِنَُاَ اللّّٰهَُ وَنَِعَْمَْ الِْوَكِْيلَُ وَنَِعَْمَْ الِْمََّوْلِىَ وَنَِعَْمَْ الِنَصَِّيرَُ . غُْفِْرََانَكَََ رََبِنَّاَ وَإِِلِيَْكََ

 الِْمََّصَِيرَُ

Ya Rabbi...

Lütfun ile bizlere ihsan ettiğin bunca nimetlere lâyık-ı vechile şükürden aciziz. Bu acimizin ifadesi olarak ellerimizi açtık, boynumuzu büktük, yalnız sana ibadet edip ve yalnız senden yardım dilediğimizi arzediyoruz, dualarımızı kabul eyle.

Ya Rabbi... Peygamber ocağı dediğimiz mukaddes İslâm davasını ve vatan toprağını korumakla görevlendirilmek üzere asker ocağına göndermeye ve uğurlamaya hazırladığımız bu kardeşlerimizin niyetlerini makbul eyle, hizmetlerini mubarek eyle, çalışmalarını kolaylaştır. Onları şeytanların şerrinden, düşmanların şerrinden koru, onları korktuklarından emin eyle, onları vatanına, milletine, İslâm davasına, müslümanların selâmeti ve saadetine hizmet edenlerden ve bu uğurda şehit olanlardan eyle.

Ya Rabbi... Bu kardeşlerimizin; vatana, millete, İslâmî değerlere, bayrağa, müslümanlara ve mazlumlara her defasında olduğu gibi sözlü, fiili olarak hakâret ve zulüm edenlere ve saldıranlara; iman ve şehitlik zırhıyla karşı koymada muzaffer eyle, onlara güç kuvvet, cesaret, azim ve üstünlük nasip eyle.

Ya Rabbel Alemin... Kendilerine kazasız, belâsız, sağ salim gidiş ve dönüş yolculukları ve ailelerine kavuşmalarını nasip eyle. Ya Rabbi; binbir meşakkatlerle böyle bir mücahid evladı yetiştirip vatanını, dinini ve mukaddes İslâm davasını korumak ve şereflendirmek üzere peygamber ocağına bağırlarından ve canlarından bir parçayı hediye eden başta muhterem annesine, babasına kardeşlerine ve sevdiklerine sonsuz sabır eyle, korktuklarından emin, gönüllerini mesrur, günahlarını mağfur eyle. Aynı mukaddes görevi diğer kardeşlerimize de nasip eyle.

Ya Rabbi...

Burada bu kardeşlerimizi uğurlamak, haklarını helâl etmek üzere buraya kadar zahmet edip gelen, dualarımıza amin diyen, arzuladığı halde gelemeyen tüm mümin kardeşlerimizin de dua ve ibadet-ü taatlarını kabul eyle, helâl kazanç bol rızık nasip eyle. Onlara dünyada selâmet, ahirette saadet, islâm ile müşerref olmayanlara hidayet, ölülerine rahmet eyle.

Ya Rabbel Alemin...

Bütün mümin kardeşlerimize Kur’an’ı dünyada arkadaş, kabirde yoldaş, kıyamette şefââtçi, sır’at üzerinde nur, cehennem ateşinden koruyucu perde eyle. Bizleri Kur’an’ın her harfinden tad almakla, her suresiyle selamete ermekle ve her cüz’ü ile mükafatlanmakla rızıklandır.

Tüm Ümmet-i Muhammed’in selâmeti, hayırların feth’i, şerlerin def’i için Allah rızası için EL-FÂTİHA...

Dua tamamlandıktan sonra helâllaşma yapılır, dilerse askere giden zat bir konuşma yapabilir; daha sonra araba binerken ve araba hareket ederken topluca tekbirler getirilir ve uğurlama işlemi tamamlanmış olur.

NAMAZDAN SONRA OKUNAN DUALAR

Namazların sonunda okunabilecek muhtelif dua örnekleri mevcuttur. Belirli bir dua okunacak diye bir şart yoktur; herkes içinden geldiği, dilinin döndüğünce istediği şekilde dua edebilir. Biz buraya örnek olarak daimi olarak camilerde ve evlerde yapılagelen dualardan bir arapça metinli, bir türkçe metinli iki dua örneği veriyoruz.

Salât-ı Münciye:

Bu salâvat-ı şerife camilerimizde namazlardan sonra okunur. İhlâs ile okunduğunda gelecek bir çok musibetleri def eder.

 الَِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰيَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ صََلٰوَةًَ تَنَُْجِِينَاَ بِِهَُا مَِّنِْ جَِمَِّيعِِ الْْأَهَُْوَالَِ وَالْْآفَاَتَِ وَتَقََْضِْي لِنََاَ بِِهَُا جَِمَِّيعَِ الِْحََاجَِاتَِ . وَتَطََُ هُِرَُنَاَ بِِهَُا مَِّنِْ جَِمَِّيعِِ الِسُّيِئِاَتَِ وَتَرََْفَعََنَُاَ بِِهَُا أُعََْلٰيَ الِدٍّرََجَِاتَِ . وَتَبُِلَِٰغْنَُاَ بِِهَُا أُقَُْصََي الِْغْاَياَتَِ مَِّنِْ جَِمَِّيعِِ الِْخَِيْرََاتَِ فَِي الِْحََياَةَِ وَبِعََْدٍَ الِْمََّمََّاتَِ .

. حََسُْبِنَُاَ اللّّٰهَُ وَنَِعَْمَْ الِْوَكِْيلَُ وَنَِعَْمَْ الِْمََّوْلِىَ وَنَِعَْمَْ الِنَصَِّيرَُ

Namazdan sonra yalnız ya da cemaatle yapılabilecek türkçe dua örneği:

 آمَِّينَِ : الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِْعَاَقُِبِةَُِ لِِلْٰمَُّتَقَِّينَِ . وَالِصَّلٰوَةَُ وَالِسُّلََامُْ عََلٰيَ

. رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰيَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

Ey Rabbimiz, “Bizim namazımızı, orucumuzu, kıyamımızı, kıraatimizi, rükumuzu, secdelerimizi, oturuşumuzu, teşehhüdümüzü, tesbihimizi, tahlilimizi, yalvarmalarımızı kabul eyle. Bizim eksiklerimizi tamamla (ibadetlerimizi) öylece yüzümüze çarpma Ya Rabbi...

Allah’ım: Bizi, dinimizi koru; ölüm halinde bizi imandan mahrum bırakma, bize merhamet etmeyenleri bize musalat eyleme. Bize dünya ve ahirette hayır ihsan et. Muhakkak sen her şeye kâdirsin.

Ey bütün halleri döndüren Allah, bizim halimizi en güzel hale döndür.

Allah’ım, sen affedicisin; affetmeyi seversin, bizi affeyle.

Ey gizli lütuflar sahibi. Bizi korktuklarımızdan kurtar.

Ya İlâhi; Bize; kereminle, rahmetinle peygamberlerin muhafazasını, nebilerin ilhamını ve velilerin anlayışını ihsan eyle; ey ikram sahiplerinin en çömerdi ve ey merhametlilerin en merhametlisi.

Allah’ım; senden; dinde anlayış, ilimde ziyade, kâfi gelecek rızık, vücutlarımızda sıhhat, ölümden önce tevbe, ölüm anında rahatlık, dünya ve ahirette güzel akibet istiyoruz.

Ya Rabbi; Bizi dünyada da iyilik, ahirette de iyilik ver, bizi cehennem azabından koru.

Allah’ım; beni (bizi), anne ve babamı ve bütün müminleri hesap gününde mağfiret buyur.

Sübhane rabbike rabbil izzeti amme yesifûn ve selâmün ale’l mürselin velhamdü lillâhi rabbil alemiin. EL-FATİHÂ...

SÜNNET MERASİMİ

Sünnet merasiminde dinen meşru ve örfe uygun gelenek, görenek ve adetlerin yerine getirilmesinde bir mahsur bulunmamaktadır. Bu doğrultuda isteyen İslâm dairesi içerisinde her tür program ve etkinlik düzenleyebilir. Meselâ aşağıdaki şekilde yapabilirsiniz.

Sünnet yapılmadan önce veya sonrası, geçmişlerin ruhuna bağışlanmak ve davetlilere bir şeyler kazandırmak maksadıyla Kur’an-ı Kerim okunup hatim indirilir, vaaz edilir, ilâhiler, marşlar, şiirler, tiyatro ve sikeç gösterileri yapılabilir.

Sünnet işlemine geçilirken erkekler topluca üç defa tekbir getirirler.

. الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ الَلّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ

Sonra ehil bir zat aşağıdaki şekilde dua yapar.

 بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . وَالِْعَاَقُِبِةَُِ لِِلْٰمَُّتَقَِّينَِ . وَالِصَّلٰوَةَُوَالِسُّلََامُْ عََلٰيَ رََسُُولِِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰيَ آلِِهِِ وَأُصََْحََابِِهِِ أُجَِْمََّعَِينَِ

Ya İlâhel Alemin

Bizi, alemlere rahmet olarak gönderdiğin Hz. Muhammed (s.a.v.) efendimize ümmet olmakla şereflendirdin. Bu şerefe layık olarak yaşamayı gerçekleştirecek iman kuvvetini, ihlâsı, samimiyeti, şuuru... bizlere ihsan eyle...

Ya Rabbi...

Halil’inin icraatını yapıyor, Hz. Muhammed (s.a.v.) efendimizin sünnetini icra ediyoruz, ibadet olan bu ameliyeyi dergâhında makbul sayarak kabul eyle... Ya Rabbi... Peygamber (s.a.v.) efendimizin yaşadığı hayatı örnek alıyor şu masum yavruyu sünnet ettiriyoruz, sevabına bizi nail eyle. Ya İlahel Alemin...

İbadeti adete çevirmekten, sünneti günaha vasıta yapmaktan, İslâm dışı hareketlerden bizleri ve yavrularımızı hıfz-ı emin eyle...

Ya Rabbi...

Gönlümüzde bulunan kederlerden, başımıza gelecek felâketlerden, musîbetlerden bizleri muhafaza edip, ömür boyu sırat-ı müstakim de daim eyle.

 الَِلٰهُُّمّْ رََبِنَّاَ آتَِنَاَ فَِي الِدٍّنَْياَ حََسَُنَةًَِ وَفَِي الْْآخِِرََةَِ حََسَُنَةًَِ وَقُِنَاَ عََذَُابَِ الِنَاّرَِ . بِِرََحَْمََّتَِكََ ياَ أُرََْحََمَْ الِرَّاحَِمَِّينَِ . رََبِنَّاَ اغْْفِِرَْ لِِي وَلِِوَالِِدٍَيّ وَلِِلْٰمَُّؤْْمَِّنَِينَِ يوَْمَْ يقََوُمُْ الِْحَِسَُابُِ بِِرََحَْمََّتَِكََ ياَ

أُرََْحََمَْ الِرَّاحَِمَِّينَِ . وَسَُلََامُْ عََلٰيَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ . وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . الَِْفِاَتَحَََةُِ

Dua bittikten sonra çocuk sünnet edilme vaziyetine getirilir ve sünnet edilirken cemaat tekbire başlar ve sünnet işlemi tamamlanıncaya kadar tekbire devam edilir.

Sünnetçi sünnet etmeye başlarken:

“Ya Rabbi, yalnız sana ibadet ediyoruz ve yalnız senden yardım diliyoruz. Bismillâhi ve Alâ Sünneti Rasulûllah...” der ve sünnet eder.

Sünnet işlemi tamamlandıktan sonra çocuğun ebeveynleri tebrik edilip, çocuğun da gönlünün hoş edilmesi için hediye ve ikramlarda bulunularak görev tamamlanmış olur.

İFTAR VE İFTAR DUASI

Ramazan ayında tutulan orucun neticesinde akşam ezanından sonra, namazdan önce iftar etmek müstehap-

tır. İftarı yaş veya kuru bir hurma ile, tatlı birşey ile, su ile, tuz ile açmak menduptur.

İftarı beklerken zikredilen dualardan birini okumak müstehaptır.

Zikredilen bir iftar duası örneğinin arapça ve türkçe metnini aşağıya verelim:

 الَِلٰهُُّمّْ لِكَََ صَُمَّْتَُ وَعََلٰيَ رَِزْْقُِكََ أُفََْطََرَْتَُ وَعََلٰيَْكََ تَوََكّْلْٰتَُ وَبِِكََ آمََّنَْتَُ . ذَُهَُبَِ الِظِّمََّأَُ وَابِْتَلَٰتَِّ الِْعَرَُُوقُِ وَثَبَِتَََ الْْأَجَِْرَُ إِِنِْ شََاءََ اللّّٰهَُ . ياَ وَاسُِعَِ الِْفِضَْْلَِ اغْْفِِرَْ لِِي . الِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ

. الِذُِّي أُعَََانَنََِي فَصََُمَّْتَُ وَرََزَْقُنََِي فَأََفََْطََرَْتَُ

Manası: Allah’ım... Senin rızan için oruç tuttum, senin rızkınla iftar ettim. Sana tevekkül ettim. Sana iman ettim. Susuzluk gitti, damarlar ıylandı, ecir tahakkuk etti. Ey fazlı geniş Rabb’im... Beni affet. Allah’a hamdederim ki, bana yardım etti de oruç tuttum, beni rızıklandırdı da orucumu tuttum.

GAYRİ MÜSLİMİN MÜSLÜMAN OLMAK İSTEMESİ HALİNDE YAPILACAK İŞLEM

Bu gün dünyanın her yerinde İslâm’ı ve başta gerçek müslümanları tanıdıktan sonra hak din İslâm’la hidayeti bulanların sayısı elhamdülillâh bir çığ gibi büyümektedir. Bu son derece memnuniyet verici ve gururlandırıcı bir gelişmedir. Burada bütün müslümanlara fert ve devlet olarak büyük sorumluluklar düşmektedir. İnsanlığın huzur ve saadeti İslâm’ın yayılması ve yaşanmasıyla mümkündür. İslâm’ın yayılması da İslâm’ı şuurlu bir şekilde tüm hayata doğru ve bilinçli olarak tatbik etmekle mümkündür. Böyle doğru ve bilinçli tatbik edildiğinde yeryüzündeki tüm gayrı-müslimlerin ve insanlığın fert fert, toplum toplum, devlet devlet kurtuluşa, huzura yani İslâm’a koşacakları mutlaka bir gerçektir.

Gayrimüslimin müslüman olabilmesi için dinimizce hiç bir merasime gerek yoktur. Hidayete eren kişinin kalbi ve dili ile şahadet getirmesi ve sonra da sırasıyla İslâm’ın şartlarını öğrenip uygulamaya gayret ve devam etmesi yeterlidir.

Fıkıhta bu kişilere “İhtida” denilmektedir. İhtida etmek isteyenlere o yörede bulunan müftü, imam-hatip, veyahut herhangi bilgili ve şuurlu bir müslüman telkinde bulunarak yol gösterip yardımcı olabilir. İhtida eden kişi dili ve kalbi ile Kelime-i Şehadet getirdikten sonra gusül abdesti alır, erkek ve sünnetsiz ise sünnet olması, kadın ise tesettüre girmesi, ismini güzel bir isimle değiştirmesi icabet etmektedir. Daha sonra İslâm’ın emir ve nehiylerini en kısa ve sağlam bir kaynaktan öğrenebileceği çeşitli konularle ilgili pratik kitaplar tavsiye ve temin edilir.

Diğer bir husus ise; İslâm’a giren bir kişinin bulunduğu ülkenin kanunî ve hukukî prosedürlerinin gerekli icaplarını da yerine getirmesi gerekmektedir. Bunları şu şekilde özetleyebiliriz:

-          İhtida etmek isteyen şahıs bir dilekçeyle müftülüğe müracaat edecektir. Müftü tarafından usulüne uygun gerekli telkin yapılarak özlü bilgiler verilip yol ve yöntem gösterilecektir. Şahitlerin huzurunda gerçekleşen ihtida töreni tutanak halinde belge haline getirilecektir. Düzenlenen bu belgenin bir sureti şahsa verilecek, bir sureti müftülükte kalacak, bir sureti Diyanet İşleri Başkanlığı’na gönderilecektir, bir sureti de emniyete gönderilecektir.

-          İsim değiştirmek ve yeni ismin kütükte ve nüfus cüzdanında yer alması için müftülük kanalıyla Asliye Hukuk Mahkemesi’ne müracaat yazısı yazılacaktır. Böylece müslüman olan kişinin resmi muamele işlemi tamamlanmış olacaktır. (İhtida işlemleriyle ilgili örnek dilekçe ve metinleri Mevlit ÖZCAN’ın “Din Görevlisinin El Kitabı” adlı eserinde mevcut bulunmaktadır.)

İSLÂM-İ TERİM, ZİKİR VE DUALARIN ARAPÇA VE TÜRKÇE METİNLERİ

— (Taşlanmış) Şeytanın şerrinden Allah’a sığınırım:

أُعََُوذُُ بِِاللّّٰهِِ مَِّنَِ الِشَّيْطََانِِ الِرَّجِِيمِْ

Euzübesmele

Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla:

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

Besmele

— Şahâdet ederim ki Allah’tan başka ibadete layık (ma’bud) ilâh yoktur.

Ve yine şehâdet (şahitlik) ederim ki, Hz. Muhammed (Sallallahu aleyhi ve sellem) O’nun (Allah’ın) kulu ve elçisi (Peygamberi)dir.

أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَأُشََْهَُدٍُ أُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ

Kelime-i Şehadet

— Allah’tan başka -ibadete lâyık- hiçbir, ilâh yoktur. Hz. Muhammed (S.A.V.) O’nun (Allah’ın) elçisidir.

لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ مَُّحََمَّّدٍُ رََسُُولَُ اللّّٰهَِ

Kelime-i Tevhid

— Allah en büyüktür.

اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ

Tekbir

— Allah en büyüktür. Allah en büyüktür. Allah’tan başka ilâh yoktur. Allah’tan başka ilâh yoktur, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür. Hamd -şükretmek- Allah içindir.

اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَاللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ

— Allah’ım, efendimiz Muhammed’e (S.A.V.) ve onun âline selât (ü selâm) eyle. (olsun)

الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ

— Ey Allah’ım, efendimiz Muhammed (S.A.V.) Nebiyy-i ümmiyyi ve ailesine ve ashabına selât-ü selâm olsun.

(eyle)

الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ الِنَبِِّ يِ الْْأَ مَُِّ يِ وَعََلٰىَ آلِِهِِ وَصََحَْبِِهِِ وَسَُلٰمَّْ

— Efendimiz Hz. Muhammed (S.A.V.) üzerine salât (ü selâm) eyle (olsun.)

الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ سَُيِدٍِنَاَ مَُّحََمَّّدٍٍ

— Allah’tan başka ilâh yoktur. O’nun için bir ortağıda yoktur. Mülk O’nundur. Hamd (şükretmek) O’nundur. Ve O her şeye kâdirdir.

لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَحَْدٍَهُِ لَّاَ شََرَِيكََ لِهَُِ لِهَُِ الِْمَُّلْٰكَُ وَلِهَُِ الِْحََمَّْدٍُ وَهُُوَ عََلٰىَ كُْ لَِ شََيْءٍَ قُدٍَِيرٌَ

Tehlil

— Allah’tan başka ilâh yoktur. Allah’tan başka ilâh yoktur. Allah en büyüktür -yücedir- ve hamd (şükretmek) Allah içindir.

لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ . لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ . اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ وَلِلّّٰهِِ الِْحََمَّْدٍُ

— Allah bütün noksan sıfatlardan münezzehtir.

سُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ

— Hamd (şükretmek) Allah içindir.

الِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ

— Allah en (yüce) büyüktür.

اللّّٰهَُ أُكَْْبِرََُ

— Yüce (Azim) olan Rabbim bütün noksan sıfatlardan münezzehtir.

سُُبِْحََانَِ رََبِِيَ الِْعَظَِِيمِْ

— Yüce olan Rabbim bütün noksan sıfatlardan berîdir.

(m’i tesbih ederim)

سُُبِْحََانَِ رََبِِيَ الْْأَعََْلٰىَ

— Ey Allah’ım sen Rabbimizsin, ve sana hamd (şükrederiz) ederiz.

الِلٰهُُّمّْ رََبِنَّاَ وَلِكَََ الِْحََمَّْدٍُ

— Allah’ın selâmı üzerinize olsun

الِسُّلََامُْ عََلٰيَْكُْمْْ

— Allah’ın selâmı sizinde üzerinize olsun.

وَعََلٰيَْكُْمُْ الِسُّلََامُْ

— Allah’ın selâmı ve rahmeti üzerinize olsun.

الِسُّلََامُْ عََلٰيَْكُْمْْ وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ

— Allah’ın selâmı ve rahmeti sizin de üzerinize olsun.

وَعََلٰيَْكُْمُْ الِسُّلََامُْ وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ

— Allah’ın selâmı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.

الِسُّلََامُْ عََلٰيَْكُْمْْ وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ وَبِرَََكَْاتَهُُِ

— Allah’ın selâmı, rahmeti ve bereketi sizin de üzerinize olsun.

وَعََلٰيَْكُْمُْ الِسُّلََامُْ وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ وَبِرَََكَْاتَهُُِ

— Selâm bizimde, onun da üzerine olsun.

عََلٰيَْنَاَ وَعََلٰىَ عَِبِاَدٍِ اللّّٰهَِ الِصَّالِِحَِينَِ

— Azim olan Allah’ın bağışlamasını ve affetmesini isterim. O’na tevbe ederim.

أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّّٰهََ الِْعَظَِِيمَْ وَأُتََوُبُِ إِِلِيَْهِِ

— Kendisinden başka hiçbir ilâh bulunmayan ve Hayyû-Kayyum olan Allah’tan mağfiret diler ve ona tevbe ederim.

أُسَُْتَغَْْفِِرَُ اللّّٰهََ الِْعَظَِِيمَْ الِْكَْرَِيمَْ الِذُِّي لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَ الِْحََيّ الِْقَيَوّمُْ وَأُتََوُبُِ إِِلِيَْهِِ

— Güç ve kuvvet ancak yüce ve azamet sahibi Allah’ındır (elindedir)

لَّاَ حََوْلََ وَلَّاَ قُوُّةََ إِِلَّاّ بِِاللّّٰهِِ الِْعَلَِٰ يِ الِْعَظَِِيمِْ

— Azim olan Allah muhakkak ki doğru söyler.

صََدٍَقَِ اللّّٰهَُ الِْعَظَِِيمُْ

— İzzet sahibi Rabbim, onların (uygunsuz) vasıflarından münezzehtir. Bütün peygamberlere selâm olsun. Alemlerin Rab’bi olan Allah’a hamd olsun.

 سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِالِْعَاَلِمََِّينَِ . الِْفِاَتَِحََةُِ

 dir.أُقُْرََؤُْ الِْفِاَتَحَََةَِ— Aslı “

 أُلَِْفِاَتَحَََةِ kelimesi söylendiği vakit, euzûbesmele çekilip Fatiha süresi okunur.

NAMAZ DUALARI VE MANALARI ^[19]

Sübhaneke:

(سُُبِْحََانَكَََ الِلٰهُُّمّْ وَبِِحََمَّْدٍِكََ ، وَتَبَِاَرََكََ اسُْمَُّكََ ، وَتَعََاَلِىَ جَِدٍّكََ ، (وَجَِلَّ ثَنََاَؤُْكََ

وَلَّاَ إِِلِهََِ غَْيْرَُكََ

Manası: “Ey Allah’ım, seni noksan sıfatlardan tenzih ederim. Sana hamd’ü senâlar olsun. Senin adın mübârektir. Azamet ve celâlin çok yüksektir. Senden başka ilâh yoktur.”

Ettehiyyâtü:

 الِتَحَِّياّتَُ لِلّّٰهِِ وَالِصَّلٰوََاتَُ وَالِطَّيِبِاَتَُ . الِسُّلََامُْ عََلٰيَْكََ أُيَهَُّا الِنَبِِّيّ وَرََحَْمََّةُِ اللّّٰهَِ

وَبِرَََكَْاتَهُُِ . الِسُّلََامُْ عََلٰيَْنَاَ وَعََلٰىَ عَِبِاَدٍِ اللّّٰهَِ الِصَّالِِحَِينَِ . أُشََْهَُدٍُ أُنَِْ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ

وَأُشََْهَُدٍُ أُنَِّ مَُّحََمَّّدًٍا عََبِْدٍُهُِ وَرََسُُولِهُُِ

Manası: “Bütün dualarlar, senâlar, bedeni ve mali ibadetler Allah’ındır. Ey yüce Peygamberim, rahmet ve bereket ile selâm sana (senin üzerine) olsun. Selâm ve selâmet bize ve Allah’ın iyi kulları üzerine olsun. Ben şahadet ederim ki, Allah’tan başka mabud (ibadet edilecek) yoktur; yine şahadet ederim ki, Muhammed (s. a. v.) Allah’ın kulu ve resûlüdür.”

Allahümme Salli - Allahümme Barik:

الِلٰهُُّمّْ صََ لَِ عََلٰىَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ مَُّحََمَّّدٍٍ كَْمََّا صََلٰيّْتََ عََلٰىَ إِِبِْرََاهُِيمَْ وَعََلٰىَ

 آلَِ إِِبِْرََاهُِيمَْ إِِنَكََّ حََمَِّيدٌٍ مََّجِِيدٌٍالِلٰهُُّمّْ بِاَرَِكَْ عََلٰىَ مَُّحََمَّّدٍٍ وَعََلٰىَ آلَِ مَُّحََمَّّدٍٍ كَْمََّا بِاَرََكْْتََ

عََلٰىَ إِِبِْرََاهُِيمَْ وَعََلٰىَ آلَِ إِِبِْرََاهُِيمَْ إِِنَكََّ حََمَِّيدٌٍ مََّجِِيدٌٍ

Manaları: “Ey Allah’ım, Muhammed (a. s.)’a ve O’nun âline (yakınlarına) rahmet eyle. İbrahim (a. s.) ve O’nun âline rahmet buyurduğun gibi. Muhakkak sen, Hamidsin (kendine hamd edilmiş olansın) Mecidsin (şan ve şeref sahibisin)

“Ey Rabbim, Muhammed (a. s.)’ ve O’nun âlini mübarek kıl; İbrahim (a. s.) ve âlini mübarek kıldığın gibi. Muhakkak sen Hamidsin, Mecidsin.

Rabbenaâtina - Rabbenağfirli:

رََبِنَّاَ آتَِنَاَ فَِي الِدٍّنَْياَ حََسَُنَةًَِ وَفَِي الْْآخِِرََةَِ حََسَُنَةًَِ وَقُِنَاَ عََذَُابَِ الِنَاّرَِ

رََبِنَّاَ اغْْفِِرَْ لِِي وَلِِوَالِِدٍَيّ وَلِِلْٰمَُّؤْْمَِّنَِينَِ يوَْمَْ يقََوُمُْ الِْحَِسَُابُِ

Manası: “Ey Rabbimiz, bize dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver. Bizi cehennem azabından koru. Ey Rabbimiz; beni, ana ve babamı ve bütün müminleri hesap gününde bağışla.”

Kunut Duaları:

الَِلٰهُُّمّْ إِِنَاّ نَسَُْتَعََِينَكََُ وَنَسَُْتَغَْْفِِرَُكََ وَنَسَُْتَهَُْدٍِيكََ وَنَؤُْْمَِّنُِ بِِكََ وَنَتََوُبُِ إِِلِيَْكََ وَنَتََوََكّْلَُعََلٰيَْكََ وَنَثَُنَِْي عََلٰيَْكََ الِْخَِيْرََ كُْلٰهُِّ نَشََْكُْرَُكََ وَلَّاَ نَكَْْفِرَُُكََ وَنَخَِْلٰعَُِ وَنَتََرَُْكَُ مَِّنِْ يفَِْجُِرَُكََ

 الَِلٰهُُّمّْ إِِياّكََ نَعََْبِدٍُُ وَلِكَََ نَصََُلِٰي وَنَسُْجُِدٍُ وَإِِلِيَْكََ نَسَُْعَىَ وَنَحََْفِِدٍُ نَرََْجُِو رََحَْمََّتَكَََ وَنَخَِْشََى

عََذَُابِكَََ إِِنِّ عََذَُابِكَََ بِِالِْكُْفِاّرَِ مَُّلْٰحََقٌٌّ

Manası: “İlahi! biz muhakkak senden yardım diler, senden mağfiret diler, senden hidayet isteriz. Seni tasdik eder, sana tevbe eder, sana itimat ediniz. Ve sana bütün hayır ile senâda, zikirde bulunur; nimetlerini itiraf ile sana şükrederiz. Seni inkar etmeyiz. Sana isyan edenleri, terk ederiz, alâkamızı keseriz. “Ya Rabbi! biz ancak sana ibadet eder, sana tevbe eder ve senin için namaz kilar ve ancak sana secde ederiz. Sana mânen yaklaşmak için çalışırız. İbadetlerini sevinçle yapar, rahmetini ümid eder, azabından da korkarız. Şüphe yok ki, senin azabın kâfirlere erişicidir...”

SÛRELER VE MANALARI

Duha Sûresi (Sûre, 93)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 وَالِضّْحََى . وَالِلٰيّْلَِ إِِذَُا سَُجَِى . مََّا وَدٍّعََكََ رََبِكََّ وَمََّا قُلَٰىَ . وَلِلَْْآخِِرََةَُ خَِيْرٌَ لِكَََ مَِّنَِ الْْأَوُلِىَ . وَلِسََُوْفَْ يعَُْطَِيكََ رََبِكََّ فَتََرََْضَْى . أُلَِمَْْ يجَِِدٍْكََ يتََِيمًَّا فَآَوَى . وَوَجَِدٍَكََ ضَْالَّاّ فَهََُدٍَى وَوَجَِدٍَكََ عََائِِلًَا فَأََغَْْنَىَ . فَأََمََّّا الِْيتََيِمَْ فَلَََا تَقََْهَُرَُ . وَأُمََّّا الِسُّائِِلََ فَلَََا تَنََْهَُرَُ . وَأُمََّّا بِِنَِعَْمََّةِِ رََبِِكََ فَحَََ دٍِثَْ

93: Duha: 1: And olsun kuşluk vaktine, 2: Karanlığı çöküp de sükün bulduğu zaman geceye ki, 3: Rabbin seni terk etmedi (Ey Resülüm),darılmadı da... 4: Muhakkak ki ahiret senin için dünyadan daha hayırlıdır. 5: İleride (Kıyamet günü) Rabbin sana (Şefaat makamını) verecek de hoşnud olacaksın. 6: O (Rabbin) sen bir yetim iken, (seni) barındırmadı mı? 7: Seni (Şeriat hükümlerini) bilmezken, (nübüvvet nimeti ile şer’i) yola koymadı mı? 8: Seni, bir yoksul iken, (Hz. Hatice’nin malı ile) zengin etmedi mi? 9: Öyle ise yetime gelince zulüm etme. 10: Dilenciyi de azarlama 11: Ama Rabbinin (Sana verdiği Peygamberlik) nimetini (durma, insanlara) söyleyip anlat.

İnşırah Sûresi (Sûre, 94)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 أُلَِمَْْ نَشََْرََحِْ لِكَََ صََدٍْرََكََ . وَوَضَْعَْنَاَ عََنَْكََ وِزْْرََكََ . الِذُِّي أُنََْقَضَََ ظَِهُْرََكََ . وَرََفَعََْنَاَ لِكَََ ذُِكْْرََكََ . فَإَِنِِّ مََّعَِ الِْعَسُُْرَِ يسُُْرًَا . إِِنِّ مََّعَِ الِْعَسُُْرَِ يسُُْرًَا . فَإَِذَُِا فَرَََغْْتََ فَاَنَْصََبِْ . وَإِِلِىَ

. رََبِكََ فَاَرَْغَْبِْ

94: İnşirah: 1: (Ey Resülüm) seni saadetin için, göğsünü (hikmetle doldurup) genişletmedik mi? 2: senden (Peygamberliğin ağır) yükünü hafifletip kaldırmadık mı? 3: Öyle ki, (o yük) sırtını çatırtatıp bükmüştü 4: Senin şanını, (ismin ezan ve kametlerde okunmakla) yükseltmedik mi? 5: Demek ki, zorlukla beraber bir kolaylık var. 6: Evet, muhakkak güçlükle beraber bir kolaylık var. 7: O halde (memur bulunduğun bir işi bitirip) boşaldın mı, (yine başka bir iş ve ibadet için) kalk yorul. 8: Ve yalnız rabbine

rağbet edip (ondan) iste...

Tin Sûresi (Sûre, 95)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 وَالِتَينِِ وَالِزّْيْتَوُنِِ . وَطَُورَِ سُِينَِينَِ . وَهَُذَُا الِْبِلَٰدٍَِ الْْأَمََِّينِِ . لِقََدٍَْ خَِلٰقََْنَاَ الْْإِِنَْسَُانَِ فَِي

 أُحََْسَُنِِ تَقََْوِيمٍْ . ثَمُّْ رََدٍَدٍْنَاَهُِ أُسَُْفِلَََ سَُافَِلِٰينَِ . إِِلَّاّ الِذُِّينَِ آمََّنَوُا وَعََمَِّلٰوُا الِصَّالِِحََاتَِ فَلَٰهَُُمْْ أُجَِْرٌَ

. غَْيْرَُ مََّمَّْنَوُنٍِ . فَمَََّا يكَُْذُِبِكََُ بِعََْدٍُ بِِا لِدٍِينِِ . أُلَِيَْسََ اللّّٰهَُ بِِأَحََْكَْمِْ الِْحََاكِْمَِّينَِ

95: TİN: 1: Andolsun incire, zeytine, 2: (Hz. Musa’nın Rabbine müracatta bulunduğu) Sina dağına. 3: Bir de bu emin şehre (Mekke’ye) ki: 4: Biz gerçekten insanı en güzel bir biçimde yarattık. 5: Sonra onu, (küfre varınca) aşağıların aşağısına çevirdik, (Cehennemlik yaptık-hayvanlardan da aşağı seviyeye indi) 6: Ancak iman edip salih ameller işleyenler başka: onlar için kesilip tükenmez bir mükafat vardır. 7: O halde (Ey insan! Bunlar deliller ortaya çıktıktankta), sonra, seni hesap gününe inkara götüren ne? 8:

Allah hakimlerin hakimi değil mi?

Alâk Sûresi (Sûre, 96)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 اقُْرََأُ^ْ بِاِسُْمِْ رََبِِكََ الِذُِّي خَِلٰقٌََّ . خَِلٰقٌََّ الْْإِِنَْسَُانَِ مَِّنِْ عََلٰقٌٍَّ . اقُْرََأُ^ْ وَرََبِكََّ الْْأَكَْْرََمُْ . الِذُِّي

 عََلٰمَّْ بِِالِْقَلَٰمَِْ . عََلٰمَّْ الْْإِِنَْسَُانَِ مََّا لِمَْْ يعََْلٰمَْْ . كَْلَّا إِِنِّ الْْإِِنَْسَُانَِ لِيَطََْغْىَ . أُنَِْ رََآهُِ اسُْتَغَْْنَىَ . إِِنِّ إِِلِىَ رََبِِكََ الِرَّجِْعَىَ . أُرَََأُيَْتََ الِذُِّي ينََْهَُى . عََبِْدًٍا إِِذَُا صََلٰىّ . أُرَََأُيَْتََ إِِنِْ كَْانَِ عََلٰىَ الِْهُُدٍَى . أُوَْ أُمَََّرََ بِِالِتَقَّْوَى . أُرَََأُيَْتََ إِِنِْ كَْذُّبَِ وَتَوََلِىّ . أُلَِمَْْ يعََْلٰمَْْ بِِأَنَِّ اللّّٰهََ يرَََى . كَْلَّا لِئَِِنِْ لِمَْْ ينََْتَهَِِ لِنََسَُْفِعََاً بِِالِنَاّصَِيةَِِ . نَاَصَِيةٍَِ كَْاذُِبِةٍَِ خَِاطَِئِةٍَِ . فَلَْٰيدٍَْعُِ نَاَدٍِيهَُِ . سَُنَدٍَْعُِ الِزّْبِاَنَِيةََِ . كَْلَّا لَّاَ تَطَُِعَْهُِ

. وَاسُْجُِدٍْ وَاقُْتَرََِبِْ

96: Alâk: 1: (Ey Resulüm, besmele getirerek) Rabbinin adı ile (Kur’an’ı) oku ki (her şeyi O yarattı) O var etti. 2: İnsanı bir kan pıhtısından yarattı. 3: Oku... senin Rabbin nihayetsiz kerem sahibidir. 4: Ki o, kalem ile (yazıyı) öğretti. 5: İnsana bilmediği şeyleri öğretti. 6: Doğrusu (kâfir) insan azgınlık eder. 7: Kendini (Sahip olduğu mal ile Allah’tan) müstağni görmekle... 8: Muhakkak ki, (ey insan) nihayet Rabbimedir dönüş. 9: 10: Gördün mü namaz kıldığı zaman peygamberi yasaklayanı? 11. 12: Ya o peygamber hidayet üzre ise; ya da takva ile emrediyorsa!... 13. 14: O (Kafir Ebu Cehil de Kur’an-ı) yalanlıyor ve (imandan) yüz çeviriyorsa; bilmedin mi ki, Allah (o kâfirin yaptıklarını) görüyor, (cezasını verecektir.) 15: Vazgeçsin. Celâlim hakkı için, eğer (aklını başına alıp) vazgeçmezse, muhakkak onu perçeminden yakalayıp (ateşe) sürükleyeceğiz. 16: Yalancı, günahkâr perçeminden... 17: O vakit, (Kendisine yardım için) taraftarlarını çağırıp toplasın. 18: Biz, (onu cehenneme atsınlar diye) zebaniler çağıracağız. 19: Hayır, (Ebu Cehilin yolu sapıktır) sakın onu dinleme, secdene (namazına) devam et ve (Rabbinin Rahmetine) yaklaş: (Ey Resulüm!) (x)

Kadir Sûresi (Sûre, 97)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 إِِنَاّ أُنََْزَْلِْنَاَهُِ فَِي لِيَْلٰةَِِ الِْقَدٍَْرَِ . وَمََّا أُدٍَْرََاكََ مََّا لِيَْلٰةَُِ الِْقَدٍَْرَِ . لِيَْلٰةَُِ الِْقَدٍَْرَِ خَِيْرٌَ مَِّنِْ أُلَِْفِْ شََهُْرٍَ . تَنََزَّْلَُ الِْمََّلََائِكَِْةُِ وَالِرَّوحُِ فَيِهَُا بِِإِذُِْنِِ رََبِِهُِمْْ مَِّنِْ كْ لَُِ أُمََّْرٍَ . سَُلََامٌْ هُِيَ حََتَىّ مََّطَْلٰعَِِ الِْفِجَِْرَِ

97: Kadir: 1: şüphesiz onu (KUR’AN’I) kadir gecesinde biz indirdik. 2: Bildin mi nedir kadir gecesi? 3: Kadir gecesi, bin aydan daha hayırlıdır; 4: O gecede melekler ve Rûh = Cebrail, Rablerinin izni ile, her iş için arka arkaya iner. 5: O gecede, fecrin doğuşuna kadar selâmettir.

Beyyine (Sûre, 98)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ لِمَْْ يكَُْنِِ الِذُِّينَِ كَْفِرََُوا مَِّنِْ أُهَُْلَِ الِْكِْتَاَبِِ وَالِْمَُّشَْرَِكِْينَِ مَُّنَْفِ كَِْينَِ حََتَىّ تَأََتَِْيهَُُمُْ الِْبِيَِئِةَُِ .

 رََسُُولٌَ مَِّنَِ اللّّٰهَِ يتََلْٰوُا صَُحَُفِاً مَُّطََهُّرََةًَ . فَِيهَُا كُْتَبٌُِ قُيَِمََّةٌِ . وَمََّا تَفَِرََّقَِ الِذُِّينَِ أُوُتَوُا الِْكِْتَاَبَِ إِِلَّاّ مَِّنِْ بِعََْدٍِ مََّا جَِاءََتَهُُْمُْ الِْبِيَِينَةَُِ . وَمََّا أُمَُِّرَُوا إِِلَّاّ لِِيعََْبِدٍُُوا اللّّٰهََ مَُّخِْلِٰصَِينَِ لِهَُِ ا لِدٍِينَِ حَُنَفَِاَءََ وَيقَُِيمَُّوا الِصَّلٰوَةََ وَيؤُْْتَوُا الِزّْكْوةََ وَذَُلِِكََ دٍِينُِ الِْقَيَِمََّةِِ . إِِنِّ الِذُِّينَِ كَْفِرََُوا مَِّنِْ أُهَُْلَِ الِْكِْتَاَبِِ وَالِْمَُّشَْرَِكِْينَِ فَِي نَاَرَِ جَِهَُنَمَّْ خَِالِِدٍِينَِ فَِيهَُا أُوُلِئَِِكََ هُُمْْ شََرَّ الِْبِرََِيةِِّ . إِِنِّ الِذُِّينَِ آمََّنَوُا وَعََمَِّلٰوُا الِصَّالِِحََاتَِ أُوُلِئَِِكََ هُُمْْ خَِيْرَُ الِْبِرََِيةِِّ . جَِزَْاؤُْهُُمْْ عَِنَْدٍَ رََبِِهُمْْ جَِنَاّتَُ عََدٍْنٍِ تَجَِْرَِي مَِّنِْ تَحََْتَِهَُا

. الْْأَنََْهَُارَُ خَِالِِدٍِينَِ فَِيهَُا أُبَِدًٍَا رََضِْيَ اللّّٰهَُ عََنَْهُُمْْ وَرََضُْوا عََنَْهُِ ذَُلِِكََ لِمَْْ خَِشَِيَ رََبِهُِّ

98: Beyyine: 1: Ehl-i Kitap ve müşriklerden o kâfir olanlar, kendilerine açık bir hüccet gelinceye kadar (bulundukları dinlerinden) ayrılacak değillerdi. 2: Bu hüccet, tertemiz sahifeleri okuyan Allah’tan bir peygamberdir. 3: O sahifelerde, hakkı dosdoğru açıklayan ayetler var. 4: Böyle iken kendilerine kitap verilenler, ancak kendilerine o hüccet geldikten sonra tefrikaya düştüler. 5: Halbuki onlar, ancak Allah’a, O’nun dininde ihlâs sahipleri olarak, diğer bâtıl dinlerden İslâm’a yönelerek ibadet etsinler, namazı gereği üzre kılsınlar ve zekatı versinler diye emrolunmuşlardı. İşte bu emredildikleri şey, dosdoğru hak dindir. 6: Muhakkak ki Ehl-i kitaptan ve müşriklerden o kâfirler, cehennem ateşindedirler; orada ebedi olarak kalacaklardır. İşte bu kimseler yaratıkların en kötüsü olanlardır. 7: Doğrusu iman edip de salih ameller işleyenler; işte bunlar da yaratıkların en hayırlısı olanlardır. 8: Onların mükâfatı, Rableri katında (ağaçları) altından ırmaklar akan Adn Cennet’leridir; içlerinde ebedi olarak kalacaklardır. Allah onlardan razı olmuştur, onlar da Allah’tan razı olmuştur.

Zilzal Sûresi (Sûre, 99)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 إِِذَُا زُْلِْزِْلِتََِ الْْأَرََْضَُ زِْلِْزَْالِهََُا . وَأُخَِْرََجَِتَِ الْْأَرََْضَُ أُثََقَْاَلِهََُا . وَقُاَلََ الْْإِِنَْسَُانُِ مََّا لِهََُا

 . يوَْمََّئِِذٍُ تَحََُ دٍِثَُ أُخَِْبِاَرََهَُا . بِِأَنَِّ رََبِكََّ أُوَْحََى لِهََُا . يوَْمََّئِِذٍُ يصََْدٍُرَُ الِنَاّسَُ أُشََْتَاَتَاً لِِيرََُوْاأُعََْمََّالِهَُُمْْ . فَمَََّنِْ يعََْمََّلَْ مَِّثَقَْاَلََ ذَُرَّةٍَ خَِيْرًَا يرَََهُِ . وَمََّنِْ يعََْمََّلَْ مَِّثَقَْاَلََ ذَُرَّةٍَ شََرَّا يرَََهُِ

99: Zilzal: 1: Arz, şiddetli sarsıntısı ile sarsıldığı; 2: Arz, içindekileri dışarıya çıkarıp attığı; 3: Ve insan “- Bu arza ne oluyor? dediği zaman, 4: O gün haberlerini anlatacaktır. 5: Çünkü Rabbin ona (anlatacakları şeyleri) vahiy etmiştir. 6: O gün (kıyamette) insanlar amellerinin karşılığı kendilerine gösterilmek üzere (rütbelerin icabı) fırka fırka (kabirlerinden) çıkacaktır. 7: Zira, kim zerre miktarı bir hayır işlerse, onun mükâfatını görecek. 8: Kim de, zerre miktarı bir kötülük işlerse, onun cezasını görecektir. Âdiyat Sûresi (Sûre, 100)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ وَالِْعَاَدٍِياَتَِ ضَْبِْحًَا . فَاَلِْمَُّورَِياَتَِ قُدٍَْحًَا . فَاَلِْمَُّغِْيرََاتَِ صَُبِْحًَا . فَأََثََرََْنَِ بِِهِِ نَقََْعَاً.

 فَوََسَُطَْنَِ بِِهِِ جَِمَّْعَاً . إِِنِّ الْْإِِنَْسَُانَِ لِِرََبِِهِِ لِكََْنَوُدٌٍ . وَإِِنَهُِّ عََلٰىَ ذَُلِِكََ لِشَََهُِيدٌٍ . وَإِِنَهُِّ لِِحَُ بِِ الِْخَِيْرَِ لِشَََدٍِيدٌٍ . أُفََلَََا يعََْلٰمَُْ إِِذَُا بِعَُْثَِرََ مََّا فَِي الِْقَبُِوُرَِ . وَحَُ صَِلََ مََّا فَِي الِصَّدٍُورَِ . إِِنِّ رََبِهُُّمْْ

. بِِهُِمْْ يوَْمََّئِِذٍُ لِخََِبِِيرٌَ

100: Âdiyat: 1: And olsun, soluyarak koşanlara (gazilerin atlarına) 2: O tırnaklarıyla ateş çakanlara, 3: Sabah vakti akın edenlere 4: Nihayet, o vakit toz-duman koparanlara, 5: Böylece, o dem, düşman topluluğu ortasına girenlere ki, 6: Muhakkak insan Rabbine karşı çok nankördür. 7: İnsan da bu nankör oluşuna şahittir. 8: Gerçekten o malı sevdiği için çok cimridir. 9: Fakat bilmez mi o insan, kabirlerdeki ölüler diriltilip çıkarıldığı; 10. 11: Ve (iyi ve kötü) kalplerde ne varsa ayrılıp açıklandığı zaman, o gün Rableri, onlardan (gizli ve aşikar bütün yaptıklarından) haberdardır.

Karia Sûresi (Sûre, 101)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الِْقَاَرَِعََةُِ . مََّا الِْقَاَرَِعََةُِ . وَمََّا أُدٍَْرََاكََ مََّا الِْقَاَرَِعََةُِ . يوَْمَْ يكَُْونُِ الِنَاّسَُ كَْالِْفِرَََاشِِ

الِْمََّبِْثَوُثَِ . وَتَكَُْونُِ الِْجِِبِاَلَُ كَْالِْعَِهُْنِِ الِْمََّنَْفِوُشِِ . فَأََمََّّا مََّنِْ ثَقََلُٰتََْ

 مََّوَازِْينَهُُِ . فَهَُُوَ فَِي عَِيشََةٍِ رََاضِْيةٍَِ . وَأُمََّّا مََّنِْ خَِفِتَّْ مََّوَازِْينَهُُِ . فَأََمَُّّهُِ هَُاوِيةٌَِ . وَمََّا

. أُدٍَْرََاكََ مََّا هُِيهَِْ . نَاَرٌَ حََامَِّيةٌَِ

101: Karia: 1: O kıyamet. 2: Nedir o kıyamet? 3: Ne bildirdi sana nedir o kıyamet? 4: O gün insanlar çırpınıp yayılan kelebekler (pervaneler) gibi olacak. 5: Dağlarda atılmış renkli yünler gibi olacak... 6: İşte o vakit, kimin tartıları ağır gelmişse (iyilikleri) 7: Artık o hoşnut bir hayattadır. 8: Fakat kimin de tartıları (iyilikleri) hafif gelmişse, 9: Artık onun yeri Haviye’dir. 10: Bildin mi Haviye nedir? 11: O, kızgın bir ateştir.

Tekasür Sûresi (Sûre, 102)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 أُلَِْهَُاكُْمُْ الِتَكَّْاثَرَُُ . حََتَىّ زُْرَْتَمُُْ الِْمََّقَاَبِِرََ . كَْلَّا سَُوْفَْ تَعََْلٰمََُّونَِ . ثَمُّْ كَْلَّا سَُوْفَْ تَعََْلٰمََُّونَِ

 . كَْلَّا لِوَْ تَعََْلٰمََُّونَِ عَِلْٰمَْ الِْيقََِينِِ . لِتََرَََوُنِّ الِْجَِحَِيمَْ . ثَمُّْ لِتََرَََوُنَهَُّا عََيْنَِ الِْيقََِينِِ . ثَمُّْ لِتََسُُْأَلَِنُِّ

. يوَْمََّئِِذٍُ عََنِِ الِنَعَِّيمِْ

102: Tekāsür: 1: Soy sopunuzla öğünmek, sizi (Allah’a ibadet etmekten) öyle meşgul etti ki, 2: Kabirlere varıncaya kadar ziyaret ettiniz, (ölülerinizi sayıp onların çokluğuyla öğündünüz) 3: Hayır, (bu hareketiniz uygun değildir) ileride (ölürken size ne yapılacağını) bileceksiniz. 4: Yine sakının, İleride (kabirde size ne yapılacağını) bileceksiniz. 5: Sakının; eğer (kıyamet günü size ne yapılacağını) kesin bir bilgiyle bilseydiniz (dünyada öğünüp durmazdınız) 6: Andolsun, (kıyamet günü) o kızgın ateşi muhakkak göreceksiniz. 7: Yine andolsun, onu, muhakkak kesin bir görüşle göreceksiniz. 8: Sonra andolsun, o gün (kıyamette) nimetin şükründen muhakkak sorulacaksınız.

Asr Sûresi (Sûre, 103)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 وَالِْعَصََْرَِ . إِِنِّ الْْإِِنَْسَُانَِ لِفَِِي خُِسُْرٍَ . إِِلَّاّ الِذُِّينَِ آمََّنَوُا وَعََمَِّلٰوُا الِصَّالِِحََاتَِ وَتَوََاصََوْا

. بِِالِْحََ قٌِّ وَتَوََاصََوْا بِِالِصَّبِْرَِ

103: Asr: 1: Andolsun asra (ikindi namazına yahud peygamberlik devrine) ki, 2: Gerçekten insan (çalışmalarında) ziyandadır; 3: Ancak iman edip de salih amel işleyenler, birbirine hakkı tavsiye edenler ve (ibadet üzere bulunmak da, günah işlememek de) sabrı birbirine tavsiye edenler müstesnadır.

Hümeze Sûresi (Sûre, 104)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 وَيْلٌَ لِِكُْ لَِ هُُمََّزَْةٍَ لِمََُّزَْةٍَ . الِذُِّي جَِمََّعَِ مََّالَّاً وَعََدٍّدٍَهُِ . يحََْسَُبُِ أُنَِّ مََّالِهَُِ أُخَِْلٰدٍََهُِ . كَْلَّا لِيَنَُْبِذََُنِّ فَيِ الِْحَُطََمََّةِِ . وَمََّا أُدٍَْرََاكََ مََّا الِْحَُطََمََّةُِ . نَاَرَُ اللّّٰهَِ الِْمَُّوقُدٍََةَُ . الِتَِّي تَطََّلِٰعُِ عََلٰىَ

. الْْأَفََْئِِدٍَةَِ . إِِنَهَُّا عََلٰيَْهُِمْْ مَُّؤْْصََدٍَةٌَ . فَِي عََمََّدٍٍ مَُّمََّدٍّدٍَةٍَ

104: Hümeze: 1: Azap olsun, (insanları arkalarından çekiştiren) her ayıplayıcıya, yüzlerine karşı dil uzatıcıya!.. 2: O ki bir çok mal toplamış ve onu sayıp durmaktadır... 3: Sanıyor ki, onun malı, kendisini (dünyada) ebedileştirecektir. 4: Hayır, (malı onu kurtaramaz) muhakkak o hutameye (ateşe) atılacaktır. 5: Bildin mi hutame nedir? 6: O, Allah’ın tutuşturulmuş ateşidir. 7: Öyle ki, onun acısı kalplere kadar girer. 8: O (ateş) kapatılacaktır onların üstüne. 9: Uzatılmış direklere bağlı oldukları halde. Fil Sûresi (Sûre, 105)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 أُلَِمَْْ تَرَََ كَْيْفَْ فَعََلَََ رََبِكََّ بِِأَصََْحََابِِ الِْفِِيلَِ . أُلَِمَْْ يجَِْعَلََْ كَْيْدٍَهُُمْْ فَِي تَضَْْلِٰيلٍَ . وَأُرََْسَُلََ

. عََلٰيَْهُِمْْ طََيْرًَا أُبَِاَبِِيلََ . تَرََْمَِّيهُِمْْ بِِحَِجَِارََةٍَ مَِّنِْ سُِ جِِيلٍَ . فَجََِعَلَٰهَُُمْْ كَْعَصََْفٍْ مََّأَكُْْولٍَ

105: Fil: 1: (Ey habibim) Rabbinin fil ashabına ne yaptığını görmedin mi? 2: Onların kötü planlarını boşa çıkarmadı mı? 3: Üzerlerine sürü sürü kuşlar gönderdi. 4: O kuşlar onlara pişmiş çamurdan taşlar atıyorlardı. 5: Derken Rabbin, onları (kurtlar tarafından kemirilip doğranan) yenik ekin yaprakları haline getirdi.

Kureyş sûresi (Sûre, 106)

الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ لِْإِِيلََافِْ قُرََُيْشٍِ . إِِيلََافَِهُِمْْ رَِحَْلٰةََِ ا لِشَِتَاَءَِ وَالِصَّيْفِْ . فَلَْٰيعََْبِدٍُُوا رََبِّ هَُذَُا الِْبِيَْتَِ . الِذُِّي

. أُطََْعَمَََّهُُمْْ مَِّنِْ جُِوعِ_ٍ وَآمََّنَهَُُمْْ مَِّنِْ خَِوْفٍْ

106: Kureyş: 1: Kureyş’in, ülfet ve hürmete mazhar olmaları için. 2: Kışın ve yazın göçlerinde rahat ve ülfetleri için. 3: Bu beytin Rabbine ibadet etsinler. 4: O Rab ki, onları açlıktan doyurdu ve korkudan emin kıldı.

Maûn Sûresi (Sure 107)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 أُرَََأُيَْتََ الِذُِّي يكَُْذُِبُِ بِِا لِدٍِينِِ . فَذََُلِِكََ الِذُِّي يدٍَُعِّ الِْيتََِيمَْ . وَلَّاَ يحََُضَّ عََلٰىَ طََعَاَمِْ الِْمَِّسُْكِْينِِ . فَوََيْلٌَ لِِلْٰمَُّصََلِٰينَِ . الِذُِّينَِ هُُمْْ عََنِْ صََلََاتَِهُِمْْ سَُاهُُونَِ . الِذُِّينَِ هُُمْْ يرََُاءَُونَِ .

. وَيمََّْنَعََوُنَِ الِْمََّاعَُونَِ

107: Mâ’un: 1: Gördün mü o hesap gününü inkâr edeni!.. (Ebu Cehil’i) 2: İşte bu kimsedir ki itip kakıyor yetimi. 3: Yoksulu yedirmeye de teşvik etmez. (kimseyi) 4: Artık şiddetli azap olsun (nifak suretiyle) namaz kılanlara ki, 5: Onlar namazlarından gafildirler. 6: Onlar (namazlarıyla insanlara) gösteriş yaparlar. 7: Ve zekatı vermezler...

Kevser Sûresi (Sûre, 108)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

. إِِنَاّ أُعََْطََيْنَاَكََ الِْكَْوْثَرَََ . فَصَََ لَِ لِِرََبِكََ وَانَْحََرَْ . إِِنِّ شََانَِئِكَََ هُُوَ الْْأَبَِْتَرََُ

108: Kevser: 1: Gerçekten biz sana (cennetteki havz-ı) Kevser’i, pekçok hayırları verdik. 2: O halde (buna şükür olarak) namaz kıl ve kurban kes. 3: Doğrusu, sana (evlâtsız, nesli kesik deyip) dil uzatandır, hayırsız, nesli kesik.

Kâfirun Sûresi (Sûre, 109)

الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 قُلَُْ ياَ أُيَهَُّا الِْكَْافَِرَُونَِ . لَّاَ أُعََْبِدٍُُ مََّا تَعََْبِدٍُُونَِ . وَلَّاَ أُنََْتَمُْْ عََابِِدٍُونَِ مََّا أُعََْبِدٍُُ . وَلَّاَ أُنََاَ

. عََابِِدٌٍ مََّا عََبِدٍَْتَمُْْ . وَلَّاَ أُنََْتَمُْْ عََابِِدٍُونَِ مََّا أُعََْبِدٍُُ . لِكَُْمْْ دٍِينَكُُْمْْ وَلِِيَ دٍِينِِ

109: Kâfirun: 1: De ki: Ey kâfirler: 2: Ben, sizin kulluk ettiğiniz şeylere kulluk etmem. 3: Siz de benim kulluk ettiğime kulluk ediciler değilsiniz. 4: Ben de sizin kulluk ettiklerinize kulluk edici değilim. 5: Siz de benim kulluk eylediğime kulluk ediciler değilsiniz. 6: Sizin dininiz size, benim dinim bana.

Nasr Sûresi (Sûre, 110)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ إِِذَُا جَِاءََ نَصََْرَُ اللّّٰهَِ وَالِْفِتََحُْْ . وَرََأُيَْتََ الِنَاّسََ يدٍَْخُِلٰوُنَِ فَِي دٍِينِِ اللّّٰهَِ أُفََْوَاجًِا . فَسََُبِِحْْ

. بِِحََمَّْدٍِ رََبِِكََ وَاسُْتَغَْْفِِرَْهُِ إِِنَهُِّ كَْانَِ تَوَّابِاً

110: Nasr: 1: Allah’ın zaferi ve Mekke’nin fethi gelip de; 2: İnsanları Allah’ın dinine bölük bölük girerlerken gördüğünüz zaman; 3: Artık Rabbini hamd ile tesbih et ve ondan mağfiret dile. Muhakkak ki O, Tevvabdır = tevbeleri çok kabul edendir.

Tebbet Sûresi (Sûre, 111)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ تَبَِتَّْ يدٍََا أُبَِِي لِهََُبٍِ وَتَبَِّ . مََّا أُغَْْنَىَ عََنَْهُِ مََّالِهُُِ وَمََّا كَْسَُبَِ . سَُيصََْلٰىَ نَاَرًَا ذَُاتََ لِهََُبٍِ

وَامَّْرََأُتََهُُِ حََمَّّالِةََِ الِْحََطََبِِ . فَِي جِِيدٍِهَُا حََبِْلٌَ مَِّنِْ مََّسَُدٍٍ

111: Leheb: 1: Elleri kurusun, Ebu Leheb’in... Zaten kurudu, mahvoldu O... (Çünkü peygamber kendisini imana davet ettiği zaman, Allah’ın peygamberine beddua etmişti.) 2: Ne malı fayda verdi ona ne kazandığı... 3: O, bir alevli ateşe girecek. 4: Karısı da odun hamalı olarak: 5: Boynunda bükülmüş bir ip olduğu halde.

İhlâs Sûresi (Sûre, 112)

الِرَّحَْمَْ<نِِ الِرَّحَِيمِْ

. قُلَُْ هُُوَ اللّّٰهَُ أُحَََدٌٍ . اللّّٰهَُ الِصَّمََّدٍُ . لِمَْْ يلَِٰدٍْ وَلِمَْْ يوُلِدٍَْ . وَلِمَْْ يكَُْنِْ لِهَُِ كُْفِوًُا أُحَََدٌٍ

112: İhlâs: 1: De ki: O, Allah birdir. 2: Allah, Samed’dir = her yaratığın O’na muhtaç bulunduğu eksiksiz bir varlıktır. 3: Doğurmadı O, doğurulmadı da. 4: Hiç bir şey de, O’na denk olmamıştır.

Felâk Sûresi (Sûre, 113)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ قُلَُْ أُعََُوذُُ بِِرََ بِِ الِْفِلَٰقٌَِّ . مَِّنِْ شََ رَِ مََّا خَِلٰقٌََّ . وَمَِّنِْ شََ رَِ غَْاسُِقٌٍّ إِِذَُا وَقُبََِ . وَمَِّنِْ شََ رَِ

. الِنَفِّاّثَاَتَِ فَيِ الِْعَقَُدٍَِ . وَمَِّنِْ شََ رَِ حََاسُِدٍٍ إِِذَُا حََسَُدٍَ

113: Felâk: 1: De ki, sığınırım sabahın Rabbine. 2: Yaratığı şeylerin fenalığından, 3: Karanlığı girip çöktüğü zaman, gecenin şerrinden. 4: (büyü yapmak için) düğümlere üfleyen kadınların (her sihirbazın) şerrinden, 5: Bir de hasedini meydana çıkarıp gereğini yapmaya koyulduğu zaman, kıskananın şerrinden...

Nas Sûresi (Sûre, 114)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ قُلَُْ أُعََُوذُُ بِِرََ بِِ الِنَاّسَِ . مََّلِٰكَِ الِنَاّسَِ . إِِلِهَِِ الِنَاّسَِ . مَِّنِْ شََ رَِ الِْوَسُْوَاسَِ الِْخَِنَاّسَِ .

. الِذُِّي يوَُسُْوِسَُ فَِي صَُدٍُورَِ الِنَاّسَِ . مَِّنَِ الِْجِِنَةِِّ وَالِنَاّسَِ

114:Nas: 1: De ki: Sığınırım insanların Rabbine, 2: İnsanların Melihi’ne (hükümdarlar hükümdarına) 3: İnsanların İlâhına; 4: O sinsi Şeytan’ın şerrinden... 5: Öyle bir Şeytan ki, insanların kalplerine vesvese verir. 6: (O Şeytan) Cinlerden de olur, insanlardan da...

Fatiha Sûresi (Sûre, 1)

الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الَِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ الِْعَاَلِمََِّينَِ . الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ . مََّالِِكَِ يوَْمِْ ا لِدٍِينِِ . إِِياّكََ نَعََْبِدٍُُ وَإِِياّكََ نَسَُْتَعََِينُِ . اِهُْدٍِنَاَ ا            لِصَِرََاطََ الِْمَُّسُْتَقََِيمَْ . صَِرََاطََ الِذُِّينَِ أُنََْعَمََّْتََ عََلٰيَْهُِمْْ غَْيْرَِ الِْمََّغْْضُْوبِِ

. عََلٰيَْهُِمْْ وَلَّاَ الِضّْالِِينَِ

1:Fatiha: 1: O Rahman, O Rahim olan Allah’ın adıyla (okumağa başlarım) 2: (Ezelden ebede kadar) bütün olmuş ve olacak hamd ve sena (övgü) tam ve kemâliyle alemlerin (yegane) yaratıcısı, besleyip kemâle erdirici olan Allah’tır. 3: (Öyle Allah ki) dünyada bütün mahlûkata, ahirette ise, yalnız müminlere merhamet edendir; 4: Ceza gününün sahibidir. 5: Ancak sana kulluk ederiz, yalnız senden yardım isteriz. 6: Bizi doğru yola ilet. 7: Kendilerine nimet verdiğin kimselerin yoluna, gazaba uğrayanların ve sapıklarınkine değil... (Amin: Kabul buyur Allah’ıml..)

Bakara Sûresi (Sûre, 2)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الِمْ . ذَُلِِكََ الِْكِْتَاَبُِ لَّاَ رََيْبَِ فَِيهِِ هُُدًٍى لِِلْٰمَُّتَقَِّينَِ . الِذُِّينَِ يؤُْْمَِّنَوُنَِ بِِالِْغْيَْبِِ وَيقَُِيمَُّونَِ الِصَّلٰوَةََ وَمَِّمَّّا رََزَْقُْنَاَهُُمْْ ينَُْفِِقَوُنَِ . وَالِذُِّينَِ يؤُْْمَِّنَوُنَِ بِِمََّا أُنَُْزِْلََ إِِلِيَْكََ وَمََّا أُنَُْزِْلََ مَِّنِْ قُبَِْلِٰكََ

. وَبِِالْْآخِِرََةَِ هُُمْْ يوُقُِنَوُنَِ . أُوُلِئَِِكََ عََلٰىَ هُُدًٍى مَِّنِْ رََبِهُِمْْ وَأُوُلِئَِِكََ هُُمُْ الِْمَُّفِْلِٰحَُونَِ

2:Bakara: 1: Elif, Lâm, Mîm. 2: Bu, O kitaptır ki, kendisinde hiç şüphe yoktur ve daha önceki kitaplar da, Allah’ın inzal edeceğini vaat buyurduğu kâmil kitaptır. Ahirette zarar verecek şeylerden korunanlar için delildir, yol göstericidir. 3: O kimseler ki, onlar gayba inanırlar ve beş vakit namazı gereği üzre kılarlar, onlara verdiğimiz rızıklardan harcarlar, yedirirler. 4: O kimseler ki, sana gönderilene ve senden önceki peygamberlere gönderilene iman ederler ve ahirete ise şüphesiz yakînen inanırlar. 5: İşte böyle kimseler, Rablerinden olan hidayet ve doğru yol üzeredirler ve bunlar azaptan kurtulup sevaba erenlerdir.

AŞR-I ŞERİF AYETLERİ VE MANALARI

Bakara Sûresi (Sure 2) 255. ayet.

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 اللّّٰهَُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَ الِْحََيّ الِْقَيَوّمُْ لَّاَ تَأََخُِْذُهُُِ سُِنَةٌَِ وَلَّاَ نَوَْمٌْ لِهَُِ مََّا فَِي الِسُّمََّاوَاتَِ وَمََّا فَِي

 الْْأَرََْضَِ مََّنِْ ذَُا الِذُِّي يشََْفِعَُِ عَِنَْدٍَهُِ إِِلَّاّ بِِإِذُِْنَِهِِ يعََْلٰمَُْ مََّا بِيَْنَِ أُيَْدٍِيهُِمْْ وَمََّا خَِلْٰفِهَُُمْْ وَلَّاَ يحَُِيطَُونَِ بِِشََيْءٍَ مَِّنِْ عَِلْٰمَِّهِِ إِِلَّاّ بِِمََّا شََاءََ وَسُِعَِ كُْرَْسُِيهُِّ الِسُّمََّاوَاتَِ وَالْْأَرََْضََ وَلَّاَ يئَِوُدٍُهُِ حَِفِْظُِهُُمََّا

. وَهُُوَ الِْعَلَِٰيّ الِْعَظَِِيمُْ

2:Bakara: 255: Allah o Allah’tır ki, kendisinden başka hiçbir ilâh yoktur. O ezeli ve ebedi hayat ile bizatihi diridir.

Zat ve Kemâl sıfatlarıyla yaratıkların bütün işlerinde hakim ve kaimdir, herşey O’nunla kaimdir. O’nu ne bir dalgınlık, ne de bir uyku tutmaz. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nun. O’nun izni olmadıkça kim şefaat edebilir? O, bütün varlıkların önlerinde ve arkalarındaki gizli ve aşikar herşeyini bilir. Onlar ise, Allah’ın dilediği kadarından başka, ilâhi ilimden hiçbir şey kavrayamazlar. O’nun kürsüsü gökleri ve yeri çevrelemiş, kaplamıştır. Gökleri ve yeri korumak, gözetmek O’na zorluk vermez. O, çok yüce, çok büyüktür.

Bakara Sûresi (Sûre 2)

S: 285 ve 286. ayetler.

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 آمََّنَِ الِرَّسُُولَُ بِِمََّا أُنَُْزِْلََ إِِلِيَْهِِ مَِّنِْ رََبِِهِِ وَالِْمَُّؤْْمَِّنَوُنَِ كُْلَّ آمََّنَِ بِِاللّّٰهِِ وَمََّلََائِِكَْتَِهِِ وَكُْتَبُِِهِِ وَرَُسُُلِٰهِِ لَّاَ نَفُِ رََِقُِ بِيَْنَِ أُحَََدٍٍ مَِّنِْ رَُسُُلِٰهِِ وَقُاَلِوُا سَُمَِّعَْنَاَ وَأُطَََعَْنَاَ غُْفِْرََانَكَََ رََبِنَّاَ وَإِِلِيَْكََ الِْمََّصَِيرَُ . لَّاَ يكَُْلِٰفُْ اللّّٰهَُ نَفَِْسًُا إِِلَّاّ وُسُْعَهََُا لِهََُا مََّا كَْسَُبِتََْ وَعََلٰيَْهَُا مََّا اكْْتَسََُبِتََْ رََبِنَّاَ لَّاَ تَؤَُْاخِِذُْنَاَ إِِنِْ نَسَُِينَاَ أُوَْ أُخَِْطََأَنَْاَ رََبِنَّاَ وَلَّاَ تَحََْمَِّلَْ عََلٰيَْنَاَ إِِصَْرًَا كَْمََّا حََمََّلْٰتَهَُِ عََلٰىَ الِذُِّينَِ مَِّنِْ قُبَِْلِٰنَاَ رََبِنَّاَ وَلَّاَ تَحََُ مَِّلْٰنَاَ مََّا لَّاَ طََاقُةََِ لِنََاَ بِِهِِ وَاعَْفُْ عََنَاّ وَاغْْفِِرَْ لِنََاَ وَارَْحََمَّْنَاَ أُنََْتََ مََّوْلَّاَنَاَ

. فَاَنَْصَُرَْنَاَ عََلٰىَ الِْقَوَْمِْ الِْكَْافَِرَِينَِ

2:Bakara: 285: Peygamber ve müminler, Rabbinden

kendine indirilen Kur’an’a iman ettiler; hepsi Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman eylediler. Peygamberlerinden hiçbirinin arasını ayırt etmeyiz, duyduk ve itaat ettik; ey Rabbimiz mağfiretimizi isteriz, dönüşümüz ancak sanadır, diye söylediler. 286: Allah bir kimseye, ancak gücünün yettiği kadar teklif eder. Herkesin kazandığı hayrın sevabı kendine ve yaptığı fenalığın zararı da yine onadır. Rabbimiz! Eğer unuttuk, yahut kasdımız olmayarak hata etsek bizi hesaba çekme. Ey Rabbimiz! Bizden öncekilere yüklediğin musibetler gibi, bize ağır yük yükleme. Ey Rabbimiz! Güç yetiremeyeceğimiz şeyi bize yükleme, bizden çıkan günahları affet, bizi bağışla, bize merhamet buyur. Sen Mevlâmız, yardımcımızsın. Artık kâfirler topluluğu üzerine bize zafer ve yardım ihsan buyur.

Bakara Sûresi (Sûre 2)

153-154-155-156. ayetler

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 ياَ أُيَهَُّا الِذُِّينَِ آمََّنَوُا اسُْتَعََِينَوُا بِِالِصَّبِْرَِ وَالِصَّلََاةَِ إِِنِّ اللّّٰهََ مََّعَِ الِصَّابِِرَِينَِ . وَلَّاَ تَقََوُلِوُا لِِمََّنِْ يقَُْتَلََُ فَِي سَُبِِيلَِ اللّّٰهَِ أُمََّْوَاتٌَ بِلََْ أُحََْياَءٌَ وَلِكَِْنِْ لَّاَ تَشََْعَرَُُونَِ . وَلِنََبَِْلٰوَُنَكُّْمْْ بِِشََيْءٍَ مَِّنَِ الِْخَِوْفِْ وَالِْجُِوعِِ وَنَقََْصٍَّ مَِّنَِ الْْأَمََّْوَالَِ وَالْْأَنََْفِسَُِ وَالِثَمََّّرََاتَِ وَبِ شََِرَِ الِصَّابِِرَِينَِ . الِذُِّينَِ إِِذَُا

. أُصَََابِتََهُُْمْْ مَُّصَِيبِةٌَِ قُاَلِوُا إِِنَاّ لِلّّٰهِِ وَإِِنَاّ إِِلِيَْهِِ رََاجِِعَوُنَِ

2:Bakara: 153: Ey iman edenler, sabırla ve namazla Allah’tan yardım isteyin. Muhakkak Allah’ın yardımı sabredenlerle beraberdir. 154: Allah yolunda öldürülenlere; Onlar ölülerdir demeyin. Hakikatta onlar diridirler. Fakat siz anlayıp bilemezsiniz. 155: Ey müminler! Sizi biraz korku, biraz açlık, biraz da mallardan, canlardan ve mahsullerden yana eksiltme ile andolsun imtihan edeceğiz. Sabredenlere müjdele. 156: Onlar, o kimselerdir ki, kendilerine bir belâ geldiği zaman teslimiyet göstererek “Biz Allah’ın kuluyuz ve yine ona döneceğiz.” derler.

Âl-i İmran Sûresi (Sûre 3)

16-17-18-19. ayetler الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الِذُِّينَِ يقََوُلِوُنَِ رََبِنَّاَ إِِنَنَّاَ آمََّنَاّ فَاَغْْفِِرَْ لِنَا ذُنَُوُبِنََاَ وَقُِنَاَ عََذَُابَِ الِنَاّرَِ . الِصَّابِِرَِينَِ

. وَالِصَّادٍِقُِينَِ وَالِْقَاَنَِتَِينَِ وَالِْمَُّنَْفِِقَِينَِ وَالِْمَُّسُْتَغَْْفِِرَِينَِ بِِالْْأَسُْحََارَِ

 اللّّٰهَُ أُنََهُِّ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَ وَالِْمََّلََائِِكَْةُِ وَأُوُلِوُ الِْعَِلْٰمِْ قُاَئِِمًَّا بِِالِْقَِسُْطَِ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَ الِْعَزَِْيزُْ الِْحََكِْيمُْ . إِِنِّ الِدٍّينَِ عَِنَْدٍَ اللّّٰهَِ الْْإِِسُْلََامُْ وَمََّا اخِْتَلَٰفََْ الِذُِّينَِ أُوُتَوُا الِْكِْتَاَبَِ إِِلَّاّ مَِّنِْ بِعََْدٍِ مََّا

. جَِاءََهُُمُْ الِْعَِلْٰمُْ بِغَْْياً بِيَْنَهَُُمْْ وَمََّنِْ يكَْْفِرَُْ بِِآياَتَِ اللّّٰهَِ فَإَِنِِّ اللّّٰهََ سَُرَِيعُِ الِْحَِسَُابِِ

3:Âl-i İmran: 16: O takva sahipleri yalvararak: “Ey Rabbimiz! Biz iman ve itaat ettik, bizim günahlarımızı bağışla ve bizi cehennem azabından koru.” derler. 17: O takva sahipleri, dert ve musibetlere sabreden, sadakat gösteren, Allah’a itaat eden. Allah yolunda mallarını harcayan seherlerde Allah’tan mağfiret isteyen ve namaz kılanlardır. 18:

Allah, kendisinden başka ibadete müstehak bir varlık olmadığını delillerle açıkladı. Meleklerle ilim sahipleri de adalet ve hak üzere durarak buna iman ettiler. O’ndan başka hiç bir ilâh yoktur. O, tevhid getirmeyenlere gâliptir, hüküm ve hikmet sahibidir. 19: Doğrusu Allah katında makbul olan din, İslâm’dır. Kendilerine kitap verilen Hristiyan ve Yahudiler hakikatı bildikten sonra, aralarındaki ihtirastan dolayı, İslâm dini hakkında ihtilâfa düştüler. Kim Allah’ın ayetlerini inkar ederse, şüphe yok ki Allah, onun cezasını vermekte

çok çabuk hesap görücüdür.

Âl-i İmran Sûresi (Sûre 3)بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الِمْ . اللّّٰهَُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَ الِْحََيّ الِْقَيَوّمُْ . نَزَّْلََ عََلٰيَْكََ الِْكِْتَاَبَِ بِِالِْحََ قٌِّ مَُّصََ دٍِقُاً لِِمََّا بِيَْنَِ

 يدٍََيْهِِ وَأُنََْزَْلََ الِتَوّْرََاةََ وَالْْإِِنَْجِِيلََ . مَِّنِْ قُبَِْلَُ هُُدًٍى لِِلٰنَاّسَِ وَأُنََْزَْلََ الِْفِرَُْقُاَنَِ إِِنِّ الِذُِّينَِ كَْفِرََُوا بِِآياَتَِ اللّّٰهَِ لِهَُُمْْ عََذَُابٌِ شََدٍِيدٌٍ وَاللّّٰهَُ عََزِْيزٌْ ذُوُ انَْتَِقَاَمٍْ . إِِنِّ اللّّٰهََ لَّاَ يخَِْفِىَ عََلٰيَْهِِ شََيْءٌَ فَِي

 الْْأَرََْضَِ وَلَّاَ فَيِ الِسُّمََّاءَِ . هُُوَ الِذُِّي يصََُ وِرَُكُْمْْ فَِي الْْأَرََْحََامِْ كَْيْفَْ يشَََاءَُ لَّاَ إِِلِهََِ إِِلَّاّ هُُوَالِْعَزَِْيزُْ الِْحََكِْيمُْ . هُُوَ الِذُِّي أُنََْزَْلََ عََلٰيَْكََ

 الِْكِْتَاَبَِ مَِّنَْهُِ آياَتٌَ مَُّحَْكَْمََّاتٌَ هُُنِّ أُمُّْ الِْكِْتَاَبِِ وَأُخَُِرَُ مَُّتَشَََابِِهَُاتٌَ فَأََمََّّا الِذُِّينَِ فَِي قُلُٰوُبِِهُِمْْ زَْيْغٌْ فَيَتََبِِّعَوُنَِ مََّا تَشَََابِهََِ مَِّنَْهُِ ابِْتَِغْاَءََ الِْفِِتَنَْةَِِ وَابِْتَِغْاَءََ تَأََوِْيلِٰهِِ وََمََّا يعََْلٰمَُْ تَأََوِْيلٰهَُِ إِِلَّاّ اللّّٰهَُ وَالِرَّاسُِخُِونَِ فَيِ الِْعَِلْٰمِْ يقََوُلِوُنَِ آمََّنَاّ بِِهِِ كُْلَّ مَِّنِْ عَِنَْدٍِ رََبِِنَاَ وََمََّا يذَُكّْرَُ إِِلَّاّ أُوُلِوُ الْْأَلَِْبِاَبِِ .

 رََبِنَّاَ لَّاَ تَزُِْغْْ قُلُٰوُبِنََاَ بِعََْدٍَ إِِذُْ هَُدٍَيْتَنََاَ وَهَُبِْ لِنََاَ مَِّنِْ لِدٍَُنَْكََ رََحَْمََّةًِ إِِنَكََّ أُنََْتََ الِْوَهُّابُِ . رََبِنَّاَ

. إِِنَكََّ جَِامَِّعُِ الِنَاّسَِ لِِيوَْمٍْ لَّاَ رََيْبَِ فَِيهِِ إِِنِّ اللّّٰهََ لَّاَ يخُِْلِٰفُْ الِْمَِّيعَاَدٍَ

3:Âl-i İmran: 1: Elif, Lâm, Mim, 2: Allah O Allah’tır ki, kendisinden başka hiç bir ilâh yoktur! Ezeli ve ebedi hayat ile bakîdir, zat ve kamil sıfatları ile herşeye hâkim olup bütün varlıklar onunla kâimdir. 3: 4: Allah Tealâ Kur’an’ın, önündeki kitapları da tasdik edici olarak hak ile sana indirdi. Daha önce de insanlara hidayet için Tevrat’ı ve İncil’i indirmişti. Bir de hakkı batıldan ayıran kitaplar indirdi. Allah’ın ayetlerini inkar edenler, muhakkak onlara şiddetli bir azap vardır. Allah Aziz’dir, intikam sahibidir. 5: Yerde ve gökte hiçbir şey kat’iyyen Allah’a gizli kalmaz. 6: Rahimlerde dilediği kadar sizi şekillendiren O’dur. O’ndan başka bir ilâh yoktur. O, mülkünde galiptir, işlerinde hikmet sahibidir. 7: Sana Kur’an’ı indiren O’dur. Bunun bir kısım ayetleri açık ve kesindir. Bunlar Kur’an’ın esasıdır. Diğer bir kısım ayetler de vardır ki, (onların manası sizce anlaşılmaz) müteşâbihtirler. İşte kalplerinde şüphe bulunanlar, fitne aramak ve teviline gitmek için Kur’an’ın müteşabih ayetlerine uyarlar. Halbuki, o müteşabihin tevilini yalnız Allah bilir. İlimde kökleşmiş ve metin olmuş kimseler ise: Biz ona inandık; açık ve kapalı bütün ayetler Rabbimiz tarafındandır derler. Bunları ancak akılları tam olanlar iyi düşünür. 8: Rabbimiz bize hidayet verdikten sonra kalplerimizi saptırma; katından bize bir rahmet ihsan et! Şüphesiz ki sen çok çok bağışlayansın. 9: Rabbimiz! Muhakkak ki sen, geleceğinde hiç şüphe olm-ayan bir günde insanları toplayacaksın. Şüphesiz Allah va’dinden dönmez.

Nisa Sûresi (Sûre 4)

122-123-124-125-126. ayetler

 الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 وَالِذُِّينَِ آمََّنَوُا وَعََمَِّلٰوُا الِصَّالِِحََاتَِ سَُنَدٍُْخِِلٰهُُُمْْ جَِنَاّتٍَ تَجَِْرَِي مَِّنِْ تَحََْتَِهَُا الْْأَنََْهَُارَُ خَِالِِدٍِينَِ فَِيهَُا أُبَِدًٍَا وَعَْدٍَ اللّّٰهَِ حََقَاّ وَمََّنِْ أُصََْدٍَقُِ مَِّنَِ اللّّٰهَِ قُيِلًَا . لِيَْسََ بِِأَمَََّانَِيِكُْمْْ وَلَّاَ أُمَََّانَِ يِ أُهَُْلَِ الِْكِْتَاَبِِ مََّنِْ يعََْمََّلَْ سُُوءًَا يجُِْزَْ بِِهِِ وَلَّاَ يجَِِدٍْ لِهَُِ مَِّنِْ دٍُونِِ اللّّٰهَِ وَلِِياّ وَلَّاَ نَصََِيرًَا.

 وَمََّنِْ يعََْمََّلَْ مَِّنَِ الِصََّالِِحََاتَِ مَِّنِْ ذَُكَْرٍَ أُوَْ أُنَُْثَىَ وَهُُوَ مَُّؤْْمَِّنٌِ فَأََوُلِئَِِكََ يدٍَْخُِلٰوُنَِ الِْجَِنَةَِّ وَلَّاَ يظُِْلٰمََُّونَِ نَقََِيرًَا . وَمََّنِْ أُحََْسَُنُِ دٍِينَاً مَِّمَّّنِْ أُسَُْلٰمََْ وَجِْهَُهُِ لِلّّٰهِِ وَهُُوَ مَُّحَْسُِنٌِ وَاتَبِّعََِ مَِّلٰةَِّ إِِبِْرََاهُِيمَْ حََنَِيفِاً وَاتَخَِّذَُ اللّّٰهَُ إِِبِْرََاهُِيمَْ خَِلِٰيلًَا . وَلِلّّٰهِِ مََّا فَِي الِسُّمََّاوَاتَِ وَمََّا فَِي الْْأَرََْضَِ وَكَْانَِ اللّّٰهَُ بِِكُْ لَِ

. شََيْءٍَ مَُّحَِيطًَا

4-Nisa: 122: İman edip salih amel işleyenlere gelince, biz onları altlarından nehirler akan cennetlere koyacağız, ebediyyen de o cennetlerde kalacaklardır. Allah bunu gerçek olarak vaat etmiştir. Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir? 123: Ey müşrikler, ne sizin putlardan yardım görme kuruntularınızla, ne de ehl-i kitabın kendilerini selâmette görme kuruntularıyla Allah’ın bu vaat ve sevabına kavuşulmaz. Kim bir kötü iş yaparsa, onunla cezalanır ve kendisine Allah’tan başka ne bir dost bulabilir, ne de bir yardımcı... 124: Mümin olduğu halde erkek ve kadınlardan kim bir takım salih amellerde bulunursa, işte bu gibiler, cennete girerler ve zerre kadar zulmedilmezler. 125: İyilik eden bir kimse olarak kendini tam bir hulusle Allah’a teslim eden ve İbrahim’in tevhid dinine uymuş olan kimse dan daha, güzel din sahibi kimdir? Allah, İbrahim’i dost edinmiştir. 126: Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır.

Allah’ın ilim ve kudreti her şeyi kuşatıcıdır.

Yusuf Sûresi (Sûre 12)

1-2-3-4-5-6. ayetler الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الِرَ تَِلْٰكََ آياَتَُ الِْكِْتَاَبِِ الِْمَُّبِِينِِ . إِِنَاّ أُنََْزَْلِْنَاَهُِ قُرَُْآنَاً عََرََبِِياّ لِعََلَٰكُّْمْْ تَعََْقَِلٰوُنَِ . نَحََْنُِ نَقََصَُّّ عََلٰيَْكََ أُحََْسَُنَِ الِْقَصَََصَِّ بِِمََّا أُوَْحََيْنَاَ إِِلِيَْكََ هَُذَُا الِْقَرَُْآنَِ وَإِِنِْ كُْنَْتََ مَِّنِْ قُبَِْلِٰهِِ لِمََِّنَِ الِْغْاَفَِلِٰينَِ .

 هُُمْْ لِِيُtiaإِِذُْ قُاَلََ يوُسُُفُْ لِْأَبَِِيهِِ ياَ أُبَِتََِ إِِنَي رََأُيَْتَُ أُحَََدٍَ عََشََرََ كَْوْكَْبِاً وَالِشَّمَّْسََ وَالِْقَمَََّرََ رََسَُاجِِدٍِينَِ وَرََأُيَْتَهُُُمْْ لِِي سَُاجِِدٍِينَِ

 وَرََأُيَْتَهُُُمْْ لِِي سَُاجِِدٍِينَِ . قُاَلََ ياَ بِنَُيَّ لَّاَ تَقََْصَُصَّْ رَُؤْْياَكََ عََلٰىَ إِِخِْوَتَِكََ فَيَكَِْيدٍُوا

 لِكَََ كَْيْدًٍا إِِنِّ الِشَّيْطََانَِ لِِلْْإِِنَْسَُانِِ عََدٍُوّ مَُّبِِينٌِ . وَكَْذَُلِِكََ يجَِْتَبَِِيكََ رََبِكََّ وَيعَُلَِٰمَُّكََ مَِّنِْ تَأََوِْيلَِ الْْأَحَََادٍِيثَِ وَيتَُِمّْ نَِعَْمََّتَهَُِ عََلٰيَْكََ وَعََلٰىَ آلَِ يعََْقَوُبَِ كَْمََّا أُتََمََّّهَُا عََلٰىَ أُبَِوََيْكََ مَِّنِْ قُبَِْلَُ إِِبِْرََاهُِيمَْ

. وَإِِسُْحََاقَِ إِِنِّ رََبِكََّ عََلِٰيمٌْ حََكِْيمٌْ

12:Yusuf: 1: Elif, Lâm, Râ: Bunlar, hakkı açıklayan Kur’an’ın ayetleridir. 2: Biz, bu kitabı anlayasınız diye, arapça bir Kur’an olarak indirdik. 3: Sana bu sureyi vahy etmemizle, en güzel kıssayı sana anlatacağız. Halbuki sen, daha önce bundan asla haberdar değildin. 4: Bir vakit Yusuf babasına (Yakup aleyhisselâma) şöyle demişti: - Babacığım ben ruyada onbir yıldızla güneşi ve ayı gördüm.

Gördüm ki onlar bana secde ediyorlar... 5: Yusuf’un babası dedi ki: -Yavrum, rüyanı kardeşlerine anlatma; sonra sana bir hile kurarlar. Çünkü şeytan insana açık bir düşmandır.

6: İşte bu rüyanın delâlet ettiği gibi, Rabbin seni seçecek ve sana rüya tabirini öğretecektir. Bundan önce ataların İbrahim’e ve İshak’a, Allah nimetini tamamladığı gibi; hem sana, hem Yakup ailesine de tamamlayacak. Gerçekten Rabbin Alîm’dir, Hakîm’dir.

İsra Sûresi (Sûre 17)

1-2-3-4-5-6-7. ayetler الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 سُُبِْحََانَِ الِذُِّي أُسَُْرََى بِِعَبَِْدٍِهِِ لِيَْلَاً مَِّنَِ الِْمََّسُْجِِدٍِ الِْحََرََامِْ إِِلِىَ الِْمََّسُْجِِدٍِ الْْأَقَُْصََى الِذُِّي

 بِاَرََكْْنَاَ حََوْلِهَُِ لِِنَرَُِيهَُِ مَِّنِْ آياَتَِنَاَ إِِنَهُِّ هُُوَ الِسُّمَِّيعُِ الِْبِصََِيرَُ . وَآتَيَْنَاَ مَُّوسَُى الِْكِْتَاَبَِ وَجَِعَلَْٰنَاَهُِ هُُدًٍى لِِبِنََِي إِِسُْرََائِِيلََ أُلََّاّ تَتََخِِّذُوُا مَِّنِْ دٍُونَِي وَكِْيلًَا . ذُ رَُِيةَِّ مََّنِْ حََمََّلْٰنَاَ مََّعَِ نَوُحِ_ٍ إِِنَهُِّ كَْانَِ عََبِْدًٍا شََكُْورًَا . وَقُضََْيْنَاَ إِِلِىَ بِنََِي إِِسُْرََائِِيلََ فَِي الِْكِْتَاَبِِ لِتََفُِْسُِدٍُنِّ فَِي الْْأَرََْضَِ مََّرَّتَيَْنِِ وَلِتََعََْلٰنُِّ عَُلٰوُّا كَْبِِيرًَا . فَإَِذَُِا جَِاءََ وَعَْدٍُ أُوُلِيَهُُمََّا بِعََثََنَْاَ عََلٰيَْكُْمْْ عَِبِاَدًٍا لِنََاَ أُوُلِِي بِأََسٍَْ شََدٍِيدٍٍ فَجََِاسُُوا خِِلََالََ ا لِدٍِياَرَِ وَكَْانَِ وَعَْدًٍا مََّفِْعَوُلَّاً . ثَمُّْ رََدٍَدٍْنَاَ لِكَُْمُْ الِْكَْرَّةََ عََلٰيَْهُِمْْ وَأُمََّْدٍَدٍْنَاَكُْمْْ

 بِِأَمََّْوَالٍَ وَبِنََِينَِ وَجَِعَلَْٰنَاَكُْمْْ أُكَْْثَرَََ نَفَِِيرًَا . إِِنِْ أُحََْسَُنَْتَمُْْ أُحََْسَُنَْتَمُْْ لِْأَنََْفِسُُِكُْمْْ وَإِِنِْ أُسََُأَتَْمُْْ فَلَٰهََُا فَإَِذَُِا جَِاءََ وَعَْدٍُ الْْآخِِرََةَِ لِِيسَُُوءَُوا وُجُِوهَُكُْمْْ وَلِِيدٍَْخُِلٰوُا الِْمََّسُْجِِدٍَ كَْمََّا دٍَخَِلٰوُهُِ أُوَّلََ مََّرَّةٍَ وَلِِيتَُبَِِرَُوا

. مََّا عََلٰوَْا تَتََبِِْيرًَا

17:İsra: 1: Her türlü noksanlıktan münezzeh olan O Allah’tır ki, kulunu gece Mescid-i Haram’dan o etrafını mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa’ya kadar götürdü; ona, ayetlerimizden gösterelim diye yaptık. Hakikat bu: O semî’dir -her şeyi işitir- Basîr’dir -herşeyi görür-. 2: Musa’ya da kitap verdik ve benden başka bir vekil edinmeyin diye, onu İsrail Oğulları için bir hidayet rehberi kıldık 3: Ey Nuh ile beraber gemiye yüklediğimiz kimselerin zürriyeti, doğrusu bu ki, Nuh çok şükreden bir kuldu 4: Biz, İsrail Oğullarına Tevrat’ta şunu vahyettik: Muhakkak siz, Şam arazisinde iki defa fesat çıkaracaksınız. Ve muhakkak ki, çok büyük bir azgınlığa taşacaksınız. 5: Onlardan birinci fesadınızın ceza vakti gelince kuvvet ve şiddet sahibi olan kullarımızı üzerinize musallat ettik de evlerin aralarına girip araştırdılar. Bu yapılması kesinleşmiş bir vaat idi. 6: (Tövbekar olduktan) Sonra sizi, tekrar o isitilâcılar üzerine galip getirdik, size mallarla, oğullarla imdat ettik. Cemiyetinizi de daha fazla yaptık. 7: Eğer iyilik ve güzellik işlerseniz, kendinize iyilik etmiş olursunuz; ve eğer kötülük ederseniz yine kendinize... Artık diğer fesadınızın ceza vakti gelince de fenalık eserini yüzlerine çıkarsınlar; birinci defa girdikleri gibi, yine Beyt-i Makdis’e girsinler ve her istilâ ettikleri yeri mahvedip dursunlar diye, onları üzerinize musallat ettik.

Hucurat Sûresi (Sûre 49)

12-13-14-15-16-17-18. ayetler

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 ياَ أُيَهَُّا الِذُِّينَِ آمََّنَوُا اجِْتَنََبِِوُا كَْثَيِرًَا مَِّنَِ الِظِّ نِِ إِنِِّ بِعََْضََ الِظِّ نِِ إِثَِمٌْْ وَلَّاَ تَجََِسُّسُُوا وَلَّاَ يغَْْتَبَِْ بِعََْضُْكُْمْْ بِعََْضًْا أُيَحَُِبِّ أُحَََدٍُكُْمْْ أُنَِْ يأََكُْْلََ لِحََْمَْ أُخَِِيهِِ مََّيْتَاً فَكََْرَِهُْتَمَُُّوهُِ وَاتَقَّوُا اللّّٰهََ إِنِِّ اللّّٰهََ تَوَّابُِ رََحَِيمٌْ . ياَ أُيَهَُّا الِنَاّسَُ إِنَِاّ خَِلٰقََْنَاَكُْمْْ مَِّنِْ ذُكََْرٍَ وَأُنَُْثَىَ وَجَِعَلَْٰنَاَكُْمْْ شَُعَوُبِاً وَقُبَِاَئِلََِ لِِتَعََاَرََفَوُا إِنِِّ أُكَْْرََمََّكُْمْْ عَِنَْدٍَ اللّّٰهَِ أُتََقَْاَكُْمْْ إِنِِّ اللّّٰهََ عََلِٰيمٌْ خَِبِيِرٌَ . قُاَلِتََِ الْْأَعََْرََابُِ آمََّنَاّ قُلَُْ لِمَْْ تَؤُْْمَِّنَوُا وَلِكَِْنِْ قُوُلِوُا أُسَُْلٰمََّْنَاَ وَلِمََّّا يدٍَْخُِلَِ الْْإِِيمََّانُِ فَِي قُلُٰوُبِكُِْمْْ وَإِنِِْ تَطَُِيعَوُا اللّّٰهََ وَرََسُُولِهَُِ لَّاَ يلَِٰتَكُْْمْْ مَِّنِْ أُعََْمََّالِِكُْمْْ شََيْئِاً إِنِِّ اللّّٰهََ غَْفِوُرٌَ رََحَِيمٌْ . إِنَِمََّّا الِْمَُّؤْْمَِّنَوُنَِ الِذُِّينَِ آمََّنَوُا بِِاللّّٰهِِ وَرََسُُولِِهِِ ثَمُّْ لِمَْْ يرََْتَاَبِوُا وَجَِاهَُدٍُوا بِِأَمََّْوَالِِهُِمْْ وَأُنََْفِسُُِهُِمْْ فَِي سَُبِيِلَِ اللّّٰهَِ أُوُلِئَِكََِ هُمُْ الِصَّادٍِقُوُنَِ . قُلَُْ أُتََعَُلَِٰمَُّونَِ اللّّٰهََ بِدٍِِينَكُِْمْْ وَاللّّٰهَُ يعََْلٰمَُْ مََّا فَِي الِسُّمََّاوَاتَِ وَمََّا فَِي الْْأَرََْضَِ وَاللّّٰهَُ بِكُِْ لَِ شََيْءٍَ عََلِٰيمٌْ . يمََُّنَوّنَِ عََلٰيَْكََ أُنَِْ أُسَُْلٰمََُّوا قُلَُْ لَّاَ تَمََُّنَوّا عََلٰيَّ إِسُِْلََامََّكُْمْْ بِلََِ اللّّٰهَُ يمََُّنِّ عََلٰيَْكُْمْْ أُنَِْ هَُدٍَاكُْمْْ لِِلْْإِِيمََّانِِ إِنِِْ

. كُْنَْتَمُْْ صََادٍِقُيِنَِ . إِنِِّ اللّّٰهََ يعََْلٰمَُْ غَْيْبَِ الِسُّمََّاوَاتَِ وَالْْأَرََْضَِ وَاللّّٰهَُ بِصََِيرٌَ بِمََِّا تَعََْمََّلٰوُنَِ

49:Hucurat: 12: Ey iman edenler! zannın bir çoğundan sakının; çünkü zannın bir kısmı günahtır. (Müslümanların ayıp ve kusurlarını) araştırmayın; bir kısmınız bir kısmınızı (arkasından hoşlanmayacağı sözle) çekiştirmesin. Hiç sizden biriniz ölü kardeşinizin etini yemek ister mi? Bundan tıksindiniz (değil mi) O halde (gıybet etmekte) Allah’tan korkun.

Muhakkak ki Allah Tevvab’dır. Tevbeleri kabul edendir, Rahim’dir, çok merhametlidir. 13: Ey insanlar! Sizi, bir erkekle bir dişiden yarattık. Hem de sizi soylara ve kabilelere ayırdık ki, birbirinizi tanıyasınız, (Kim olduğunuz sorulunca bağlı bulunduğunuz soy ve milletinizin adını söyleyiniz). Biliniz ki, Allah katında en iyiniz, takvası en ziyade olanınızdır. (Şeref, soy ve neseple değil) Şüphe yok ki Allah Âlim’dir- her şeyi bilendir. -Habir’dir- herşeyden haberdardır. 14: Bedeviler:

“Biz, gerçekten iman ettiler.” dediler. De ki: “Siz kalplerinizle iman etmediniz. Ancak biz müslüman gözüktük” deyin. Henüz: iman kalplerinize girmemiştir. Eğer Allah’a ve Peygamberine itaat ederseniz, sizin amellerinizden hiç bir şey eksiltmez. Çünkü Allah Gafur’dur - mağfireti boldur, Rahim’dir çok merhametlidir. 15: Müminler ancak o kimselerdir ki, Allah’a ve peygamberine iman etrnişlerdir; sonra şüpheye düşmemişler ve Allah yolunda mallarıyla, canlarıyla savaşmışlardır. İşte böyle kimseler imanlarında sadık olanlardır. 16: De ki: “Siz mi Allah’a din (darlığı) inizi öğreteceksiniz? Allah, göklerde ve yerde olanları bilir. Allah her şeyi bilendir.” 17: İslâm’a girdiklerini senin başına kakıyorlar. de ki - İslâm oluşunuzu benim başıma kakmayın. Doğrusu sizi imana hidayet buyurduğundan Allah sizin başınıza kakar; eğer sadık kimselerseniz. 18: Muhakkak ki Allah, göklerin ve yerin gaybını bilir. Allah bütün yaptıklarınızı da görür.

Necm Sûresi (Sûre 53)

1-2-3-........-9-10. ayetler

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 وَالِنَجِّْمِْ إِِذَُا هَُوَى . مََّا ضَْلَّ صََاحَِبِكُُْمْْ وَمََّا غَْوَى . وَمََّا ينََْطَِقٌُّ عََنِِ الِْهَُوَى . إِِنِْ هُُوَ إِِلَّاّ وَحَْيٌ يوُحََى . عََلٰمََّّهُِ شََدٍِيدٍُ الِْقَوَُى . ذُوُ مَِّرَّةٍَ فَاَسُْتَوََى . وَهُُوَ بِِالْْأَفَُقٌُِّ الْْأَعََْلٰىَ . ثَمُّْ

. دٍَنَاَ فَتََدٍََلِىّ . فَكََْانَِ قُاَبَِ قُوَْسَُيْنِِ أُوَْ أُدٍَْنَىَ . فَأََوَْحََى إِِلِىَ عََبِْدٍِهِِ مََّا أُوَْحََى

53:Necm: 1: Yıldıza (Süreyya’ya) battığı zaman kasem olsun ki, 2: Sapmadı doğru yoldan arkadaşınız. (Hz. Peygamber) azıtmadı da; 3: O hevadan (kendi nefsinden) söylemiyor. 4: Kur’an sade bir vahiydir, ancak vahyolunur. 5: Ona, kuvvetleri pek çok olan (Cebrail) öğretti. 6: Öyle ki, görünüşü güzel olup hemen hakiki şekli üzere doğruldu. 7: Ve o (Cebrail) yüksek ufukta idi. 8: Sonra (Cebrail Hz. Peygambere) yaklaştı da sarktı. 9: İki yay aralığı kadar, yahut daha az oldu. 10: (Cebrail) vahyetti Allah’ın kuluna vahyettiğini!...

Rahman Sûresi (Sûre 55)

1-2-3-...............-24-25. ayetler

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 الِرَّحَْمََّنُِ . عََلٰمَّْ الِْقَرَُْآنَِ . خَِلٰقٌََّ الْْإِِنَْسَُانَِ . عََلٰمََّّهُِ الِْبِيَاَنَِ . الِشَّمَّْسَُ وَالِْقَمَََّرَُ بِِحَُسُْبِاَنٍِ

 وَالِنَجِّْمُْ وَالِشَّجَِرَُ يسَُْجُِدٍَانِِ . وَالِسُّمََّاءََ رََفَعََهََُا وَوَضَْعَِ الِْمَِّيزَْانَِ . أُلََّاّ تَطََْغْوَْا فَِي الِْمَِّيزَْانِِ . وَأُقَُِيمَُّوا الِْوَزْْنَِ بِِالِْقَِسُْطَِ وَلَّاَ تَخُِْسُِرَُوا الِْمَِّيزَْانَِ . وَالْْأَرََْضََ وَضَْعَهََُا لِِلْْأَنََاَمِْ . فَِيهَُافَاَكِْهَُةٌِ وَالِنَخِّْلَُ ذَُاتَُ الْْأَكَْْمََّامِْ . وَالِْحََبِّ ذُوُ الِْعَصََْفِْ

 وَالِرَّيْحََانُِ . فَبَِِأَ يَِ آلَّاَءَِ رََبِِكُْمََّا تَكَُْذُِبِاَنِِ . خَِلٰقٌََّ الْْإِِنَْسَُانَِ مَِّنِْ صََلْٰصََالٍَ كَْالِْفِخَِّارَِ . وَخَِلٰقٌََّ الِْجَِانِّ مَِّنِْ مََّارَِجَ_ٍ مَِّنِْ نَاَرٍَ . فَبَِِأَ يَِ آلَّاَءَِ رََبِِكُْمََّا تَكَُْذُِبِاَنِِ . رََبِّ الِْمََّشَْرَِقُيَْنِِ وَرََبِّ الِْمََّغْْرَِبِيَْنِِ . فَبَِِأَ يَِ آلَّاَءَِ رََبِِكُْمََّا تَكَُْذُِبِاَنِِ . مََّرََجََ الِْبِحََْرََيْنِِ يلَْٰتَقََِياَنِِ . بِيَْنَهَُُمََّا بِرََْزَْخٌٌ لَّاَ يبَِْغِْياَنِِ . فَبَِِأَ يَِ آلَّاَءَِ رََبِِكُْمََّا تَكَُْذُِبِاَنِِ . يخَِْرَُجَُ مَِّنَْهُُمََّا الِلٰؤّْْلِؤُُْ وَالِْمََّرَْجَِانُِ . فَبَِِأَ يَِ آلَّاَءَِ رََبِِكُْمََّا تَكَُْذُِبِاَنِِ . وَلِهَُِ

. الِْجَِوَارَِ الِْمَُّنَْشََأَاَتَُ فَِي الِْبِحََْرَِ كَْالْْأَعََْلََامِْ . فَبَِِأَ يَِ آلَّاَءَِ رََبِِكُْمََّا تَكَُْذُِبِاَنِِ . كُْلَّ مََّنِْ عََلٰيَْهَُا فَاَنٍِ

55:Rahman: 1: Rahman, 2: Kur’an’ı öğretti 3: İnsanı yarattı. 4: Ona beyanı (iç duyguların ifadesini) ilham etti. 5:

Güneş ve Ay da bir hesap ile hareket etmektedir 6: Nebat da, ağaç da secde ederler. 7: Göğü ise yükseltti ve ölçü koydu. 8: Tartıda taşkınlık edip dengeyi bozmayın. 9: Bir de tartıyı adaletle tutun da noksan etmeyin. 10: Arzı da mahlûkat için alçaltıp döşedi. 11: Orada meyve çeşitleri, tomurcuklu hurma ağaçları; 12: Samanlı hububat, hoş kokulu nebatlar var. 13: O halde (ey cinler ve insanlar) Rabbinizin hangi nimetlerini edersiniz inkar. 14: İnsanı kiremit gibi pişmiş çamurdan yarattı. 15: Cinlerin babasını da dumansız bir ateşten yarattı. 16: O halde Rabbinizin hangi nimetlerini edersiniz inkar. 17: O hem (Güneşin yaz ve kış) iki doğuş yerinin, hem iki batış yerinin Rab-bi’dir. 18: O halde Rabbinizin hangi nimetlerini edersiniz inkar? 19: (Suları acı ve tatlı olan) iki denizi salıvermiş, birbirine kavuşuyorlar. 20: (Fakat) birbirlerine karışmağa engel (Allah tarafından) bir perde var.

21: O halde Rabbi’nizin hangi nimetlerini edersiniz inkar?

22: O (tuzlu) denizlerden inci ile mercan çıkar. 23: O halde Rabbinizin hangi nimetlerini edersiniz inkar? 24: O’nun dur, denizde yüksek dağlar gibi akıp giden gemiler. 25: O halde Rabbinizin hangi nimetlerini edersiniz inkar.

Haşr Sûresi (Sûre 59)

21-22-23-24. ayetler

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 لِوَْ أُنََْزَْلِْنَاَ هَُذُاَ الِْقَرَُْآنَِ عََلٰىَ جَِبِلٍََ لِرَََأُيَْتَهَُِ خَِاشَِعَاً مَُّتَصَََ دٍِعًَا مَِّنِْ خَِشَْيةَِِ اللّّٰهَِ وَتَِلْٰكََ الْْأَمََّْثَاَلَُ نَضَْْرَِبِهَُُا لِِلٰنَاّسَِ لِعََلَٰهُُّمْْ يتََفَِكَّْرَُونَِ . هُوَ اللّّٰهَُ الِذُِّي لَّاَ إِلِِهََِ إِلَِّاّ هُوَ عََالِِمُْ الِْغْيَْبِِ وَالِشَّهَُادٍَةَِ هُوَ الِرَّحَْمََّنُِ الِرَّحَِيمُْ . هُوَ اللّّٰهَُ الِذُِّي لَّاَ إِلِِهََِ إِلَِّاّ هُوَ الِْمََّلِٰكَُ الِْقَدٍُّوسَُ الِسُّلََامُْ الِْمَُّؤْْمَِّنُِ الِْمَُّهَُيْمَِّنُِ الِْعَزَِْيزُْ الِْجَِبِاّرَُ الِْمَُّتَكََْبِرَُِ سُُبِْحََانَِ اللّّٰهَِ عََمَّّا يشَُْرَِكُْونَِ . هُوَ اللّّٰهَُ الِْخَِالِِقٌُّ الِْبِاَرَِئَُ الِْمَُّصََ وِرَُ لِهَُِ

. الْْأَسَُْمََّاءَُ الِْحَُسُْنَىَ يسَُُبِِحُْ لِهَُِ مََّا فَِي الِسُّمََّاوَاتَِ وَالْْأَرََْضَِ وَهُوَ الِْعَزَِْيزُْ الِْحََكِْيمُْ

59:Haşr: 21: Eğer biz, bu Kur’an’ı bir dağın üzerine indirseydik, muhakkak o dağı, Allah korkusundan baş eğmiş, parçalanmış görürdün. Bu temsiller yok mu, işte biz onları insanlar için yapıyoruz; olur ki düşünürler. 22: O, öyle Allah ki, O’ndan başka hiç bir ilâh yoktur... Gizliyi de bilir aşikarı da..., O, Rahman’dır. - dünyada bütün kullara merhamet edendir, Rahim’dir - ahirette yalnız müminlere merhamet edendir. 23: O, öyle Allah ki, O’nden başka hiç bir ilâh yok... Melik’dir - mülk ve saltanatı devamlı olandır, Kuddüs’dür -her türlü noksanlık ve ayıplardan beridir-, selâm’dır - bütün âfet ve kederlerden salimdir-, Mümin’dir -emniyet verendir-, Müheymin’dir -her şeyi gözetip koruyandır-, Azîzdir -her şeye sahiptir-, Cebbar’dır -kulların hallerini ve ihtiyaçlarını düzeltendir-, varlığı çok yücedir, Mütekebbir’dir -azamet ve ululuk sahibidir-. Allah, koştukları ortaklardan münezzehtir. 24: O, öyle Allah ki, Halık’dır-her şeyi yaratıp takdir etendir.. Bârî’dir-yoktan var edendir, Musavvir’dir-bütün varlıklara şekil verendir. Esma’ül-Hüvna O’nundur. Bütün göklerde ve yerde olanlar, hep O’nu tesbih eder. O, Azîzdir-her şeye galib ve her kemale sahiptir, Hakîm’dir-hikmet sahibidir...

Saf Sûresi (Sûre 61)بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 هُُوَ الِذُِّي أُرََْسَُلََ رََسُُولِهَُِ بِِالِْهُُدٍَى وَدٍِينِِ الِْحََ قٌِّ لِِيظُِْهُِرََهُِ عََلٰىَ ا لِدٍِينِِ كُْلِٰهِِ وَلِوَْ كَْرَِهَِ الِْمَُّشَْرَِكُْونَِ . ياَ أُيَهَُّا الِذُِّينَِ آمََّنَوُا هَُلَْ أُدٍَُلِكُّْمْْ عََلٰىَ تَِجَِارََةٍَ تَنَُْجِِيكُْمْْ مَِّنِْ عََذَُابٍِ أُلَِِيمٍْ .

 تَؤُْْمَِّنَوُنَِ بِِاللّّٰهِِ وَرََسُُولِِهِِ وَتَجَُِاهُِدٍُونَِ فَِي سَُبِِيلَِ اللّّٰهَِ بِِأَمََّْوَالِِكُْمْْ وَأُنََْفِسُُِكُْمْْ ذَُلِِكُْمْْ خَِيْرٌَ لِكَُْمْْ إِِنِْ كُْنَْتَمُْْ تَعََْلٰمََُّونَِ . يغَْْفِِرَْ لِكَُْمْْ ذُنَُوُبِكَُْمْْ وَيدٍُْخِِلْٰكُْمْْ جَِنَاّتٍَ تَجَِْرَِي مَِّنِْ تَحََْتَِهَُا الْْأَنََْهَُارَُ وَمََّسَُاكِْنَِ

. طََيِبِةًَِ فَِي جَِنَاّتَِ عََدٍْنٍِ ذَُلِِكََ الِْفِوَْزُْ الِْعَظَِِيمُْ

61:Saf: 9: O Allah’tır ki, Peygamberini her dinin üstüne çıkarmak için, onu hidayet ve hak din ile gönderdi, isterse müşrikler hoşlanmasınlar. 10: Ey iman edenler; Size öyle bir kazanç göstereyim mi ki, sizleri açıklı azaptan kurtarıversin. 11: Allah’a ve Peygamberine iman edip mallarınızla, canlarınızla Allah yolunda mücadele edersiniz. Bu sizin çok hayırlıdır; eğer bilirseniz. 12: (Bunu yaptığınız takdirde) Allah; günahlarınızı bağışlar ve sizi altından ırmaklar akan Cennet’lere, Adn Cennetleri’ndeki güzel ve hoş sa-

raysalara koyar. İşte bu en büyük kurtuluştur.

Cuma Sûresi (Sûre 62)

بِِسُْمِْ اللّّٰهَِ الِرَّحَْمََّنِِ الِرَّحَِيمِْ

 ياَ أُيَهَُّا الِذُِّينَِ آمََّنَوُا إِِذَُا نَوُدٍِيَ لِِلٰصَّلََاةَِ مَِّنِْ يوَْمِْ الِْجُِمَُّعَةَِِ فَاَسُْعَوَْا إِِلِىَ ذُِكْْرَِ اللّّٰهَِ وَذَُرَُوا الِْبِيَْعَِ ذَُلِِكُْمْْ خَِيْرٌَ لِكَُْمْْ إِِنِْ كُْنَْتَمُْْ تَعََْلٰمََُّونَِ . فَإَِذَُِا قُضُِْيتََِ الِصَّلََاةَُ فَاَنَْتَشََِرَُوا فَِي الْْأَرََْضَِ وَابِْتَغَْوُا مَِّنِْ فَضَْْلَِ اللّّٰهَِ وَاذُْكُْرَُوا اللّّٰهََ كَْثَِيرًَا لِعََلَٰكُّْمْْ تَفُِْلِٰحَُونَِ . وَإِِذَُا رََأُوَْا تَِجَِارََةًَ أُوَْ لِهَُْوًا انَْفِضَّْوا إِِلِيَْهَُا وَتَرَََكُْوكََ قُاَئِِمًَّا قُلَُْ مََّا عَِنَْدٍَ اللّّٰهَِ خَِيْرٌَ مَِّنَِ الِلٰهُّْوِ وَمَِّنَِ الِتَجَِّارََةَِ وَاللّّٰهَُ خَِيْرَُ الِرَّازِْقُِينَِ

62:Cuma: 9: Ey iman edenler! Cuma günü, namaz için ezan okunduğu zaman hemen Allah’ın zikrine, (hutbe dinlemeye ve namaz kılmaya) gidin; alış verişi bırakın.

Bu sizin için daha hayırlıdır; eğer bilirseniz... 10: Sonra namaz kılınınca, yeryüzüne dağılın da Allah’ın fazlından rızık arayın. Allah’ı çok anın ki kurtulabilesiniz. 11: Böyle iken bir ticaret veya eğlenti gördüklerinde, ona fırladılar da seni (hutbede) ayakta bıraktılar. De ki: - Allah katında olan sevap, eğlenceden de, ticaretten de hayırlıdır. Allah rızık verenlerin en hayırlısıdır...

صََدٍَقَِ اللّّٰهَُ الِْعَظَِِيمُْ

“Şüphesiz ki Allah doğruyu söyler”

 سُُبِْحََانَِ رََبِِكََ رََ بِِ الِْعَِزّْةَِ عََمَّّا يصََِفِوُنَِ . وَسَُلََامٌْ عََلٰىَ الِْمَُّرَْسَُلِٰينَِ وَالِْحََمَّْدٍُ لِلّّٰهِِ رََ بِِ

. الِْعَاَلِمََِّينَِ . الِْفِاَتَِحََةُِ

İzzet sahibi Rabbim, onların (uygunsuz) vasıflarından münezzehtir. Bütün peygamberlere selâm olsun. Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamd olsun.

ÖNEMLİ GÜN VE GECELERİN TAKİBİ VE İHYASI^[20]

HİCRET

Hicrî Yılbaşı ve Hicrî Aylar:

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) on üç sene Mekke-i Mükerreme’de insanları İslâm’a davet ve tebliğ vazifesini yapmış, bu uğurda çileler çekmiş, işkencelere ve alaylara, tuzaklara maruz kalmış, göç etmeye zorlanmıştır. Bu cihetle, davet görevini yerine getirmek ve islâm devletini kurabilmek için daha elverişli olabileceğini düşündüğü Medine-i Münüvvere’yi uygun bulmuş ve Medineli müslümanların da davet etmeleriyle Hz. Ebubekir (R.A.) ile birlikte milâdî 622 senesinde Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. O seneye ‘Hicret Senesi’ denilmiş, islâm tarihinin ve islâmî yılbaşının başlangıç noktası olarak kabul edilmiştir.

Bütün dünya müslümanlarının ve Ümmet-i Muhammed’in gerçek tarihi ve takvimi hicretle sabit olup, müslümanlar açısından önemli gün ve gecelerin takibi de bu takvime göre yapılmaktadır.

Allah’ın hükmünü hakim kılmak için yapılan kutlu hicret, baştan sona mucizelerle doludur. Hicretle islâm devletinin temeli atılmış ve kuruluşu gerçekleştirilmiştir. Hicretle birlikte cihada izin verilmiş, islâm düşmanlarına karşı amansız bir savaş başlamış, fetihler, zaferler, hidayetler birbirini takip etmiştir.

MİRAC GECESİ

Bu gece, Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)’in Mekke-i Mükerreme’deki Mescid-i Haram’dan (Kabe-i Muazzama) Mescid-i Aksa’ya Kudret-i İlâhi’ye ile nakil edilmiş, oradan da yedi kat göklere çıkarılmış ve tekrar eski yerine (Mescid-i Haram’a) döndürülmüştür. Namaz elli vakitten beş vakte bu gecede indirilmiş ve bütün mü’minler üzerine bu gecede farz kılınmıştır.

Mirac Gecesi, Recep ayının 27’nci gecesidir. Peygamberimiz (s.a.v.) bu gece “Burak” adlı binek vasıtasıyla vahiy meleği ‘Cibril-i Emin’le birlikte yedi kat semalara yükselmişler: Birinci Sema’da Hz. Adem’le, İkinci Sema’da Hz. Yahya ve Hz. İsa ile, Üçüncü Sema’da Yusuf Aleyhisselam’la, Dördüncü Sema’da İdris Aleyhisselam’la, Beşinci Sema’da Harun Aleyhisselam’la, Altıncı Sema’da Musa Aleyhisselam’la, Yedinci Sema’da İbrahim Aleyhisselam’la görüşmüşlerdir. Bu makamlardan sonra ‘Sidretü’l-Münteha’ya yükselmiş ve burada beş vakit namazın farz olma hadisesi tecelli etmiştir.

Bu gecede diğerlerinde olduğu gibi, geçmiş namazların kazaları eda edilir. Şayet kaza namazı yoksa, nafile namazlar kılınır, Kur’an-ı Kerim okunur, samimi olarak dua ve niyazlarda bulunulur. Yatsı namazından sonra 12 rekat hacat namazı kılınır, namazdan sonra 4 Fatiha, 100 İstiğfar-ı Şerif, 100 Salavat-ı Şerife okuyarak ertesi günü de oruçlu olarak geçirmek, kulu Allah’a yaklaştırır ve çok sevaptır.

BERAAT GECESİ

Şaban ayının ondördünü onbeşine bağlayan geceye rastlamaktadır. Beraat; suçtan, cezadan, borçtan, günahlardan kurtulmak, afolunmak, Allah’ın mağfiretine, Peygamber’in şefaatine ulaşmak, üzerindeki ağırlığı bırakmak, hafiflemek, huzura ermektir. Ayrıca nişan, şadetname, ferman manalarına da gelmektedir.

Bu gece müslümanlar için çok önemli bir gece ve çok önemli bir fırsattır, kaçırılmamalı, çok iyi değerlendirilmelidir. Bu gece bağışlanma, suçlardan beraat etme gecesidir. Bu gecenin çok önemli beş fazileti vardır.

1. Bir sene boyunca meydana gelecek bütün mühim hadiseler ve ameller bu gece yazılır ve görevli meleklere teslim edilir.
2. Bu gecede yapılan ibadet-ü taatlerin sevapları büyüktür, dualar geri çevrilmez, tevbeler kabul edilir.

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurmuşlardır. “Şaban ayının yarısı olduğunda o geceyi ibadetle ihya edin, gündüzün de oruç tutun. Çünkü Allah-u Tealâ o akşam gurup vakti dünya semasına tecelli eder ve şöyle der: İstisğar eden var mı ki? Onu affedeyim. Rızık isteyen var mı ki, ona rızık vereyim. Bir hastalığa uğrayan var mı ki, ona afiyet vereyim.

1. Bu gecede Rahmet-i İlahi coşar da taşar. Yeter ki temiz kalple dua ve niyazda bulunalım.
2. Bu gecede günahlar mağfiret edilir.
3. Bu gecede Peygamber Efendimiz’e şefaat hakkının tamamı verilmiştir.

KADİR GECESİ

Ramazan ayının muhtemelen yirmi yedinci gecesine rastlamaktadır. Kadir Gecesi; bütün beşeriyat için hidayet ve selâmetin başlangıç ve kaynağıdır. Kur’an-ı Kerim bu gece Levh-i Mahfuz’dan dünya semasına Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) vasıtasıyla indirilmeye başlanmış ve yirmi üç senede tamamlanmıştır.

Camiler bu gece sabaha kadar üstlerine semadan yağan nurlar ile içlerinden taşan nurlar arasında parıldar durur. Bu gecede camilerde ve evlerde müslümanlar gün ağarıncaya kadar diğer gecelerde olduğu gibi; kaza namazlarını, vakit namazlarını eda ederek, nafile namazı kılarak, Kur’an-ı Kerim okuyarak Allah’a dualar ve niyazlar-da bulunarak, günahlarına tevbe-i istiğfarlar ederek, nefis ve dünya yaşantılarındaki maddi ve manevi çirkinlikleri temizlemeye karar kılarak, ruhen kendilerini eğitmeye ve arındırmaya çalışırlar. O gece nurlar sağnak sağnak yağar da yağar, melekler nöbettedir o gece yazarlar da yazarlar, semalar perdesiz ve açıktır o gece. Dualar, yalvarışlar tane tane, buram buram Rabbe ulaşır da ulaşır o gece.

MEVLİD KANDİLİ

Rebiulevvel ayının onbirini onikisine bağlayan gecedir. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)’in dünyaya teşrif ederek şereflendirdikleri gecedir.

Alemlere rahmet olarak gönderilen, nurların nuru, kâinatın efendisinin teşrifleriyle şereflendirildiği bu mübarek geceyi tüm müslümanlar emsalsiz bir sevinçle, coşkuyla, şükranla karşılamaları, mescidderde ibadetlerle, dualarla, sa-lat-ü selâmlarla, birbirinden güzel ve çok muhtevalı programlarla, karşılamaları, değerlendirmeleri icabeder.

Bu gece müslümanlar birbirlerini tebrik ederek, selâmlayarak, dargınlıkları gidererek, fukarayı ve kimsesizleri sevindirerek, Peygamberimizin şefaatini niyaz ederek bu geceyi bir fırsat ve ganimet bilerek en güzel bir şekilde değerlendirirler.

REGAİB GECESİ

Regaib Gecesi; Recep ayının ilk perşembe gününü cumaya bağlayan geceye rastlamakta olup, kelime olarak Regaib: Sonsuz bağış, bol bol feyiz, ihsan ve bereket anlamına gelmektedir.

Bu mübarek gecede Hz. Amine (R.A.) validemiz, kâinatın efendisi Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)’e hamile kalmışlardır. Bu geceyi oruçlu olarak karşılamak gerekir. Yine diğer mücarek gecelerde yapıldığı gibi herkes bu geceyi dua ve ibadetlerle geçirmeli, günahlardan bol bol tevbe etmeli, dargınlar barışmalı, gönüller arınmalı, kendi kendimizi yaptıklarımızla ve yapacaklarımızla hesaba çekmeliyiz.

AŞURE GÜNÜ

Muharrem ayının onuncu günüdür. Bugünde önemli hadiseler meydana gelmiştir:

1. Yerlerin ve göklerin yaratılması.
2. Hz. Adem’in tevbesinin kabul edilmesi.
3. Hz. Musa’nın Firavun’un şerrinden kurtulması ve Firavun’un helâk olması.
4. Hz. İbrahim’in dünyaya gelmesi ve ateşten kurtulması.
5. Eyüp Aleyhisselâm’ın hastalıktan şifa bulması.
6. Yunus Aleyhisselâm’ın balığın karnından kurtulması.
7. Süleyman Aleyhisselâm’ın gemisinin karaya oturması.

9. Hz. Hüseyin’in şehit edilmesi.

Aşure günü eve çeşitli yiyecek, içecek gibi erzak alınarak aile fertlerine ve komşulara ikramlarda bulunulursa evde bir yıl bereket olur. Çevredeki komşularla selâmlaşılır, fakir fukaraların gönlü alınır, kimsesizler sevindirilir, kaza namazları kılınır, dualar ve salat-ü selâmlar getirilir ve zikir edilir.

HZ. MUHAMMED (S.A.V.)’İN DOĞUMU

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) Rebiulevvel ayının 12’nci gecesi sabaha karşı dünyaya teşrif etmişlerdir. Peygamberimiz’in dünyaya geldiği gece birçok olağanüstü haller meydana gelmiştir. O gece İran Kisrası’nın sarayındaki sütunlar yıkılmış, bir yıldır yanmakta olan mecusilerin ateşi sönmüş, Sava Gölü kurumuştur. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğum gününü müslümanlar olarak en güzel ve bizlere yakışır bir şekilde ibadat-ü taatlarla, dua ve niyazlarla, salat-ü selâmlarla, kutlamalıyız.

Hz. MUHAMMED’İN VAFATI:

Zilhicce 28. Milâdi 632

RAMAZAN BAYRAMI:

Şevval 1-2 ve 3 üncü günleri

KURBAN BAYRAMI:

Zilhicce ayı 10. 11. 12 ve 13 ncü günleri

HİDİRELLEZ:

Mayıs 6

İSLÂM’A DAVET VE TEBLİĞ NASIL OLMALIDIR?

Davet: Allah tarafından peygamberi aracılığıyla insanlara nizam ve kurtuluş için vaaz olunan ve hak din olan İslâm’a; bu dinin dışında bulunanları çeşitli söz, fiil ve metodlarla çağırmak, teşvik ve sevketmektir.

Tebliğ: İnananlara mensup oldukları İslâm’ın emir ve nehiylerini, yaşayış ve uygulayış şekillerini açıklamak, bildirmek, eksiksiz ve Allah’ın emrettiği şekilde en mükemmel tatbik edilip yaşanmasını sağlamak.

İslâm’da davet müslümanların üzerine farz olan bir ibadettir. Bu konu da birçok ayet bulunmaktadır. İki örnek vermek gerekirse:

Nahl-125: “Ey Resulüm, insanları Kur’an’la, güzel söz ve nasihatla Rabbinin yoluna davet et. Onlara karşı en güzel olan bir mücadele ile mücadele yap.”

Alâ 9: “O halde fayda versin (yahut fayda vermesin) sen Kur’an ile öğüt ver. (tebliğ vazifeni yap.)” buyurulmaktadır.

Davetle ilgili çok çeşitli kitaplar yazılmış, görüşler ve metodlar sıralanmıştır. Davettir bir sanattır, beceridir, liderliktir, hatipliktir, ilim, azim, mücadele ve cesaret ister. Davetin sonu yoktur. Ülkesi ve sınırı yoktur. Zamanı, plânlaması, taktikleri, çilesi, merhaleleri ve takipleri vardır. Zamanına, yerine ve kişilere göre çeşitli uygulanış şekilleri ve prensipleri vardır.

Davet ve Tebliğcide Bulunması Gerekli Şartlar:

1. İslâmî ilimlerin bütün sahasında kendini yeterince techiz etmesi.
2. İslâm’ın hükümlerini hayatının tüm safhasında tatbik etmesi, yaşaması.
3. Hassas konularla ilgili ayet ve hadisleri ezberlemesi ve içeriklerini iyi bilmesi.
4. Hitabetini geliştirmesi ve kelime hazinesinin kuvvetli olması.
5. Karşı tarafın fikri ve dini inançlarıyla ilgili bilgi sahibi olması.
6. Tüm müspet ilimlerden haberdar olması, dünyadaki siyasi, sosyal, kültürel gelişmeleri ciddi olarak takip etmesi ve bunları Kur’an’a göre yorumlayabilmesi.
7. Mantık, felsefe ve insan psikolojisini iyi bilmesi.
8. Sabırlı, cesaretli, azimli ve kararlı olması. v.s.

İslâm’a davet ve tebliğ yapılacak kişiler İslâm’ın dışında başka dinlere mensup kişilerle sınırlı kalmayıp; müslüman olup da aile, çevre, coğrafi ve sosyal etkilerden dolayı İslâm’dan haberi olmamış, tamamén gayri islâmî bir hayat yaşayan kişileri de kapsamalıdır. Bu insanlar ülkemizde de belli bir gürüh şeklinde mevcut olup; yaşayışlarıyla, söz ve şarkılarıyla küfrü haykırmaktadırlar. Bu kişiler islâma ve müslümanlara kafirlerden daha fazla zarar vermektedirler ve engel olmaktadırlar. Davet ve tebliğ görevinde öncelikle bu insanlar üzerinde durulmalı ve önem verilmelidir. Davet tek olarak ve yüzyüze yapılmalıdır, bu daha tesirli olacaktır. Davetçi karşısındaki kişinin inanç esaslarını, kültürünü, yaşayış tarzını, tereddütte olduğu konuları bilecek, kullanacağı metodu ve kelimeleri yeri ve zamanını önceden belirleyecektir. Davette acele edilmez, konular bölümlere ayrılarak kişinin kültürüne ve anlama kabiliyetine göre dozajı ayarlanır. Davet genelde insanların yaratılış gayeleri, imanî esasların anlatılması, dünyadaki biyolojik ve kimyasal olayların oluşum ve işlevlerinin anlatılmasıyla coğrafi, fiziki ve bilimsel olaylardan yola çıkılarak İslâm’ın akla ve mantığa en uygun din olduğu esasları ve örneklerinden ve ahiret saadetinden, hayata ve kültüre bakışından, ahlâkî, ahkâmî, ictihadi, fikhî incelikleri ve uygulanış şekillerinden genel ve yüzeysel olarak bahsedilerek tatbikat safhasına doğru devam edilir.

Davet kabul edildikten sonra kelime-i şahadet getirtilerek, tevbe-i istiğfar yapılıp isim değişikliği de yapılarak, aşama aşama dinin emirleri anlatılıp öğrenmesi sağlanarak uygulamaya geçirilir.

Şurası unutulmamalıdır ki davet ve tebliği yapacak zatın islâmi sosyal, ahlâkî ve içtimai plânda tüm unsurlarıyla birlikte hayatının her safhasında tüm hâl ve hareketleriyle yaşaması tek başına bir davet sayılır ve tesiri büyük olur, davetçinin işi kolaylaşır. Eğer anlattığı şeyleri kendi nefsinde yaşamıyorsa hiç bir tesiri olmaz. Davet ve tebliğ işi plânlı, programlı yapılabileceği gibi fırsat bulunduğunda her zaman ve her yerde yapılabilir. Zaten müslüman her zaman ve her şartlarda bu göreve hazırlıklı ve deneyimlidir.

Davette bıkkınlık ve sınır yoktur, ömür boyu da sürebilir, sayı yoktur defalarca yapılabilir, ümitsizlik hiç olmamalıdır. Davetçinin görevi zor ve çetin bir iştir, bir o kadar da mükafatı büyük bir iştir.

ÇOCUĞA İSİM VERME

İsim Vermenin Vakti:

Canlı olarak doğan her çocuğa anne ve babasının isim vermesi icabet etmektedir. Doğan çocuğa birinci gün ile yedinci gününe kadar isim verilmeli-dir. Yeni doğan çocuk için Allah’a şükretmek amacıyla yedinci gününden buluğ çağına kadar “Akika Kurbanı” kesmek sünnettir. Bu hususla ilgili; “Amr bin Şuayb’ın dedesi (R.A.) den rivayet edilmiştir. “Peygamberimiz (S. A. V.) yeni doğan çocuğa yedinci günün de isim verilmesini, çocuktan eziyetin kaldırılmasını ve kurban kesilmesini emretti.”

Peygamberimiz (S. A. V.); “Çocukla beraber akika vardır. Onun namına akika kesiniz ve çocuktan ezayı gideriniz.” buyurmaktadır.

İsim Koyma Merasimine Hazırlık:

Çocuğa verilecek isim önceden araştırılıp anne ve babasının fikir birliğiyle belirlenmelidir. Şayet anne ve baba isim üzerinde ihtilâfa düşüp anlaşamaz ise babanın belirlediği isim verilir. Ana ve babanın çocuğuna karşı en önemli görevlerinden biri ona güzel ve anlamlı bir isim vermektir. Kendisine güzel ve anlamlı bir isim verilmeyen çocuk, yarın ahirette ana-babasından davacı olacaktır. Bu hususla ilgili olarak peygamberimiz (S. A. S.); “Çocuğun babası üzerindeki haklarından biri de onu güzel terbiye etmek ve ona güzel bir isim koymaktır. “Diğer bir hadisi şerifte de;” sizler kıyamet gününde kendi isimleriniz ve babalarınızın isimleriyle çağırılacaksınız, öyle ise isimlerinizi güzelleştiriniz.” buyurmaktadırlar.

Çocuğa verilecek isim sadece bu dünyada değil Ahiret yurdunda da kullanılacağı için isim seçiminin çok dikkatli ve titizlikle yapılması tavsiye edilmektedir. Kalbi, gönlü, ruhu, dini, imanı, ibadeti ve her hali güzel olan ve olması gereken müslümanının ismi de elbette güzel olmalıdır.

İsim Koyma Merasimi:

Çocuğun ismini güzel ahlâklı, takva sahibi bir zata koydurmak müstehaptır. İsim koyma esnasında “TAHNİK” yapılmalıdır. Tahnik yapmak sünnettir, salih bir zatın yapması menduptur. Tahnik kuru hurma, üzüm gibi her nevi tatlı bir cismi ağzında hafif çiğneyerek doğan çocuğun ağzının içine, kenarına, sağına ve soluna temas ettirilerek sürülmesidir. Bunun hikmeti çocuğun ağız kaslarını, çene nahiyelerini harekete geçirip kuvvetlendirmek ve böylece anasının göğsünü daha çabuk tutup emmesini sağlamaktır.

Bundan sonra çocuğa isim koyacak şahıs çocuğun ismini anarak iyiliği, ahlâkı, sıhhati, takvası için dua edip niyazda bulunacaktır.

Peygamberimiz (S. A. V.) şu duayı etmiştir; “Allah’ım bu çocuğu hayırlı ve Allah’tan korkan muttaki kullarından eyle ve onun güzel bir şekilde yetişmesini sağla.”

Duadan sonra çocuğun sağ kulağına ezan, sol kulağına kamet okunur. Aslında ezan ve kamet çocuğun doğduğu anda okunarak kulağına giren, kulağıyla duyduğu ilk sesin ezan ve kamet sesi olması sağlanmalıdır. Bu önceden yapılmamış ise merasimde yapılmış olur, şayet yapılmış ise tekrar yapılmasının bir mahzuru olmayıp müstehap olmuş olur. Bir hadisi şerifte; “Her kim bir çocuğu doğduğunda sağ kulağına ezan, sol kulağına kamet okursa; ona ümmü sıbyan (çocuk felci ve cin çarpması) hastalığı zarar vermez.” buyurulmaktadır. Bu şekilde uygulama gerçekleştirilerek isim koyma merasimi ve işlemi tamamlanmış olur.

İsim ve İsim Vermeyle İlgili Özet Bilgiler:

Kur’an-ı Kerim’den ve başka kaynaklardan rastgele bir isim seçmek doğru değildir. İsimlerin anlamının araştırılması, öğrenilmesi ve ona göre karar verilmesi gereklidir. Çocuğa melâike isimlerinin verilmesi mekruhtur.

Konulması uygun görülmeyen, bir mana ifade etmeyen bir isim önceden konulmuş ise daha sonra bu iyi bir isimle değiştirilmelidir. Bu hususta Ebudderda (R. A.)’den rivayet edildiğine göre; Resulullah (S. A. V.) şöyle buyurmuştur; “Sizler kıyamet gününde kendi isimleriniz ve babalarınızın isimleriyle çağırılacaksınız. Öyle ise isimlerinizi güzelleştiriniz.” buyurarak çirkin isimleri güzelleştirmemiz emredilmiştir.

İsimlerin arapça olması şart değildir. İfade ettiği mana önemlidir. Şüphesiz ki arapça İslâm’ın dilidir, Kur’an’ın dilidir, ahirette konuşulan bir dildir. Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.)’in dilidir. İsimlerin de arapça olması, arapça isimlerden verilmesi özellikle tercih edilmelidir. Dünyanın neresinde olunursa olunsun bir şahsın arapça isminden onun müslüman olduğunu çok kolay anlayabilirsiniz. Onun için arapça isim evrensel bir isimdir, evrensel bir paroladır, evrensel bir simgedir, dünyanın her tarafında geçerli bir pasaporttur, kazancı çoktur, kaybı hiç yoktur. Bu çok dikkat edilmesi gerekli bir husustur.

Ancak kavim, örf ve adetlerine göre başka dillerde konulan ve iyi manada kullanılan isimler İslâm’a aykırı değildir. İsimlerin anlamlarını değiştirecek şekilde telâffuz ederek çağırmak doğru değildir. Hasan’a haso, fatma’ya fatoş gibi çağırmalar çok çirkin bir hitap şekli olup Kur’an-ı Kerim bunları yasaklamıştır.

İsim verme konusunda sayı bakımından dinen bir sınırlama yoktur. Soyadının kullanılmadığı zamanlarda bu uygulama geçerliydi, ancak soyadının gelmesiyle karışıklıklar giderildiğinden bu uygulamaya son verildi. Ana-babaya ve kadının kocasına ismiyle hitap etmesi mekruhtur. Kocanın hanımına sevgi ve merhamet, şevkat, saygı arttırıcı hitap şekillerini kullanması icabeder. Osmanlı müslüman erkekleri takdim ederken Refikam (nazik ve kibar arkadaş anlamında) çağırırken de Sultanım” gibi hitap şekillerini kullanmışlardır.

İSLÂM İSİMLERİ REHBERİ

Her müslüman, doğan çocuğuna en güzel ve en anlamlı bir isim bulmaya ve vermeye özen göstermelidir. Peygamberimiz bir hadisi şerifinde “Allah katında isimlerin en sevimlisi Abdullah ve Abdurrahmandir” buyurmaktadırlar.

Bunlardan sonra fazilet sırasına göre Allah’a kulluğu ifade eden isimleri şu şekilde sıralamak mümkündür.

a)  Allah’a Kulluğu ifade eden isimler:

Abdunnasir

Bu isimlerden sonra fazilet sırasını “Muhammed” ismi almaktadır. peygamberimiz (S. A. V.) “Benim adımla adlanınız, fakat künyemle künyelenmeyiniz” buyurmuşlardır. Diğer bir hadisi şerifte ise “Çocuklarınıza Muhammed ismini koyuyor, sonra onlara lânet ediyorsunuz” buyurarak bu ismin hakkını veremeyecek olanlara koymamalarını tavsiye etmiştir. Ecdadımız “Muhammed” isminin ağır sorumluluğunu taşıyamayacağı endişesiyle çocuklarına “Mehmet” ismini vermişlerdir. Muhammed isminden sonra en faziletli isim “Ahmet” ismidir. Bundan sonra peygamber isimleri fazilet sırasında yer almaktadır. Ancak bu isimlerin de sorumluluğu vardır.

b)  Peygamber isimleri:

Kur’an-ı Kerim’de adı zikredilen peygamber isimleri şunlardır:

c)  Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.)’e verilen isimler

Aşağıdaki isimler fazilet sırasından olan; Peygamberimiz (S. A. V.) isimlerinden olarak bildirilen ancak anlamı özel olmayan isimlerden bazılarıdır.

d)  Kur’an-ı Kerim’de geçen isimlerden bazıları

Erkek

e)  Sahabe isimlerinden bazıları şunlardır:

Erkek

ALFABETİK SIRAYA GÖRE

ALFABETİK SIRAYA GÖRE

KUR’AN-I KERİM HAKKINDA TARİHİ VE TEMEL BİLGİLER

Kur’an-ı Kerim; Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.) ’in 41’inci doğum yılında, Mekke’de ramazanın 17’nci kadir gecesinde ayet ayet, sure sure inmeye başlamıştır.

On iki yıl, beş ay ve onüç günü Mekke’de, dokuz yıl dokuz ay ve dokuz günü de Medine’de olmak üzere tam yirmi iki sene iki ay ve yirmiiki günde tamamlanmıştır. İlk inen ayet-i kerime Alâk Suresi’nin ilk ayeti (oku) emri olup, Hz. Muhammed’e Hira Dağı’ndaki mağarada iken Cebrail vasıtasıyla kendisine bildirilmiştir.

Kur’an-ı Kerim 114 sure ve 6666 ayetten oluşmaktadır. En uzun sure 286 ayetle Bakara Suresi, en kısa sure ise üç ayetten oluşan Kevser Suresi’dir. Kur’an’ın hem sözleri hem de anlamı Allah’tandır, arapça inmiştir ve arapça olarak yazılır ve okunur. Hiçbir dille yazılamaz ve okunamaz ancak tercüme edilebilir. Kur’an’ın rüknü üçtür: 1. Allah tarafından indirilmiş olması, 2. Hz. Muhammed (S.A.V.)’den tevatür yoluyla nakledilmiş olması, 3. Arapça olması. Kur’an-ı Kerim inmeye başlamasıyla tamamlanmasına kadar Peygamberimiz ezberlemiş, ezberletmiş ve yanındakilere yazdırmış. Hz. Ebubekir (R.A.) toplayarak mushaf haline getirmiş ve Hz. Osman (R.A.) da bastırarak çoğaltmıştır.

Kur’an-ı Kerim bütün insanlığa gönderilen en son kitap, peygamberimiz Hz. Muhammed bütün insanlığa gönderilen en son peygamberdir. Tarih boyunca hiçbir kimsenin, hiçbir eşini ve bir ayetin benzerini dahi ortaya koyamadığı ve hiçbir zaman da koyamayacağı bu kitap, Hz. Muhammed’e gelen mucizelerin ilkidir ve devam edenedir.

Kur’an’ı diğer bir ifadeyle şöyle özetlemek gerekirse; sözlerin en güzelidir, şifa, hidayet ve rahmettir, doğruya götürür, doğruyu yanlıştan ayırır, benzeri yazılamaz, insanlığa bir öğüt ve uyarıcıdır, anlaşılmaz ve karmaşık değildir, Allah’ın koruması altındadır, bir nurdur, inananlar için bir müjdedir, temel başvuru kaynağıdır, Allah’ın yasaklarını içerir, her konu uzun uzadıya açıklanmıştır.

Nahl Suresi, 89: “Biz kitabı sana, her şeyin açıklayıcısı, müslümanlara da bir hidayet, bir rahmet ve bir müjde olarak indirdik.”

İbrahim Suresi, 2: “O, Rablerinin izni ile insanları karanlıklardan aydınlığa, güçlü ve övülmeye layık Allah’ın yoluna çıkarmak için sana indirdiğimiz kitaptır.”

“Kur’an’ı okuyunuz. Çünkü Kur’an kıyamet günü okuyucuları için bir şefaatçi olarak gelecektir.” (Müslim III. 449)

Sad Suresi, 29: “Sana indirdiğimiz bu Kur’an, hayır ve bereketi çok bir ibadettir. Ta ki ayetlerini düşünsünler ve akıl sahipleri ibret alsınlar.”

Muhammed Suresi, 24: “Öyle olmasa, Kur’an’ı (içindeki nasihatları) düşünmezler mi? Yoksa (münafıkların) kalpleri üzerinde üst üste kilitleri mi var?’

Kur’an’ı okumak (tebliğ etmek) karşılığında ücret istenmez. (En’am 90., Yunus 72)

Kur’an-ı Kerim okumakla emredilmiştir, inananlara bir öğüttür ve kolaylaştırılmıştır. (Neml 92, Kamer 17)

Kur’an-ı Kerim’i istediğiniz yerden andan okuyabilirsiniz. (Müzzemmil 120) [Note: Müzzemmil 20]

Kur’an-ı Kerim’in koruyucusu ve öğreticisi Allah’tır. (Hicr 9)

Kur’an’ı anlayıp kabul etmeyen hayvanların en kötüsüdür. (Enfal 22)

Kur’an-ı Kerim manasını anlamak ve düşünmek için okunur. (Sad 29, Muhammed 24)

DİNİMİZE VE İÇİMİZE SOKULAN BİD’AT VE HURAFELER

Bid’at, dar kapsamlı olarak: “Hz. Peygamber’den sonra ortaya çıkan ve dinle ilgili olup ilâve veya eksiltme özelliği taşıyan herşey” diye tarif edilmiştir.^[21]

Bu konuyla ilgili hadis-i şerifler şunlardır:

“Bir kimse bir hayırlı sünnet (iyi yol ve amel) ihdas eder ve o hayırlı sünnete de tabi olunursa, o kimse için o yola tabi olanların ecri mükafatı eksilmeden, onların ecri kadar ecri mükâfat alma hakkı vardır. (El İbdaâ, 118)

“Ve bir kimsede de İslâmda (İslâm yolunda) bir kötü sünnet (Kötü amel ve yol) ihdas eder ve onunla da ondan sonra amel olunursa, o kötülükle amel edenlerin günahları noksanlaşmadan o işleyenin günahı kadar günah, o ihdas ve icad edene de aynısı olur. (Müslim El İtisam, 70)

Buradan anlaşılan odur ki; Kitap ve Sünnete bağlı ilim, irfan, ihlas sahibi kimselerin Kitap ve Sünnete (İnsanlığın faydalarına) uygun olmak şartı ile yeni yeni icad ve ihdas ettikleri bütün işler, adetler, teknikler ve uygulamalar güzeldir, şer’an iyi bir sünnettir yani bid’atı hasenadır. Bunun tam tersi de bid’atı seyyiedir.

Burada bid’atların hükmî çeşitlerini de arzetmeye çalışalım:

Vacip Olan Bid’at: Allah’ın ve Resulü’nün kelâmını anlamak ve anlatmak için gerekli olan ilmi ve tekniği talim etmek, ihdas etmek.

Mendup Olan Bid’at: Bir hayır müessesesi yaptırmak, medreseler, okullar ve asr-ı saadette görülmemiş her iyilik ve ihsan.

Mübaha Olan Bid’at: Sabah ve ikindi namazının akabinde musafaha yapmak gibi. (Hanefî mezhebinde bu mekruhtur. Mirkatü’l-Mefatih C. 15, s. 178-179).

Mekruh Olan Bidad:

Mekruh Olan Bid’at: Mescitleri altın yaldızlarla süslemek, mushafları zinetlemek gibi.

Bir de dinimizden ve bid’at’tan olmayan birtakım yanlış görüş, inanış ve uygulamalar da vardır ki, bunlara hurafe (batıl inançlar) diyoruz. Hurafelerin kimi kasıtlı olarak içimize sokulmuş, kimi de halkımızın cahilliğinden kaynaklanmaktadır. Şimdi, dinimizde yeri olmayan yanlış, bâtıl inanış ve uygulamalardan adetlerden bazılarını sizlere sunuyoruz:

1-       Ezan okunurken köpek uluması, karga ve baykuş ötmesinin uğursuzluk sayılması.

2-       Tenasuh diğer bir deyimle reenkarnasyon (öldükten sonra ruhun başka bedenlere girmesi) inancı.

3-       Cincilik, falcılık, muska, nazar boncuğu takmak, kurşun dökmek.

4-       Haftanın belli günlerinde işe başlamanın, temizlik yapmanın ve sefere çıkmanın uğursuz sayılması.

5-       Çocuk doğan evden kırk gün dışarıya birşeyin verilmemesi, lohusa kadının başka çocuklarla görüştürülmemesi.

6-       Geceleri dikiş dikmenin, traş olmanın, tırnak kesmenin, sakız çiğnemenin uğursuzluk ve günah sayılması.

7-       Fakir olur inancıyla küçük çocuğun tırnağının kesilmemesi.

8-       Sara hastalarına Cuma günü cami tavaf ettirilmesi.

9-       Sünnet olan çocuğun kirvesinin kızlarıyla evlenmemesi.

10-    Nikah kıyarken evlenen çiftlerin birbirlerinin ayaklarına basması.

13-    Oruçlu iken saç sakal traşı olunmaması.

14-    Yağmur duası sırasında taşların okunup yalanması.

15-    Geceleri altını ıslatan çocuklara bazı yatırlardan toprak yedirilmesi.

16-    Gece ahırdaki hayvanın bağırmasının, at kişnemesinin uğursuzluk sayılması.

17-    Dünürcülüğe giden kişinin ateşi karıştırmasıyla işin olumlu ve çabuk olacağına inanılması.

18-    Ay ve güneş tutulunca silâh atılması.

19-    Elden ele sabun ve makas verilmemesi.

20-    Yeni gelinin kucağına oğlan verilirse oğlan çocuğu doğuracağına inanılması.

21-    Kümes hayvanlarının kurban edilmesi.

22-    Dünürlüğe gidilince araya soğukluk sokar düşüncesiyle soğuk içecek içilmemesi.

23-    Dini nikâhın erkeğin bağlanması korkusuyla gizli kıyılması.

24-    Gelin için kurban kesilerek üzerinden atlatılması.

25-    Hasta çocuğun şifa bulması için tabutun altından geçirilmesi.

26-    Büyümesi ağır olan çocuğun ölünün yıkandığı atık suyla yıkanması.

27-    Başağrısı geçmesi için kurban kanının alına sürülmesi.

28-    Yıldızname denen kitapla fal açılması ve kahve falı.29- Gelinin eve bağlı kalması için duvara çivi çalınması.

30-    Aksırmalarda tek olursa uğursuzluk sayılması.

31-    Evlerin önüne nal çakmak, boynuz asmak.

32-    Başlık parası, toprak bastı parası.

33-    Fare öldürenin cenabet sayılması.

34-    Rüya ile amel etmek.

35-    Cenaze ile mushafın birlikte defni.

36-    Yüzük, kolye ve altına Kur’an yazısı yazmak.

37-    Camide tecdid-i iman ve nikah tazeleme duası yapılması.

38-    Türbe ve tekkelere mendil bağlamak, çaput bağlamak, para atmak, horoz adamak, tuz ve şekerler dağıtmak ve bunlarla birlikte ölülerden birşeyler beklemek.

39-    Allah’tan başka şeyler için adına kurban kesmek. (Devlet ve parti büyükleri, çeşitli siyasi ve dini önderler adına hayvan kesmek, besmele çekilse dahi, Allah’tan başkası adına boğazlandığı için murdardır ve haramdır).

40-    Anma törenleri, doğum ve ölüm yıldönümleri, kutlama merasimleri.

41-    Tahtaya vurarak kulağın tutmak ve şeytan kulağına kurşun demek.

42-    Ölünün 7, 40 ve 52’sini kutlamak, devir adıyla oraya buraya para dağıtmak, 52 nci gecesinde etlerinin keniklerinden ayrılacağına inanılması.

43-    İslâm dininde beyan edilen iki bayramın dışında çeşitli bayramlar icad ve ihdas edip bunları çeşitli şekillerde kutlamak.

44-    Ölen kişinin önceden çalıştığı yere getirip katafalka konulması ve önünde saygı duruşu yapılması.

45-    Satılmak üzere pazara çıkarılan hayvanın arkasından su atıldığında, mutlaka satılacağına, geri gelmeyeceğine inanılması.

46-    Ramazan ayı sonrasında şeytanı kovalamak düşüncesiyle çocuklara bakır ve teneke çaldırmak.

47-    Ay ve güneş tutulması hâlinde çocuklara bakır ve teneke çaldırmak, silâh atmak ve attırmak.

48-    Hayızlı kadınların patlıcan tarlasına girmeleri hâlinde orayı yakıp kurutacaklarına inanılması, yine hayızlı kadının peynir ve turşu çıkarması hâlinde sonradan onların bozulacağına inanılması.

49-    Kadınların yeni doğan çocuğun boynuna bir ip geçirip, çarşaf bağlayarak falcıya gidip bahtına ve falına baktırmaları.

50-    Haftanın bazı günlerinin uğursuz sayılarak, çamaşır yıkanmaması, yolculuğa çıkılmaması.

51-    Bir evden misafir gidince odayı hemen süpürmemenin, misafirin tekrar geleceğine inanılması.

52-    Taşa, duvara ve ağaca el sürüp dilekte bulunmak.

53-    Yeni doğan kız çocuğu için çeşitli vehim ve zanlarla, bahtına baktırmak, mum yaktırmak, türbe ve tekkeye götürmek, türbe ve tekkelerden, tuz, şeker, helva ve emsali şeyler getirip yedirmek gibi hurafelerle çocuğun yaşaması ve talihinin açık olacağına inanılması.

54-    Bakire kız nikâhlandığı zamanda ağzına bir parça şeker konulacak, sağ elinde yanan bir ışık, sol elinde ayna olacak, o aynaya bakacak, soğuk su dolu bir kaba batıracak ve baş ucunda bir kadın Kur’an-ı Kerim’i açıp tebarekeyi okuyacak bunlar yapılınca hanım kocasına çok sevimli ve tatlı olacağına inanılması.

55-    Doğum yapan kadının bir hafta evden dışarı çıkmaması ve çocuğu da çıkarmaması.

56-    Kapı eşiğinde iyi değildir diye oturmamak.

57-    Örümcek ağını bozmamak.

58-    Cenaze yıkandıktan sonra el ve ayaklarının öpülmesi.

59-    Cenaze yıkanılan yerin ruh gelecek diye aydınlatılması, (kandil yakılması).

60-    Cenaze yıkanan evdeki bütün suların dökülmesi.

61-    Cenazeye kadınlar tarafından ağıtlar yakılması ve cenaze evinde el öpülmemesi.

62-    Ölünün ruhu yesin diye mezarına ekmek bırakmak.

63-    Kabrin başında ateş yakmak.

64-    Ölü helvası dağıtmak, yemek vermek.

65-    Cenaze sahibinin yas için kırk gün kadar sakal bırakması.

66-    Cenazenin üzerinden yağmur yağmasının iyiye yorulması.

67-    Cenazeye telkin verene tepsi vermek, kabir başında hediyeler dağıtmak.

68-    Kabre toprak atarken küreğin elden ele verilmesi.

69-    Ölü kefenlenirken ayet ve dua yazılı kâğıt koymak.

70-    Cenazenin avucuna para koymak.

71-    El ve ayaklarına kına yakılması.

72-    Cenazeyi kabre koyduktan sonra ahıra ve tuvalete girmeden eve girilmemesi.

73-    Cenazenin ilk gecesinde su ısıtılan kazanın ters çevrilerek mum veya çıra yakılması.

74-    Cenaze çıkan evin süpürülmemesi.

75-    Yolculuğa çıkan, yerine gelinceye kadar evin süpürülmemesi.

76-    Ölüm döşedindeki insana ayak tarafından Azrail’in gelmesinin beklenmesi.

77-    Cenaze çıkan evdeki yemeklerin dökülmesi.

78-    Dişi ağrıyan kişinin mezar taşı ısırması.

79-    Yağmur yağması için kefenden bir parça kesmek.

80-    Cenazenin önünde resim taşımak, göğsüne resim takmak ve çelenk koymak.

81-    Cenazenin kefenine para ve Kur’an yazılı kâğıt koymak.

82-    İki bayram arasında nikâh kıyılmaması.

83-    Kedi öldürenin iki cami yaptırsa bile günahtan kurtulmayacağına inanılması.

84-    İçeride ıslık çalınmasının günah sayılması.

85-    Damadın törenle dua edilerek gerdeğe sokulması ve ardından yumrukla vurulması.

86-    Gerdek gecesi odanın başında nöbet tutulması ve çarşaf kontrolü.

87-    Bardağın kırılmasının hayra alâmet olduğunun söylenmesi.

88-    Onüç sayısının uğursuz olduğuna inanılması.

89-    Merdiven altından geçmenin ve önünden kara kedi geçmesinin uğursuzluk olduğunu inanılması.

90-    Kadının, erkeğin veya arabanın önünden geçmesinin, erkeğin o günkü işlerinin ters gideceğine ve arabanın kaza yapacağına inanılması.

91-    Evden gelin çıkarken arkasından buğdaylı su atılmasının, gelinin bereketiyle gideceğine inanılması.

92-    Komşunun, komşuya ekmek mayası vermesi hâlinde veren kişinin fakir olacağına inanılması.

MÜMİNLERİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

1-               Yalnız Allah’a kulluk ederler. (Fatiha 1-7, İsra 23, Ankebut 56, Yunus 104)

2-               Yalnızca Allah’tan korkup sakınırlar. (Enfal 29, Yasin 11, Zümer 23)

3-               Allah’ı herşeyin üzerinde tutarlar. (Al-i İmran 173, Nur

37, Maide 54)

4-               Gönülden itaat ederler. (Ahzap 31, Hucurat 14, Fetih 190) 5- İstişare ederler, bilenlere danışırlar. (Şûra 38, Nisa 59, 83)

6-               Allah’ın sınırlarını korurlar. (Tevbe 112, Maide 87, En’am 119, Nisa 13)

7-               Güç ve imkanlarına değil, Allah’a güvenirler. (Tevbe 25,

26, Bakara 249)

8-               Allah’a şükrederler. (Bakara 172, İbrahim 7, Nisa 147)

9-               Sadece Allah’a güvenirler. (Al-i İmran 173, Yusuf 67,

Furkan 58)

10-           Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmazlar. (Nur 55, Nisa 48)

11-           Allah’tan başkasından korkmazlar. (Ahzap 39, Al-i İmran 175)

12-           Kesin olarak iman etmişlerdir. (Hucurat 15, Bakara 4,

Secde 24)

13-           Allah’a gönülden teslim olmuşlardır. (En’am 162, Bakara 112, Al-i İmran 17)

14-           Asıl hedefleri Allah’ın rızasıdır. (Tevbe 72, Nisa 114) 15- Kur’an’a kuvvetle bağlıdırlar. (Maide 49, Bakara 121)

16-           Daima Allah’ı anarlar. (Al-i İmran 191, Ra’d 28, Nur 37)

17-           Sabırlıdırlar, zorluklar karşısında yılmazlar. (Al-i İmran 146)

18-           İyiliği anlatmaya, kötülüklerden sakındırmaya çalışırlar.

(Al-i İmran 104)

19-           Hoşgörülü ve bağışlayıcıdırlar. (Hicr 85)

20-           Güvenilir ve cesurdurlar. (Yunus 71)

21-           Davalarına bağlıdırlar. (Araf 89)

22-           Fikirlerini zorla değil, konuşup tartışarak anlatırlar. (Nisa

125)

23-           Yaptıklarında çıkar ve menfaat gözetmezler. (Şura 23)

24-           Tevazu (ağırbaşlı-hoşgörülü) sahibidirler. (Furkan 63)

25-           Boş şeylerden yüz çevirirler. (Furkan 72)

26-           Suçlulara arka çıkmazlar. (Nisa 105)

27-           Merhametli ve yumuşak huyludurlar. (Tevbe 128)

28-           Sözlerine sadıktırlar. (Bakara 177)

29-           Kimsenin hakkını yemezler. (Şuara 183)

30-           Adaletten taviz vermezler. (Enfâl 58)

31-           Kararlıdırlar. (Hûd 55)

32-           İslâm’a ve birbirlerine bağlıdırlar. (Al-i İmran 103)

33-           Öfkelerinden vazgeçip, kusurları bağışlarlar. (Şûra 37)

34-           Dünya nimetlerinden faydalanırlar. (A’raf 31, 32)

35-           Dünyaya bağlanmazlar. (Nur 37, Münafikun 9, Şûra 36)

36-           Atalarına körü körüne uymazlar. (Zuhruf 23, Hud 109,

Maide 104)

37-           Dini yaymak için her yolu denerler. (Nuh 5-9)

38-           İnkarcılara tuzak kurarlar. (Yusuf 70, 76, Enbiya 62, 67)

39-           İnkarcılara karşı tedbirlidirler. (Nisa 102, Kehf 19, Yusuf 67)

40-           Kötülüğe en güzel şekilde karşılık verirler. (Mü’minun

96, Fussilet 34)

41-           Mü’min oldukları yüzlerinden belli olur. (Fetih 29)

42-           Münafık karakterlileri aralarından ayırırlar. (Tevbe 83, 53,

95)

43-           Mü’minlerin arkasından konuşmaz, kusurlarını araştırmazlar. (Hucurat 12)

44-           Gelecek endişesi taşımaz, Allah yolunda gerektiği gibi harcama yaparlar. (Bakara 268, Furkan 67, Muhammet 38, Bakara 195)

45-           Zulümden ve öldürülmekten korkmazlar. (Tevbe 111,

Al-i İmran 173, Şûra 49, 50)

46-           Allah’ın dini yararına inkârcıların yeteneklerinden faydalanırlar. (Sebe 12-13, Sad 36-39)

47-           Zenginlik ve mevkiden etkilenmezler. (Hac 41, Kasas

79, 80)

KÂFİRLERİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

1-               Ayetleri çarpıtmaya çalışırlar. (Hud 19, A’raf 162, Bakara 75, Nisa 46)

2-               Boş ve amaçsız şeylerle oyalanırlar. (Lokman 6, Mearic 42, Duhan 9)

3-               Şehvetlerine düşkündürler. (Meryem 59, Nisa 27, A’raf 81,

Şuara 165)

4-               İftiracıdırlar. (Furkan 4)

5-               İmanı zorbalıkla bastırmaya çalışırlar. (A’raf 126, Al-i İmran 183)

6-               Haktan yüz çevirir, öğüt almaktan kaçarlar. (Neml 80,

Nuh 71, Müddessir 49-51)

7-               Karşılıksız bir iş yapmazlar. (Al-i İmran 154)

8-               Allah hakkında sapkın fikirleri vardır. (Tevbe 31, Al-i İmran 181)

9-               İnananları ve diğer insanları saptırmak için uğraşırlar. (Nisa 27, Hud 19)

10-           Dünyadaki tüm uğraşları boşa gitmiştir. (Kehf 103, Al-i İmran 111, 118)

11-           Mü’minlere karşı kin ve korku içindedirler. (Maide 59,

Al-i İmran 111-118)

12-           Kendi aralarında anlaşmazlık içindedirler. (Al-i İmran 19)

13-           Saldırgan ve acımasızdırlar. (En’am 137, Kasas 4, A’raf 127, Kalem 12-13)

14-           Yoksullara yardım etmezler. (Yasin 47, Müddessir 44,

Ma’un 1, 3, 7)

15-           Cimridirler. (Tevbe 76, Al-i İmran 180, Nisa 37)

16-           Mü’minlere eziyet ederler. (A’raf 141, 127, Nahl 110, İbrahim 112)

17-           İnsanların haklarını yerler. (Nisa 161, 162, A’raf 85)

18-           Allah’a hesap vereceklerine inanmazlar. (Rum 8, Enbiya 1, Sebe 27)

19-           Kalpleri imana karşı duyarsızdır. (Kehf 57, İsra 46, Casiye 23)

20-           Dünya hırsıyla doludurlar. (Necm 29, Adiyat 8, İnsan 27, Yunus 7)

21-           Allah’a ve dine karşı kin ve nefret duyarlar. (Nahl 4, Nisa 61, Maide 68)

22-           Birbirlerini cehenneme sürüklerler. (Kasas 41, Maide

79, En’am 112)

23-           Allah’ın ayetlerini çarpıtmaya çalışırlar. (Hac 51, Bakara 75, Nisa 46)

24-           Küfürlerinde ısrarlı ve inatçıdırlar. (Vakıa 36, Hicr 14, 15, Mülk 21)

25-           Servet ve sayılarına güvenirler. (Sebe 35, Bakara 258, Kehf 34, Zuhruf 51)

26-           Bilgileri olmadığı halde Allah ve din hakkında tartışırlar. (Hac 8, Casiye 24, A’raf 28, Al-i İmran 66, Bakara 80)

27-           İnananların kötü duruma düşmelerini isterler. (Bakara

105, Al-i İmran 118, 120, Tevbe 48-50)

28-           Yüzeysel ve basit düşünürler. (Rum 7, Kasas 38, Furkan 7, 8)

29-           İnananları karalamaya çalışırlar. (A’raf 109-110, Tevbe

61, Enbiya 5)

30-           Zan ve tahminlerle hareket ederler. (Yunus 36, 66, Casiye 24, En’am 148)

31-           Hakka karşı cahildirler. (En’am 35, A’raf 138, Ahzap 72)

32-           İnanmak için mucize beklerler. (En’am 8, 37, 109, 124)

33-           Kadınlara değer vermezler. (Nahl 57, 59, Zuhruf 16, 18)

34-           Haklıdan değil, güçlü gördüklerinden yanadırlar. (Nisa

139, Yunus 83)

MÜNÂFIKLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ^[22]

(Genel Olarak Kâfirlerin Özelliklerine Sahiptirler)

1-               Her durumda kargaşa çıkarmaya meyillidirler. (Nisa 91,

Ahzap 14)

2-               Gösteriş için namaz kılarlar. (Ma’un 4-6)

3-               Sürekli tedirginlik ve korku içindedirler. (Münafikun)

4-               İnananların zor duruma düşmesinden sevinç duyarlar. (Al-i İmran 120)

5-               Dış görünüşleri gösterişli, konuşmaları düzgün olabilir.

(Münafikun 4)

6-               Allah’ın değil, insanların rızasını gözetirler. (Tevbe 62, 96)

7-               Menfâatları olduğunda yüzsüzlükten çekinmezler. (Fetih 15)

8-               Kolay işleri üstlenir ve zorluklardan kaçarlar. (Tevbe 19)

9-               İnkarcılarla işbirliği yaparlar. (Haşr 11, 12, Muhammed 26, Maide 41)

10-           Mü’minlerin arkasından alay ederler. (Tevbe 64, 66,

Bakara 14)

11-           Korku ve zorluk anlarında kendilerini belli ederler. (Ahzap 19)

12-           Yalan yere yemin ederler. (Bakara 204)

13-           İsteksizce ibadet ederler. (Tevbe 54)

14-           Düzeltmek adı altında bozgunculuk yaparlar. (Bakara

11, 12)

15-           Mü’minleri hoşnut etmeye çalışırlar. (Ahzap 13, Tevbe 81)

16-           Mü’minleri mücadeleden alıkoymaya çalışırlar. (Ahzap 13, Tevbe 81)

17-           Mü’minler arasında yalan haber yayarlar. (Nur 11, 12)

18-           Gizli toplanır, mü’minlere karşı isyan ve düşmanlık plânları kurarlar. (Mücadele 8, Nisa 107-108) 19- Mü’minleri karalamaya çalışırlar. (Mümtehine 2)

20-           İyiliğe engel olur, kötülük yapmak için çalışırlar. (Tevbe

67)

21-           Yüzlerinden, bozuk bakış ve konuşmalarından tanınırlar. (Muhammed 30)

22-           Sürekli kendilerini över, temize çakınmaya çalışırlar.

(Nisa 49)

23-           Cehennemin en aşağı tabakasıyla cezalandırılacaklardır. (Nisa 145, 138)

MÜSTÂKİL İSLÂM ÜLKELERİ

VE ÖZELLİKLERİ

BAĞIMSIZLIK MÜCADELESİ VEREN İSLAM CUMHURİYETLERİ VE TOPLULUKLARI

Yukarıdaki tablolarda belirtildiği gibi mevcut kaynaklardan tespit edilebildiği kadarıyla, günümüzde Müslümanların çoğunluğu oluşturduğu 50’den fazla ülke ve bölge bulunmaktadır. İslâm İşbirliği Teşkilatı (İİT) ise bugün 57 üye devletten oluşmaktadır. Bu ülkelerin tamamında Müslümanlar çoğunluğu teşkil etmemekte; Müslüman nüfusun azınlıkta bulunduğu bazı devletler de İİT içerisinde yer almaktadır.

Müslüman nüfus yalnızca İslâm ülkelerinde değil, dünyanın hemen her bölgesinde önemli bir varlık göstermektedir. Günümüzde dünya Müslüman nüfusu 2 milyarı aşmış bulunmaktadır. Mevcut kapsamlı demografik araştırmalara göre 2020 yılında Müslümanların sayısı yaklaşık 2 milyar 23 milyona ulaşmış ve dünya nüfusunun yaklaşık %25,6’sını oluşturmuştur. Müslüman nüfus 2010-2020 döneminde yaklaşık %21 oranında artmıştır. Bu artışta Müslüman toplumların genç nüfus yapısı ve demografik özellikleri önemli rol oynamaktadır.

Müslümanların büyük bölümü Asya’da yaşamaktadır. Dünya Müslümanlarının yaklaşık %59’u Asya-Pasifik bölgesinde bulunmaktadır. Bu bölgede yaklaşık 1,2 milyar Müslüman yaşamaktadır. Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da yaklaşık 414 milyon, Sahra Altı Afrika’da ise yaklaşık 369 milyon Müslüman bulunmaktadır. Avrupa’da Müslümanların nüfusu yaklaşık 46 milyona ulaşmış olup Avrupa nüfusunun yaklaşık %6’sını oluşturmaktadır. Kuzey Amerika’da ise yaklaşık 5,9 milyon Müslüman yaşamaktadır.

Müslüman nüfus yalnızca yukarıda isimlerini verdiğimiz ülkelerde değil; Hindistan, Çin, Rusya, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İngiltere, Fransa, İsviçre, Japonya,

İtalya, Hollanda, Yunanistan, Avustralya, İsveç, Kanada, Bulgaristan ve daha birçok ülkede önemli bir nüfus oluşturmaktadır.

Asya’da Müslümanların azınlıkta olduğu ülkeler içerisinde özellikle Hindistan dikkati çekmektedir. Hindistan’da yaklaşık 213 milyon Müslüman yaşamakta ve Müslümanlar ülke nüfusunun yaklaşık %15’ini oluşturmaktadır. Böylece Hindistan, Müslümanların çoğunlukta olmadığı ülkeler içerisinde dünyanın en büyük Müslüman nüfuslarından birine sahip bulunmaktadır.

Çin’de de önemli miktarda Müslüman nüfus yaşamaktadır. Hui Müslümanlarının yanı sıra Doğu Türkistan’da Uygur, Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar ve diğer Müslüman Türk toplulukları bulunmaktadır. Doğu Türkistan’ın nüfusu konusunda Çin’in resmî rakamları ile Uygur ve Doğu Türkistan kaynaklarının verdiği rakamlar arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Çin’in resmî istatistiklerinde bölgenin toplam nüfusu 26 milyonun üzerinde gösterilirken, çeşitli Doğu Türkistan kaynaklarında Türk ve Müslüman nüfusun 20 milyondan 40 milyonun üzerine kadar çıktığı tahminler bulunmaktadır.

Asya’nın diğer bölgelerinde Myanmar’daki Rohingya Müslümanları, Tayland’ın güneyindeki Patani Malay Müslümanları, Filipinler’deki Moro Müslümanları ve Keşmir’deki Müslüman nüfus önemli toplulukları oluşturmaktadır. Nepal, Sri Lanka, Japonya, Güney Kore, Vietnam ve diğer Asya ülkelerinde de değişen oranlarda Müslüman nüfus bulunmaktadır.

Avrupa’da Müslüman nüfusun önemli bir bölümü Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsveç ve İsviçre’de yaşamaktadır. Avrupa genelinde Müslümanlar nüfusun yaklaşık %6’sını oluşturmaktadır. Balkanlarda ise Müslüman nüfusun varlığı yüzyıllara dayanmaktadır. Bosna-Hersek, Arnavutluk ve Balkanların diğer bölgelerinde tarihî Müslüman toplulukları bulunmaktadır. Yunanistan’daki Batı Trakya Türkleri ve Bulgaristan’daki Türk ve Müslüman topluluklar da Avrupa’nın tarihî Müslüman nüfusu içerisinde önemli bir yere sahiptir.

Rusya Federasyonu sınırları içerisinde de milyonlarca Müslüman yaşamaktadır. Tatarlar, Başkurtlar, Çeçenler, İnguşlar, Avarlar, Kumuklar, Karaçaylar, Balkarlar ve Nogaylar başta olmak üzere çok sayıda Müslüman halk Rusya Federasyonu’nun farklı bölgelerinde bulunmaktadır. Tataristan, Başkurdistan, Çeçenistan, İnguşetya, Dağıstan, Kabardino-Balkarya ve Karaçay-Çerkesya Müslüman nüfusun yoğun olarak yaşadığı başlıca cumhuriyetler arasındadır.

Afrika’da Müslüman nüfus çok daha geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Sahra Altı Afrika’da yaklaşık 369 milyon Müslüman yaşamakta ve Müslümanlar bölge nüfusunun yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır. Nijerya başta olmak üzere Etiyopya, Kenya, Tanzanya, Uganda, Gana, Kamerun, Mozambik ve diğer birçok Afrika ülkesinde önemli Müslüman toplulukları bulunmaktadır.

Amerika kıtasında da Müslüman nüfus giderek büyümektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada başta olmak üzere Brezilya, Arjantin, Meksika ve diğer Latin Amerika ülkelerinde Müslüman toplulukları bulunmaktadır. Surinam ve Guyana’da ise Müslüman toplumların daha eskiye dayanan ve kurumsallaşmış bir varlığı söz konusudur.

Dünyada bağımsızlık, kendi kaderini tayin, özerklik, millî kimliğin korunması veya temel haklarının tanınması yolunda çeşitli mücadeleler veren Müslüman toplulukları da bulunmaktadır. Müslümanların ülke genelinde azınlıkta olduğu devletlerde bunların başlıcaları arasında Çin’deki Doğu Türkistan Uygur Türkleri, Hindistan’daki Keşmir Müslümanları, Tayland’daki Patani Malay Müslümanları, Myanmar’daki Rohingya Müslümanları ve Etiyopya’daki Ogaden Somalileri sayılabilir. Rusya Federasyonu içerisindeki Çeçenler, İnguşlar, Tatarlar, Başkurtlar ve diğer bazı Müslüman halkların da tarih içerisinde bağımsızlık, egemenlik, özerklik ve millî haklar konusunda çeşitli mücadeleleri olmuştur. Bu toplulukların bugünkü siyasî ve hukukî durumları birbirinden farklı olduğundan her birinin kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Filipinler’deki Moro Müslümanlarının uzun yıllar devam eden mücadelesi ise günümüzde önemli ölçüde özerk yönetim çerçevesine taşınmıştır. Bangsamoro Özerk Bölgesi’nin kurulmasıyla Moro Müslümanları Filipinler içerisinde geniş bir özerk yönetim yapısına kavuşmuştur.

Müslüman ülkeler ve milletlerle ilgili çeşitli çalışmalar, girişimler ve teşkilatlar bulunmaktadır. Bunların başında İslâm İşbirliği Teşkilatı (İİT) gelmektedir. Teşkilat bugün 57 üye devletten oluşmaktadır. İİT, Birleşmiş Milletlerden sonra üye sayısı bakımından dünyanın en büyük hükümetlerarası teşkilatlarından biridir. Teşkilat, İslâm dünyasının ortak meseleleri üzerinde çalışmakta; siyasî, ekonomik, sosyal, kültürel, bilimsel ve teknolojik alanlarda üye ülkeler arasında iş birliğini geliştirmeyi amaçlamaktadır.

İslâm İşbirliği Teşkilatı bünyesinde ve onunla bağlantılı olarak çeşitli kuruluşlar faaliyet göstermektedir. Bunlar arasında Uluslararası İslâm Fıkıh Akademisi, İslâm Ticareti Geliştirme Merkezi, İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA), İslâm Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC), İslâm Kalkınma Bankası Grubu, İslâm Dünyası Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (ICESCO), İslâm Ticaret ve Kalkınma Odası ve İslâm Dayanışma Sporları Federasyonu gibi kuruluşlar bulunmaktadır.

Türkiye, İslâm dünyasının kurumsal yapılanması içerisinde önemli bir konuma sahiptir. İslâm Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC) Ankara’da, İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) ise İstanbul’da faaliyet göstermektedir. İslâm İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimî Komitesi (İSEDAK/COMCEC) de Türkiye’nin başkanlığında çalışmalarını sürdürmektedir.

Dünya Müslüman nüfusunun 2 milyarı aşması, İslâm dünyasının sahip olduğu büyük beşerî potansiyeli ortaya koymaktadır. Müslüman nüfusun önemli bir bölümü gençlerden meydana gelmektedir. Bu nüfusun eğitim, bilim, teknoloji, ekonomi ve kültür alanlarında geliştirilmesi; Müslüman toplumlar arasında sosyal ve ekonomik dayanışmanın artırılması büyük önem taşımaktadır.

İslâm ülkeleri ve Müslüman topluluklar arasında eğitimden ekonomiye, bilimden teknolojiye, kültürden sosyal dayanışmaya kadar her alanda daha güçlü ilişkilerin kurulması gerekmektedir. Müslümanların yaşadıkları ülkelerde dinî ve kültürel kimliklerini korumaları, eğitim imkânlarından yararlanmaları, temel hak ve özgürlüklerinin güvence altında bulunması ve gelecek nesillerin bilinçli biçimde yetiştirilmesi İslâm dünyasının geleceği bakımından önem taşımaktadır.

İslâm İşbirliği Teşkilatı ve İslâm dünyasında faaliyet gösteren diğer kuruluşların kendilerine verilen görevleri etkili biçimde yerine getirmeleri; Müslüman ülkeler arasında dayanışmayı güçlendirmeleri, eğitim, bilim, teknoloji ve ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmaları ve dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan Müslüman toplulukların karşılaştıkları sorunlara çözüm üretmeleri büyük önem taşımaktadır.

Müslüman toplumlara düşen görev ise sahip oldukları inanç, kültür ve medeniyet değerlerini korumak; ilme, eğitime ve çalışmaya önem vermek; birlik ve dayanışmayı güçlendirmek ve gelecek nesillere güçlü bir İslâmî ve ahlâkî bilinç bırakmaktır.

MİLÂDÎ AYLARA GÖRE ÖNEMLİ GÜNLER VE TARİHÎ OLAYLAR

Bu bölümde İslâm tarihi, Türk-İslâm tarihi, Osmanlı tarihi, Türkiye tarihi ve dünya tarihinde önem taşıyan belli başlı olaylar ile İslâm ilim, fikir ve kültür hayatında iz bırakmış şahsiyetlerin doğum ve vefat tarihleri milâdî aylara göre verilmiştir.

Hicrî takvime bağlı olan Ramazan ayı, Kadir Gecesi, Ramazan ve Kurban bayramları, Hicrî Yılbaşı, Aşure Günü, Mevlid, Regaib, Miraç ve Berat geceleri milâdî takvimde her yıl farklı tarihlere rastladığından ayrıca değerlendirilmelidir.

OCAK

1 Ocak: Milâdî yılın başlangıcı.

3 Ocak: Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi’nin doğumu (1490). Osmanlı hukuk ve ilim tarihinin en önemli isimlerinden olan Ebüssuûd Efendi, Kanûnî Sultan Süleyman devrinde uzun yıllar şeyhülislâmlık yapmıştır.

5 Ocak: Şair Arif Nihat Asya’nın vefatı (1975). “Bayrak Şairi” olarak tanınan Arif Nihat Asya, millî ve mânevî temaları işleyen şiirleriyle Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir.

10      Ocak: I. İnönü Muharebesi’nin sona ermesi (1921).

11      Ocak: Büyük Türk ve divan şairi Fuzûlî’nin vefatı geleneksel takvimlerde bu tarihlerde anılmaktadır. Fuzûlî, özellikle Hz. Peygamber sevgisini işlediği “Su Kasidesi” ile İslâmî Türk edebiyatının en önemli şairlerinden biridir.

12      Ocak: Son Osmanlı Meclis-i Mebusanının açılması (1920).

15      Ocak: Akşemseddin’in vefatı (1459). Fatih Sultan Mehmed’in hocası olan Akşemseddin, İstanbul’un fethinin mânevî şahsiyetleri arasında kabul edilmektedir.

16      Ocak: Ahmed Hamdi Akseki’nin vefatı (1951). Diyanet İşleri Başkanlığı yapmış, din eğitimi ve İslâm ahlâkı alanlarında çok sayıda eser vermiştir.

19–20 Ocak: Sovyet ordusunun Bakü’ye girmesi ve “20 Ocak/Kara Ocak” olayları (1990). Azerbaycan’ın bağımsızlık tarihinin önemli dönüm noktalarından biridir.

23 Ocak: İnsan hakları alanında faaliyet gösteren MAZLUMDER’in kuruluşu (1991).

27      Ocak: Osmanlı Devleti’nin kuruluş tarihi geleneksel tarih yazımında 1299 olarak kabul edilmektedir. Kuruluş süreci XIII. yüzyılın sonları ile XIV. yüzyılın başları arasında değerlendirilir.

28      Ocak: Misak-ı Millî kararlarının Son Osmanlı Meclis-i Mebusanında kabulü (1920).

ŞUBAT

1 Şubat: Ayasofya’nın müze olarak ziyarete açılması (1935). Ayasofya, 2020 yılında yeniden cami statüsüne geçirilerek ibadete açılmıştır.

3     Şubat: II. Murad’ın vefatı (1451). Fatih Sultan Mehmed ikinci kez Osmanlı tahtına geçti.

4     Şubat: İskilipli Âtıf Hoca’nın idamı (1926).

10      Şubat: Sultan II. Abdülhamid Han’ın vefatı (1918). 1876–1909 yılları arasında Osmanlı tahtında bulunan II. Abdülhamid, İslâm birliği siyaseti ve Hicaz Demiryolu başta olmak üzere dönemin önemli siyasî ve imar faaliyetleriyle anılmaktadır.

11      Şubat: İran’da 1979 Devrimi’nin başarıya ulaşması ve yeni siyasî dönemin başlaması.

12      Şubat: Hasan el-Bennâ’nın öldürülmesi (1949). Müslüman Kardeşler hareketinin kurucusu olan el-Bennâ, XX. yüzyıl İslâm dünyasının etkili siyasî ve dinî şahsiyetlerinden biridir.

15 Şubat: Sovyet birliklerinin Afganistan’dan çekilmesinin tamamlanması (1989).

17  Şubat: Türk Medenî Kanunu’nun kabulü (1926).

18  Şubat: Türkiye’nin NATO’ya katılması (1952).

21 Şubat: Malcolm X’in öldürülmesi (1965). İslâm’ı kabul ettikten sonra el-Hâc Mâlik eş-Şahbâz adını da kullanan Malcolm X, Amerika’daki Müslümanların ve siyahilerin hak mücadelesinin en tanınmış isimlerinden biri olmuştur.

27 Şubat: Birinci cemrenin ardından ikinci cemrenin suya düştüğünün kabul edildiği geleneksel dönem.

MART

3 Mart: Hilâfetin kaldırılması, Şer‘iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü (1924). Aynı tarihte Diyanet İşleri Reisliği kurulmuştur. Bu tarih, Türkiye’deki din-devlet ilişkileri ve din eğitimi bakımından önemli bir dönüm noktasıdır.

12 Mart: İstiklâl Marşı’nın Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabulü (1921). Mehmet Âkif Ersoy’un kaleme aldığı İstiklâl Marşı, millî mücadelenin ve bağımsızlık iradesinin sembollerinden biri olmuştur.

16 Mart: İstanbul’un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgali (1920).

16 Mart: Halepçe’de kimyasal saldırı (1988). Binlerce sivil hayatını kaybetmiştir.

18 Mart: Çanakkale Deniz Zaferi (1915). Çanakkale savaşları, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndaki en önemli askerî mücadelelerinden biri olmuştur.

20–21 Mart: Nevruz. Türk ve İslâm coğrafyasının geniş bir bölümünde baharın başlangıcı olarak kutlanmaktadır.

23 Mart: Bediüzzaman Said Nursî’nin vefatı (1960). Risale-i Nur Külliyatı’nın müellifi olan Said Nursî, yakın dönem İslâm düşünce hayatının etkili isimlerinden biridir.

30 Mart: Fatih Sultan Mehmed’in doğumu (1432). İstanbul’u fetheden VII. Osmanlı padişahıdır.

NİSAN

6 Nisan: Bursa’nın Osmanlılar tarafından fethi (1326). Bursa daha sonra Osmanlı Devleti’nin ilk önemli siyasî ve kültürel merkezlerinden biri olmuştur.

8 Nisan: Şer‘iyye mahkemelerinin kaldırılmasına ilişkin düzenlemelerin uygulandığı Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki hukuk dönüşümü dönemi.

10 Nisan: Mimar Sinan’ın vefatı (1588). Süleymaniye ve Selimiye camilerinin mimarı olan Sinan, Osmanlı-İslâm mimarisinin en büyük temsilcilerindendir.

27 Nisan: Sultan II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesi (1909).

29 Nisan: Gazneli Mahmud’un vefatı (1030). Gazneliler Devleti’nin en güçlü hükümdarı olan Sultan Mahmud, İslâm’ın Hint alt kıtasındaki tarihî yayılışında önemli bir yere sahiptir.

MAYIS

3 Mayıs: Fatih Sultan Mehmed’in vefatı (1481).

6 Mayıs: Hıdırellez. Anadolu, Balkanlar ve Türk dünyasında baharın gelişiyle ilişkilendirilen köklü halk geleneği.

22 Mayıs: Necip Fazıl Kısakürek’in vefatı (1983). Şair, yazar ve fikir adamı Necip Fazıl, özellikle Cumhuriyet dönemi muhafazakâr-İslâmcı düşünce ve edebiyat çevreleri üzerinde etkili olmuştur.

29 Mayıs: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın vefatı (1942). “Hak Dini Kur’an Dili” adlı tefsiriyle Türkiye’deki Kur’an ve tefsir çalışmalarının en önemli isimlerinden biri olmuştur.

29 Mayıs: İstanbul’un Fethi (1453). Fatih Sultan Mehmed komutasındaki Osmanlı ordusunun İstanbul’u fethetmesi, Osmanlı ve dünya tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir.

HAZİRAN

1 Haziran: İstanbul’un fethinden sonra Ayasofya’da ilk cuma namazının kılındığı dönem (1453).

7 Haziran: Süleymaniye Camii’nin ibadete açılması (1557). Kanûnî Sultan Süleyman tarafından Mimar Sinan’a yaptırılan külliye, Osmanlı medeniyetinin en önemli eserlerinden biridir.

17 Haziran: Hz. Osman’ın şehit edilmesi (656). Üçüncü halife Hz. Osman’ın şehadeti, İslâm tarihindeki ilk büyük siyasî ihtilafların önemli dönüm noktalarından biri olmuştur.

25 Haziran: Kore Savaşı’nın başlaması (1950).

TEMMUZ

4         Temmuz: Barbaros Hayreddin Paşa’nın vefatı (1546). Osmanlı denizciliğinin en önemli isimlerinden biri olan Barbaros, Osmanlı hâkimiyetinin Akdeniz’de güçlenmesinde büyük rol oynamıştır.

5         Temmuz: Başbağlar Katliamı (1993). Erzincan’ın Kemaliye ilçesine bağlı Başbağlar köyünde 33 sivil öldürüldü.

15 Temmuz: 15 Temmuz darbe girişimi (2016). Türkiye’de 15 Temmuz, Demokrasi ve Millî Birlik Günü olarak anılmaktadır.

15 Temmuz: Kudüs’ün Birinci Haçlı Seferi sırasında Haçlılar tarafından ele geçirilmesi (1099).

20 Temmuz: Kıbrıs Barış Harekâtı’nın başlaması (1974).

23 Temmuz: Erzurum Kongresi’nin başlaması (1919).

II. Meşrutiyet’in ilanı (1908).

24 Temmuz: Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması (1923).

AĞUSTOS

4 Ağustos: Enver Paşa’nın ölümü (1922).

14 Ağustos: Pakistan’ın bağımsızlığını kazanması (1947). Pakistan, Hint Müslümanlarının ayrı bir devlet talebi sonucunda kurulmuştur.

16 Ağustos: Hacı Bektaş-ı Velî’nin vefatının anıldığı dönem. Anadolu tasavvuf ve düşünce tarihinin önemli isimlerinden biridir.

21      Ağustos: Mescid-i Aksâ’da kundaklama saldırısı (1969). Avustralyalı Denis Michael Rohan tarafından gerçekleştirilen saldırıda Mescid-i Aksâ’nın önemli bölümleri ve tarihî minberi ağır zarar gördü. Olay, İslâm dünyasında büyük tepki doğurdu ve aynı yıl İslâm Konferansı Teşkilatının kuruluşuna giden süreci hızlandırdı.

23 Ağustos: Hz. Ebû Bekir’in vefatı (634). Hz. Peygamber’in en yakın arkadaşlarından ve ilk halife olan Hz. Ebû Bekir, İslâm devletinin Hz. Peygamber’in vefatından sonraki devamlılığının sağlanmasında önemli rol üstlenmiştir.

26 Ağustos: Malazgirt Zaferi (1071). Sultan Alp Arslan’ın Bizans ordusuna karşı kazandığı zafer, Anadolu’nun Türk-İslâm tarihindeki dönüşümünün en önemli dönüm noktalarından biridir.

26 Ağustos: Büyük Taarruz’un başlaması (1922).

29 Ağustos: Seyyid Kutub’un idamı (1966). XX. yüzyıl İslâm düşüncesinin etkili ve tartışmalı isimlerinden biri olan Kutub, özellikle “Fî Zılâli’l-Kur’ân” adlı tefsiriyle tanınmaktadır.

29 Ağustos: Mohaç Meydan Muharebesi (1526). Kanûnî Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusunun kazandığı zafer.

31 Ağustos: Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışı (1876).

EYLÜL

5/6 Eylül: Kanûnî Sultan Süleyman’ın Zigetvar Seferi sırasında vefatı (1566).

8 Eylül: İmam Rabbânî Ahmed Sirhindî’nin vefatı (1624). Nakşibendiyye geleneğinin önemli isimlerinden olan İmam Rabbânî, “Mektûbât” adlı eseriyle İslâm düşünce ve tasavvuf tarihinde geniş tesir bırakmıştır.

15/16 Eylül: Ömer Muhtar’ın idamı (1931). Libya’daki İtalyan sömürge yönetimine karşı direnişin sembol isimlerinden biridir.

22      Eylül: Yavuz Sultan Selim’in vefatı (1520).

25 Eylül: İslâm İşbirliği Teşkilatının temellerini oluşturan İslâm Zirvesi’nin Rabat’ta toplanması (1969). Teşkilat günümüzde 57 üye devleti bünyesinde toplamaktadır.

27 Eylül: Preveze Deniz Zaferi (1538). Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının kazandığı büyük deniz zaferidir.

29/30 Eylül: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin doğumu geleneksel olarak 30 Eylül 1207 tarihiyle anılmaktadır.

EKİM

2 Ekim: Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin Kudüs’ü Haçlılardan geri alması (1187). Kudüs, yaklaşık 88 yıllık Haçlı hâkimiyetinin ardından yeniden Müslüman yönetimine geçti.

4 Ekim: Aziz Mahmud Hüdâyî’nin vefatı (1628). Celvetiyye tarikatının önde gelen mutasavvıflarından olan Hüdâyî, Osmanlı din ve tasavvuf hayatında önemli bir yere sahiptir.

8 Ekim: I. Balkan Savaşı’nın başlaması (1912).

12 Ekim: Ömer Nasuhi Bilmen’in vefatı (1971). İstanbul Müftülüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı görevlerinde bulunan Bilmen, “Büyük İslâm İlmihali” başta olmak üzere fıkıh ve tefsir alanındaki eserleriyle tanınmaktadır.

19 Ekim: II. Kosova Muharebesi’nin sona ermesi (1448). Osmanlıların Balkanlardaki hâkimiyetinin pekişmesinde önemli rol oynadı.

KASIM

3 Kasım: Tanzimat Fermanı’nın ilanı (1839).

5 Kasım: Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın vefatı (1092). Büyük Selçuklu Devleti onun döneminde en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

7 Kasım: Divan şairi Bâkî’nin vefatı (1600).

13 Kasım: Mehmed Zâhid Kotku’nun vefatı (1980). Nakşibendî-Hâlidî geleneğinin yakın dönem Türkiye’deki etkili isimlerinden biridir.

16 Kasım: Muhyiddin İbnü’l-Arabî’nin vefatı (1240). Tasavvuf düşüncesinin en etkili isimlerinden olan İbnü’l-Arabî’nin eserleri İslâm düşünce tarihinde geniş bir etki meydana getirmiştir.

30 Kasım: Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasına ilişkin kanunun kabulü (1925).

ARALIK

3 Aralık: Hasan Basri Çantay’ın vefatı (1964). Kur’an meali ve tefsir çalışmalarıyla tanınan Çantay, “Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm” adlı eserin müellifidir.

5 Aralık: Nuruosmaniye Camii’nin ibadete açılması (1755). Osmanlı barok mimarisinin önemli örneklerinden biridir.

 10 Aralık: İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabulü (1948).

17      Aralık: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin vefatı (1273). Mevlânâ, vefatını Allah’a kavuşma olarak değerlendirdiği için bu gece “Şeb-i Arûs” adıyla anılmaktadır.

18      Aralık: İmam Gazzâlî’nin vefatı (1111). “İhyâü Ulûmi’d- Dîn” başta olmak üzere çok sayıda eseriyle İslâm düşüncesi, ahlâkı, fıkhı ve tasavvufu üzerinde derin tesir bırakmıştır.

23      Aralık: I. Meşrutiyet’in ilanı ve Kanûn-ı Esâsî’nin yürürlüğe girmesi (1876).

24      Aralık: Sovyetler Birliği’nin Afganistan’a askerî müdahalesinin başlaması (1979).

27 Aralık: Mehmet Âkif Ersoy’un vefatı (1936). İstiklâl Marşı’nın şairi olan Âkif; şiirleri, Kur’an tercümesi çalışmaları, fikirleri ve Millî Mücadele’deki faaliyetleriyle yakın dönem Türk-İslâm düşüncesinin önemli şahsiyetlerinden biridir.

30      Aralık: Yavuz Sultan Selim’in Kudüs’e girişinin gerçekleştiği dönem (1516). Kudüs ve Filistin bölgesi Mercidâbık Savaşı’nın ardından Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.

31      Aralık: Bağdat’ın Kanûnî Sultan Süleyman tarafından Osmanlı hâkimiyetine alınması (1534).

İNANANLARA ÖĞÜTLER

1-       İslâm’ı, Allah’ın ve Peygamberimiz Hz. Muhammed (S.A.V.)’nin emrettiği şekilde, hayatınızın her safhasında yaşayınız ve yaşanmasını sağlayacak ortamı hazırlayınız.

2-       Dininizin icaplarını yerine getirebilecek ve sorulduğunda gerekli cevabı verebilecek şekilde kendinizi İslâmî bilgilerle techiz ediniz.

3-       Kur’an’daki ayetlerin manalarını öğrenmeye ve gerektiği şekilde yaşamaya çalışınız.

4-       Türkiye’de, İslâm aleminde ve dünyada meydana gelen olay ve gelişmeleri; televizyon, radyo, gazete, dergi, kitap gibi çeşitli kaynaklardan izleyip haberdar olarak, gelişmelerin tahlilini ve yorumunu yapmaya ve anlamaya çalışınız.

5-       Örnek bir müslüman olunuz, Allah’ın emirlerini bildiriniz, yasaklarından sakındırınız, başkalarına tavsiye ettiğiniz davranışları ve güzel huyları önce kendiniz uygulayınız.

6-       Önemli ve hayati konularla ilgili birçok ayet ve hadisi meâlleriyle birlikte ezberleyiniz.

7-       İnsan psikolojisini ve duygulara hitap etmesini çok iyi biliniz, tebliğ ve davet görevini, bu doğrultuda yapınız.

8-       Olaylar karşısında temkinli ve soğukkanlı olunuz, kimseye kin gütmeyiniz, intikam peşinde koşmayınız, haksız yere Müslüman kardeşinizin arkasından konuşmayı-

nız. İyiliklere karşı iyilikle, kötülüklere karşı da yine iyilikle mukabelede bulununuz, size yapılan kötülükleri hemen unutup, iyilikleri asla unutmayınız. Hürmet edene hürmet ediniz, sizi arayanı siz arayınız, sizi mağdur edene siz veriniz, kimseye dargın durmayınız, dargınları hemen barıştırınız, hoşgörülü ve bağışlayıcı olunuz, her zaman yıkıcı değil yapıcı, kışkırtıcı değil, yatıştırıcı olunuz.

9-       Başta Allah olmak üzere insanlar arasında verdiğiniz söz ve yaptığınız anlaşmalara ne pahasına olursa olsun mutlaka bağlı kalınız, verdiğiniz sözlerin takipçisi olunuz, ihanet etmeyiniz.

10-    Ön yargılı ve peşin fikirli olmayınız, aşırı tartışma, münakaşa ve ısrardan kaçınınız, fikirlerinizi zorla değil güzellikle anlatınız.

11-    Konuşmalarınızda yapıcı ve ümit verici olunuz, kamsar olmayınız, karşınızdakini dinleyiniz, kendinizi de dinletmesini biliniz, sataşmalara güleryüz ve tebessümle cevap veriniz.

12-    Karşınızdaki şahıslara en güzel isim ve sıfatlarla hitap ediniz, şahsiyetlere ve makamlara hürmette kusur etmeyiniz.

13-    Düşünen, tefekkür eden, ibret alan, araştıran, merak eden ve öğrenen, ilim aşığı olan, yeni yeni icat ve projelerin takipçisi olan, icraat ve faaliyetler gerçekleştiren, hayırlar peşinde koşan, lüzumsuz bir sözü ve boş zamanı bulunmayan kişiler olunuz.

14-    Her türlü iş için istişare ediniz, karar vermede aceleci olmayınız, hayırlı işleri tehir etmeyiniz, istişareden sonra vardığınız kararı cesaretle uygulamaya koyunuz. Bir konu hakkında cahiller ve bilgisizlerle istişare etmeyiniz, vesveseden kaçınınız, korkak ve pısırık olmayınız.

15-    Güvenilir, otoriter ve ciddi olunuz, muhatabınızı iyi tanıyınız, düşünmeden, hazırlanmadan konuşmayınız, kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyici olunuz nefret ettirmeyiniz. Adaletli olunuz, hizmetlerde ayrım yapmayınız, bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsizliğe sevk etmesin.

16-    Az konuşunuz, öz konuşunuz, çok dinleyiniz. Bilmediğiniz yahut az bildiğiniz bir konuda konuşmayınız.

Konuşmalarınızı ve düşündüklerinizi eğmeden bükmeden, kimse korkmadan açık ve net olarak yapınız, savunduğunuz fikirlerin kaynağı mutlaka kitap ve sünnet olsun.

17-    Çevrenizden gençlerle, Müslümanlarla ilgileniniz, samimi diyaloglar oluşturarak her konuda işbirliği içerisinde olunuz. Cemiyetci olunuz, çevrenizdeki çeşitli hayır kurumları ve gruplarına maddi ve manevî her türlü yardımlarınızı esirgemeyiniz. Teşkilâtçı, mücadeleci ve aktif olunuz. Devamlı, fikir ve proje üreten, yeni yeni icraatlar ve buluşlar ortaya koyan girişimci ve mucit olunuz. Her şeyi birilerinden beklemeyiniz, körü körüne bir şeyi eleştirmeyiniz.

18-    Eleştirilere açık olunuz, başkalarının kusurunu araştırmadan evvel kendi kusurlarınız ve eksiklerinizle meşgul olunuz ve düzeltiniz.

19-    Kelime hazinenizi kuvvetlendiriniz, konuşma sanatı ve hitabet tekniklerini öğreniniz, davet ve tebliğ görevini mutlaka yerine getiriniz, hareket ve yaşayışlarınızla örnek olunuz, takva sahibi olmaya gayret ediniz.

20-    Herkesle konumuna ve seviyesine göre diyalog kurabilme, hitap edebilme becerisi ve özelliklerini kazanınız. Kimsenin arkanızdan ileri geri konuşabileceği çeşitli yorumlara sebebiyet teşkil edebilecek uygunsuz hâl ve davranışlardan kesinlikle sakınınız.

21-    Bütün işlerinizde prensipli, plân ve programlı olunuz. Yanınızda daimi olarak not defteri ve kalem bulundurunuz. Önemli bilgileri ve takip etmeniz gerekli konuları mutlaka defterinize yazınız.

22-    Hiçbir cemaat, tarikat, parti ve grup taassubuyla hareket etmeyiniz, nefsani duygularla aşırı derecede lehine veya aleyhine tavır takınmayınız. İçinde bulunduğunuz cemaat veya grupla da övünmeyiniz. Hepsine karşı hoşgörülü, aynı mesafede yanlış uygulamalarını diyalog yoluyla giderme usulünü seçip bu husuta yardımlaşınız ve yarışınız.

23-    Evinizde başta İslâm ilimleri olmak üzere her konuyla ilgili kitapların bulunduğu küçük bir kütüphaneniz ve özel bir çalışma masanız bulunsun. Kütüphanenizde kitaplarla birlikte çeşitli konuların açıklandığı video ve teyp kasetlerini de bulundurarak etrafınızdakilere bunları sırayla ve plânlı olarak dağıtarak okunmasını ve dinlenmesini sağlayıp tebliğ görevini yerine getirerek insanları şuurlandırınız.

24-    Münafıkların, fasıkların sözlerini araştırmadan inanmayınız, onların istekleri doğrultusunda hareket etmeyiniz, onlara karşı uyanık ve plânlı olunuz ve asla onlardan korkmayınız.

25-    Hiçbir kişinin, grubun, partinin fikirlerini körü körüne savunup, siyasetini yapmayınız. Camiler başta olmak üzere her yerde Kur’an’ın, sünnetin siyasetini yapınız. Gerçekleri, doğruları, Hakk’ın hükümlerini, her yerde, herkese açıklayınız.

26-    Camilerde ve diğer yerlerdeki fırsatları değerlendirerek, namaz kıldırınız, hutbe okuma, müezzinlik, vaaz, Kur’an-ı Kerim okuma, ilâhi ve marş, okuma gibi bir takım meslekî bilgilerinizi tazeleyip pratikliğinizi geliştiriniz.

27-    Yaptığınız alış veriş ve her türlü sözleşmelerinizde mutlaka iki şahit bulundurun, yazın ve mutlaka yazdırarak belgeleyin.

28-    Mecbur kalmadıkça İslâmî konulara uygun olmayan yerlerden ve kişilerden alış veriş yapmayınız. Mümkünse; iyi tanıdığınız, gelirini, rızkı ve hayırlı işler için harcayan kurum ve kişilerden alış veriş yapınız.

29-    Mecbur kalmadıkça gayri islâmî gazete, dergi, kitap, televizyon, tiyatro, sinema gibi yerlere para vermeyiniz, onları desteklemeyiniz. Buna rağmen bu yayınları çeşitli kanallardan okumaya, izlemeye, haberdar olmaya gayret gösteriniz.

30-    Bildiğiniz her türlü bilgiyi, ilmi, mutlaka başkalarına öğretme yolunda gayret ediniz, bilmediklerinizi de öğrenme yoluna gidiniz.

31-    Başta anne babanızla, akrabalarınızla, komşu ve arkadaşlarınızla mutlaka yakınen ilgileniniz, çevrenizdeki kimsesizler ve darda olanlarla, fakirlerle, acizlerle, hasta ve düşkünlerle ilgileniniz, yardımcı olunuz.

32-    Her işinizin başında besmeleyi unutmayınız, uyurken, yolculuğa çıkarken, işe çıkarken, bir işe başlarken abdest almaya ve abdestli bulunmaya gayret ediniz.

İSLÂM TARİHİNDE ÖNEMLİ GÜNLER VE TARİHİ OLAYLAR

İslâm tarihindeki dinî gün ve geceler hicrî takvime göre belirlenmektedir. Hicrî takvim ay yılı esasına dayandığından bu günlerin milâdî takvimdeki karşılıkları her yıl değişmektedir. Aşağıdaki tarihlerde dinî günlerin yanı sıra Hz. Peygamber’in hayatında, Hulefâ-yi Râşidîn döneminde ve İslâm tarihinin sonraki asırlarında önem taşıyan başlıca olaylara yer verilmiştir.

MUHARREM

1 Muharrem: Hicrî yılın başlangıcıdır. Hicrî takvim, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Mekke’den Medine’ye hicretini başlangıç kabul eder. Takvimin başlangıcının hicret esas alınarak düzenlenmesi Hz. Ömer’in halifeliği döneminde gerçekleştirilmiştir.

10 Muharrem – Aşure Günü: Muharrem ayının en önemli günüdür. Hz. Peygamber’in bu günde oruç tuttuğu ve ümmetine de tavsiye ettiği sahih rivayetlerle nakledilmiştir.

10 Muharrem 61 / 10 Ekim 680 – Kerbelâ: Hz. Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin ve beraberindekiler Kerbelâ’da şehit edildi. Kerbelâ hadisesi İslâm tarihinin en büyük acılarından biri olarak Müslümanların ortak hafızasında yerini aldı.

Muharrem ayı, Kur’an’da zikredilen dört haram aydan biridir. Hz. Peygamber, Ramazan’dan sonra oruç tutulması en faziletli ay olarak Muharrem ayına işaret etmiştir.

SAFER

Safer 11 / 632: Hz. Peygamber’in son hastalığının bu dönemde başladığı kabul edilmektedir.

Safer ayı hakkında halk arasında ortaya çıkmış uğursuzluk anlayışlarının İslâm’ın temel kaynaklarında bir dayanağı bulunmamaktadır. Hz. Peygamber, câhiliye döneminden kalan uğursuzluk inanışlarını reddetmiştir.

REBÎÜLEVVEL

Rebîülevvel 1 / Eylül 622: Hz. Muhammed (s.a.v.) ve Hz. Ebû Bekir’in Mekke’den Medine’ye hicret yolculuğu başladı.

8 Rebîülevvel 1 / Eylül 622: Hz. Peygamber’in Kubâ’ya ulaşması. Burada İslâm tarihinin ilk mescidlerinden Kubâ Mescidi inşa edildi.

12 Rebîülevvel 1 / Eylül 622: Hz. Peygamber’in Medine’ye ulaşması geleneksel olarak bu tarihle ilişkilendirilir. Hicret, İslâm toplumunun siyasî ve sosyal teşkilatlanması bakımından yeni bir devrin başlangıcı oldu.

12 Rebîülevvel – Mevlid: Hz. Muhammed’in (s.a.v.) doğumu İslâm dünyasında yaygın olarak 12 Rebîülevvel’de anılmaktadır. Doğum günü konusunda tarih kaynaklarında farklı rivayetler bulunmakla birlikte 12 Rebîülevvel İslâm dünyasında en yaygın kabul gören tarihtir.

Hz. Muhammed (s.a.v.) Fil Vak‘ası’nın meydana geldiği yıl, yaklaşık 570-571 yılında Mekke’de dünyaya geldi.

12 Rebîülevvel 11 / 8 Haziran 632: Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Medine’de vefatı için İslâm tarih yazımında yaygın olarak kabul edilen tarihtir. Resûlullah’ın vefatıyla yirmi üç yıllık nübüvvet dönemi sona erdi.

REBÎÜLÂHİR

Bu ayda İslâm tarihinde farklı devlet, ilim ve tasavvuf geleneklerine ait birçok hadise meydana gelmiş olmakla birlikte, kesin tarihi konusunda ihtilaf bulunan olayları belirli bir güne bağlamamak daha uygundur.

CEMÂZİYELEVVEL

Cemâziyelevvel 8 / 629 – Mûte Savaşı: Müslümanlarla Bizans kuvvetleri arasında gerçekleşen ilk büyük askerî karşılaşmalardan biridir. Zeyd b. Hârise, Ca‘fer b. Ebû Tâlib ve Abdullah b. Revâha bu savaşta şehit oldu.

CEMÂZİYELÂHİR

Cemâziyelâhir 13 / Ağustos 634: İlk halife Hz. Ebû Bekir’in vefatı. Hz. Peygamber’in en yakın arkadaşlarından olan Hz. Ebû Bekir, Resûlullah’ın vefatından sonra İslâm toplumunun birliğinin korunmasında belirleyici rol oynadı.

Hz. Ebû Bekir’in ardından Hz. Ömer ikinci halife oldu.

RECEP

Recep, İslâm’da hürmet gösterilen dört haram aydan biridir.

27 Recep – Miraç: İsrâ ve Miraç hadisesinin İslâm dünyasında geleneksel olarak anıldığı gecedir. Hz. Peygamber’in Mescid-i Harâm’dan Mescid-i Aksâ’ya götürülmesi “İsrâ”, ardından gerçekleşen mânevî yükselişi ise “Miraç” olarak adlandırılır. Beş vakit namazın farz kılınması da Miraç hadisesiyle ilişkilendirilir.

Miraç hadisesinin gerçekleştiği kesin gün konusunda tarih kaynaklarında farklı rivayetler bulunmakla birlikte İslâm dünyasında 27 Recep yaygın biçimde kabul edilmiştir.

Recep 9 / 630 – Tebük Seferi: Hz. Peygamber’in katıldığı son gazve. Bizans tehdidine karşı düzenlenen sefer, Müslümanların Arabistan’daki siyasî gücünün belirginleştiği önemli hadiselerden biri oldu.

ŞÂBAN

Şâban – Kıblenin Değiştirilmesi: Hicretin ikinci yılında Müslümanların namazda yöneldikleri kıble Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’dan Mekke’deki Kâbe’ye çevrildi.

15 Şâban – Berat Gecesi: Türkiye başta olmak üzere İslâm dünyasının çeşitli bölgelerinde ibadet, dua ve tövbe ile ihya edilen gecelerden biridir.

Şâban 150 / Eylül 767: İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe’nin Bağdat’ta vefatı. Hanefî mezhebinin imamı olan Ebû Hanîfe, İslâm hukuk düşüncesinin en büyük müctehidlerinden biridir.

RAMAZAN

Ramazan, Kur’an-ı Kerim’de adı açıkça zikredilen aydır. Müslümanlara oruç bu ayda farz kılınmış, Kur’an’ın indirilmeye başlanması da Ramazan ayında gerçekleşmiştir.

Ramazan / 610 – İlk Vahiy: Hz. Muhammed (s.a.v.), Mekke yakınlarındaki Hira Mağarası’nda bulunduğu sırada Cebrâil vasıtasıyla ilk vahyi aldı. “Oku!” emriyle başlayan Alak sûresinin ilk âyetleri nübüvvetin başlangıcı oldu.

Ramazan 2 / 624 – Ramazan Orucunun Farz Kılınması: Ramazan orucu hicretin ikinci yılında farz kılındı.

17 Ramazan 2 / 13 Mart 624 – Bedir Gazvesi: Müslümanların ilk büyük askerî zaferidir. Kur’an’da “Furkan günü” olarak da anılan Bedir, İslâm toplumunun Medine’deki varlığının güçlenmesinde dönüm noktası oldu.

20 Ramazan 8 / Ocak 630 – Mekke’nin Fethi: Hz. Peygamber komutasındaki Müslümanlar Mekke’ye girdi. Kâbe putlardan temizlendi ve Mekke büyük ölçüde çatışma yaşanmadan İslâm hâkimiyetine geçti.

Ramazan 40 / 661 – Hz. Ali’nin Şehadeti: Hz. Ali Kûfe’de bir Hâricî olan Abdurrahman b. Mülcem’in saldırısına uğradı ve aldığı yara sonucunda vefat etti. Böylece Hulefâ-yi Râşidîn dönemi sona yaklaştı.

Kadir Gecesi: Kur’an-ı Kerim’in indirilmeye başlandığı mübarek gecedir. Kur’an’da “bin aydan daha hayırlı” olduğu bildirilmiştir. Kadir Gecesi’nin Ramazan’ın son on gecesinde ve özellikle tek gecelerinde aranması tavsiye edilmiştir. İslâm dünyasında yaygın olarak 27. gece ihya edilmektedir.

ŞEVVAL

1 Şevval – Ramazan Bayramı: Ramazan ayının tamamlanmasının ardından başlayan ve üç gün devam eden bayramın ilk günüdür.

7 Şevval 3 / Mart 625 – Uhud Gazvesi: Medine yakınlarındaki Uhud’da meydana geldi. Hz. Hamza başta olmak üzere yaklaşık yetmiş Müslüman şehit oldu. Uhud, itaat, sabır ve savaş disiplini bakımından İslâm tarihinde önemli derslerin çıkarıldığı hadiselerden biridir.

Şevval 5 / 627 – Hendek Gazvesi: Medine’yi kuşatan büyük bir ittifaka karşı şehrin çevresine hendek kazılarak savunma yapıldı. Kuşatmanın sonuçsuz kalmasıyla Mekke müşriklerinin Medine üzerindeki askerî baskısı büyük ölçüde kırıldı.

ZİLKADE

Zilkade, Kur’an’da belirtilen dört haram aydan biridir.

Zilkade 6 / Mart 628 – Hudeybiye Antlaşması: Hz. Peygamber ile Mekke müşrikleri arasında imzalandı. İlk bakışta Müslümanların aleyhine görünen bazı hükümler içermesine rağmen barış ortamının oluşmasını sağladı ve İslâm’ın Arabistan’da hızla yayılmasının önünü açtı.

Zilkade 7 / 629 – Umretü’l-kazâ: Hz. Peygamber ve sahâbîler, Hudeybiye Antlaşması gereğince Mekke’ye girerek umrelerini yerine getirdiler.

ZİLHİCCE

Zilhicce, İslâm’ın beş temel esasından biri olan hac ibadetinin gerçekleştirildiği ve Kurban Bayramı’nın idrak edildiği aydır.

8         Zilhicce – Terviye Günü: Hacıların Mina’ya hareket ettiği gündür.

9         Zilhicce – Arefe Günü: Haccın en önemli rüknü olan Arafat vakfesi bu gün gerçekleştirilir. Hacda bulunmayan Müslümanların Arefe günü oruç tutmaları Hz. Peygamber tarafından teşvik edilmiştir.

9         Zilhicce 10 / Mart 632 – Veda Hutbesi: Hz. Peygamber Veda Haccı sırasında Arafat’ta Müslümanlara hitap etti. Can, mal ve namus dokunulmazlığı, emanet, faiz, aile hukuku ve Müslümanların kardeşliği gibi temel ilkeleri vurguladı.

10      Zilhicce – Kurban Bayramı: Kurban Bayramı’nın ilk günüdür. Bayram dört gün devam eder.

18 Zilhicce 35 / 17 Haziran 656 – Hz. Osman’ın Şehadeti: Üçüncü halife Hz. Osman Medine’deki evinde isyancılar tarafından şehit edildi. Bu olay İslâm tarihindeki ilk büyük siyasî karışıklıkların dönüm noktalarından biri oldu.

TARİHİ KESİN BİR HİCRÎ GÜNE BAĞLANMAMASI GEREKEN ÖNEMLİ ŞAHSİYETLER

Bazı büyük İslâm âlimleri ve şahsiyetlerinin vefat tarihleri kaynaklarda yıl olarak kesin olmakla birlikte gün ve ay bakımından farklı rivayetlere sahiptir. Bu sebeple bunları yanlış bir hicrî güne bağlamak yerine yıl bilgileriyle vermek daha doğrudur.

İmam Buhârî (194–256 / 810–870): “el-Câmiu’s-Sahîh” adlı eseriyle hadis ilminin en büyük isimlerinden biridir.

İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe (80–150 / 699–767): Hanefî mezhebinin imamı ve İslâm hukuk tarihinin en önemli müctehidlerinden biridir.

İmam Şâfiî (150–204 / 767–820): Şâfiî mezhebinin kurucusu ve fıkıh usulünün sistemleşmesinde başlıca isimlerden biridir.

Ca‘fer es-Sâdık (ö. 148/765): Ehl-i beytin önde gelen âlimlerinden ve Ca‘ferî fıkıh geleneğinin temel şahsiyetidir.

Ebû Eyyûb el-Ensârî – Eyüp Sultan (ö. 49/669): Hz. Peygamber’i hicretin ardından Medine’deki evinde misafir eden sahâbîdir. İleri yaşında İstanbul seferine katılmış ve kuşatma sırasında vefat etmiştir.

Selâhaddîn-i Eyyûbî (532–589 / 1138–1193): Kudüs’ü 1187’de Haçlı hâkimiyetinden kurtaran Eyyûbî hükümdarıdır. 27 Safer 589 / 4 Mart 1193’te Dımaşk’ta vefat etmiştir.

İbn Haldûn (732–808 / 1332–1406): “Mukaddime” adlı eseriyle tarih, toplum ve devlet düşüncesinde kalıcı bir etki bırakan büyük İslâm âlimidir.

KONU BAŞLIKLARI REHBERİ

(Vaaz, Konferans, Sohbet, Yazı ve Ders Konu Başlıkları)

A

Allah’a Güvenmek: Münafikun 8, Saffat 143-144, Mülk 30, Riyazü’s-Salihin Terc. C. 3, S. 258, Al-i İmran 26, Şuara 79, 80, Enfâl 17, Müslim C 4, S. 2052, Talâk 3, Evimizin Vaizi, Mevlit ÖNCAN 62.

Amellerin Karşılığı: Secde 18, Ahkaf 14, Vakıa 24, Tevbe 82-95, Yunus 44, Fussilet 46, Muhtaru’l-Ehadis s. 97, Şuara 30, A’raf 96, Evimizin Vaizi, M. Özcan 202.

Ağaç Dikmek: Rad 3, Vakıa 63, 64, 65, Muhtaru’l-Ehadis s. 153 Hadis No: 1293, Tergip-Teshib, C. 3, s. 377-374, Hac 18, İsra 44.

Arkadaşlık: Al-i İmran 522, Hak Dini Kur’an Dili 2/1153, İhya-u Ulu-mi’d-Din 2/139-150, Zuhruf 67, Furkan 27-28.

Adalet: Nahl 90, A’raf 29, 181, Nisa 58, 105, Hud 85, Bakara 282, Al-i İmran 21, Nisa 135, Adalet ve Zulüm: Nahl 90, Gayr-i Müslime Karşı Adalet: Mümtehine 8.

Allah ve Resulüne İtaat Etmek: Ahzab 62, Bakara 155, Enfal 2, Teğabun 16.

Allah’ın İndirdiği Kur’an’la Hükmetmeyenlerin Durumları: Maide 44, 45, 47, Saf 7.

Amelsiz İman: En’am 158, Asr 1-3, Kehf 46, Meryem 76, Fatır 8-10, Yasin 12.

Ana-baba hakkı: Lokman 14, Bakara 215, İsra 23-25, Lokman 14, Ahkaf 17, 18.

Amel Defterleri: Araf 8-9, İsra 23-25, Enam 61, 62, Fecr 14, Zariyat 6, Enam 32, Muhammed 33.

Alay etmek, ayıplamak, lâkap takmak: Hucurat 11-12.

Akrabalarla Diyalog: Bakara 83, Nisa 1, Muhammed 22, Tevbe 23, Rum 38, Muhammed 22.

Allah akıllarını iyi kullanmayanlara azap eder. Allah dileseydi bütün insanlar iman ederdi: Yunus 99-100.

Allah’tan korkmak: Enfal 2, Teğabun 16.

Allah herkese gücü yettiği kadar teklif eder: Bakara 286. Korkmak ve sevmek emirlerini yerine getirmekle olur: Enfal 29.

Araştırmak, incelemek, istihbarat etmek: Hucurat 6.

Arkadaşlık ve dostluk: Nisa 69. İmanında ve sözünde doğru olanlarla arkadaş ve dost olun.

Allah’ın hükümlerini menfâat karşılığı gizleyenler: Bakara 159.

Allah zalimleri başarıya ulaştırmaz: Enam 21, 36.

Adam öldürmek: Maide 32, Bakara 178, Nisa 92, Bakara 84, Maide 33, Furkan 68. Diyet: İsra 33, Nisa 92.

Allah’ın ikazı: Allah insanları hayattayken işledikleri günah ve sapıklıklarından dolayı, felâket ve musibetler vererek ikaz eder: Rum 41.

Akraba evliliği: Ahzap 50.

Allah’ın yasalarında (emirlerinde) hiçbir değişme bulamazsınız: Ahzap 62.

Allah’tan korkan ve seven öğüt alır, korkmayan öğüt almaz ve dinlemez: A’lâ 9, 10, 11.

Amel defterleri: İnsanları hayrete ve şaşkınlığa düşürür: Kehf 49. Amel defteri bozuk olanlar kaçacak yer bulamazlar: Kehf 53.

Allah işlerini hakkıyla ve güzel yapanları sever: Al-i İmran 148.

Allah’a iman: Bakara 62, 136, 137, Al-i İmran 84, 110, 162, Bakara 256, Hadid 19, Talak 11.

Azınlıklara muamele:

Abdest: Maide 6, Nisa 43, (Özellikleri, çeşitleri, şartları) Adak ve Nezir: Bakara 270, Hacc 29, İnsan 7.

Ahlâk: İsra 84, Ahzap 21, Kalem 4.

Allah’ın sıfatları: En’am 75, 79, Yusuf 105, Bakara 255, 163, Tevbe 31, Hud 14, Bakara 22, Enam 101.

Allah’ın merhameti sonsuzdur: Al-i İmran 2, Mü’min 65.

Aile plânlaması: İslâm’da aile plânlaması ve kürtaj:

Ailede geçimsizlik sebepleri ve çözüm yolları:

Alevilik ve Bektaşilik:

Aile ve çocuk terbiyesi:

Ahir zaman fitneleri:

Alimlere düşmanlık:

Allah’ın sıfatları:

Asrın önderleri:

Arapça, Kur’an’ın, İslâm’ın ve Cennetin dilidir:

Allah’ın isimleri:

Allah’ın, iman edenlere soruları: Al-i İmran 142, 160, Bakara 214, Al-i İmran 135, Nisa 75, 144, Tevbe 16, Maide 40, 91, En’am 109, Tevbe 13, 15, Yunus 42, 43, 99, Zümer 9, Furkan 77, Nisa 147, Saf 2, 3.

Allah’ın cennette vadettikleri: Bakara 3, 5, Al-i İmran 104, Rahman 46; Kaf 31, 34, Vakıa 88, 91, Tevbe 71, Fussilet 30, Bakara 156, 157, Nisa 13, Maide 35, 90, Tevbe 111, Araf 157, Kasas 67, Tevbe 100, 72.

Allah’ın tarif ettiği cennet: Al-i İmran 15, Tevbe 72, Hadid 20, Fecr 27, 30, Beyyine 8, Tevbe 20, 21, Ankebut 58, Hadid 21, Furkan 10, Hacc 59, Bakara 25, 62, Al-i İmran 170, Fatır 34, A’raf 35, Sebe 37, Vakıa 25, 26, Rad 23, 24, Zümer 73.

Allah’ın iman etmeyenlere soruları: Bakara 28, 77, 80, 140, 170, Al-i İmran 83, Mülk 21, Nisa 39, 53, 82, 139, Maide 17, En’am 6, 46, 158, A’raf 128, 185, Mü’minun 55, 56, İsra 99, Vakıa 62.

Allah’ın delil gösterdiği varlıklar: Duhan 38, Fussilet 53, Al-i İmran 191, Bakara 164, Yunus 6, 67, Casiye 4, Furkan 65, Rum 21, 22, 24, 46, Şura 29, 32, İsra 12.

Allah’ın emir ve tavsiyeleri: Allah’a şirk koşmamak: Nisa 48. Allah’tan korkup sakınmak: Al-i İmran 102. Yalnız Allah’tan korkmak: Bakara 41, Al-i İmran 175.

Allah’ın rızasını aramak: Tevbe 109, Kehf 28. Yalnız Allah’a güvenip dayanmak: Şuara 217, Ahzab 48. Allah’ı tesbih etmek: A’lâ 1. Tesbih vakitleri: Taha 130, Rum 17, 18. Allah’ı çokça zikretmek: Ahzab 41. Allah’ı zikre hiçbir şeyi mani kılmamak: Nur 37, Tevbe 24. Düşman bir toplulukla karşılaşıldığında Allah’ı zikretmek: Enfal 45. Allah’ı anmakta gevşek davranmamak: Taha 42. Şükretmek: Bakara 172. Kur’an’a uymak: En’am 106. Kur’an’la hükmetmek: Maide 49, Zuhruf 43, 44. Kur’an okumak: Ankebut 45. Kur’an üzerinde düşünmek: Nisa 82. Kur’an okunurken susmak: A’raf 204. Kur’an’dan kolay geleni okumak: Müzzemmil 20. Kur’an ile uyarmak: En’am 70. Kur’an okunurken şeytandan Allah’a sığınmak: Nahl 98. Kur’an’dan şüphe etmemek: Bakara 147. Sabah Kur’an okumak: İsra 78. Allah’ın hükümlerine eksiksiz uymak: Bakara 85. Kötülüğe aracı olmamak: Nisa 85. Allah’a, peygamberlerine, kitaplara, Ahiret’e ve meleklere iman etmek: Nisa 136. Bakara 177. Emaneti ehline vermek: Nisa 58. Mü’minleri teşvik etmek: Nisa 84. Emanete hainlik etmemek: Enfal 27. Allah’a küfür ya da alay edilen ortamı terk etmek: Nisa 140, En’am 68. Selâma karşılık vermek: Nisa 86. Allah’tan bağışlanma dilemek: Hud 90, Al-i İmran 135. Mü’minler için bağışlanma dilemek: Muhammed 19. Seher vaktinde istiğfar etmek: Al-i İmran 17. Nasıl dua edilmeli: A’raf 85, 29, Mü’min 14, Secde 16, Araf 180. Allah’ı gereği gibi tekbir etmek: İsra 111. Tedbir almak: Nisa 71, 102. Yemini bahane ederek iyilikten uzaklaşmamak: Bakara 224. Dünyaya meyletmemek: Lokman 33. Malları haksız yere yememek: Nisa 29. Yemini bozmamak: Nahl 91. Yeminin keffareti: Maide 89. Yemini bozgunculuk unsuru yapmamak: Nahl 94, 92. Çocuk sorumluluğu: Bakara 233. Allah’a karşı yalan uydurmamak: Nahl 116. Allah’a yakınlaşmak için yol aramak: Maide 35. Allah’a iftira etmemek: Nisa 171. Allah yolundan alıkoymamak: A’raf 86. Kötülük ve zorbalıktan kaçınmak: Nahl 90. Bozgunculuk yapmamak: A’raf 56, 85. Temiz giyinmek: A’raf 31, Müddessir 1, 5. Doğru olmak: Ahzab 70. Allah’tan ümit kesmemek: Yusuf 87. Affedici olmak: A’raf 199, Al-i İmran 159. Nefsi arındırmak: Teğabun 16. Mü’minlerle çekişmemek: Enfal 46. Güzel sözle öğüt vermek: Taha 44. Allah’ın azabıyla korkutmak: Nahl 2, Mü’min 18. Allah’a gönülden niyaz etmek: Bakara 238. Mü’minleri müjdelemek: Tevbe 112, Bakara 155. Hayırlarda yardımlaşmak: Al-i İmran 133. Barış yapmak: Enfal 61. Haksız yere insan öldürmemek: İsra 33. Gece ibadeti: Zariyat 17, Müzzemmil 20. Nefsini savunmaya çalışmamak: Necm 32. Bir işi bitirince diğerine geçmek: İnşirah 7. Salih amellerde bulunmak: Kehf 110. Kuşkuya kapılmamak: En’am 114. Boş şeylerden yüz çevirmek: Mü’minun 3. Kasas 55. Gelecek hakkında kesin konuşmamak: Kehf 23, 24. Kuvvetin yalnızca Allah’ta olduğunu bilmek ve “Maşallah” demek: Kehf 39. Şeytanın dostlarıyla savaşmak: Nisa 76. Allah yolunda mücadele etmek: Tevbe 41, 73. Furkan 52. Fitne kalmayıncaya kadar mücadele etmek: Enfal 39. Hiçbir şeyi Allah’tan, elçisinden ve mücadeleden üstün görmemek: Tevbe 24. Mücadele için hazırlık yapmak: Enfal 65. İnkarcılarla karşılaşıldığında dayanıklılık göstermek Enfal 45. Haram aylarda saldırana mukabele: Bakara 194. Savaşın haram olduğu ayların sayısı: Tevbe 36. Müşriklerin aman istemesi: Tevbe 6. Hayra çağırmak, kötülükten menetmek: Al-i İmran 104. Allah’ın mescidlerini onarmak: Tevbe 18. İçki içmemek, kumar oynamamak: Maide 90. Allah’ın adı anılmayan şeyleri yememek: En’am 121. Ahireti istemeyenden yüz çevirmek: Necm 29. İsyankarlıktan kaçınmak: A’raf 33. Bineklere binildiğinde tesbih yapmak: Zuhruf 13. Ramazan ayında oruç tutmak: Bakara 185. Kıyametten şüphe duymamak: Zuhruf 61. Irz korumak ve harama bakmamak: Nur 30, 31. Evlenemeyenin iffetli davranması: Nur 33. Boşanmış kadının geçimini sağlamak: Bakara 241. Karı kocanın arasının bozulması durumunda hakem göndermek: Nisa 35. Mehir vermek: Bakara 236, Nisa 4. İlişkide bulunmadan iddete gerek olmaması: Ahzab 49. Evlilikte kadına verilen malları boşanmadan sonra geri almamak: Nisa 20, 21. Kadınların iddet bekleme süresi: Bakara 228. Böbürlenmemek, mütevazi olmak: İsra 37, Lokman 18. İtidalli davranmak: Lokman 19, Hucurat 2. Allah’ın verdikleriyle şımarmamak: Kasas 76. İnsanları küçümsememek: Lokman 18. Allah’a karşı böbürlenmemek: Duhan 19. Haccın ve umrenin tamamlanması: Bakara 196. Hacda hastalık durumu: Bakara 196. Hacdan alıkonma durumunda yapılacak ibadetler: Bakara 196. Arafat’tan inişte Allah’ı anmak: Bakara 198, 199. Hacda Allah’ı anmak: Bakara 203. İhramlıyken avlanmamak: Maide 1. Hac sırasında haramlar: Bakara 197. İhramlıyken avın keffareti: Maide 95. Hacılara saygı göstermek: Maide 2. Kurban: Hac 28. Cezanın ölçüsü ve affetme: Nahl 26. Başkalarının hakkını yemek amacıyla rüşvet vermemek: Bakara 188. Mü’minlere müşvik tavır göstermek: Hicr 88. İmanı zulümle karıştırmamak: En’am 82. Haram kılınan davranışlar: En’am 151. Detay sormamak: Maide 101. Herşeyin Allah kontrolünde olduğunu bilmek: Yunus 49, Teğabun 11. Allah’ın nimetini anmak ve nankörlük etmemek: Bakra 152, Fatır 3. Yaya ve binekte iken ibadet: Bakara 239. Peygamber’e salat ve selâm etmek: Ahzab 56. Haram-Helâl konusundaki sınırları gözetmek: Maide 3. Şeytanın peşinden gitmemek: Bakara 168, En’am 142. Şeytandan Allah’a sığınmak: A’raf 200. Helâl olanlardan yemek: En’am 141. Allah’ın küfre verdiği imkanlara imrenmemek: Kehf 28. Peygamberleri hatırlamak: Sa’d 45, 48. İbret almak: Neml 69. İslâm’dan başka bir din aramamak: Al-i İmran 85. Akraba hakkı: İsra 26. Gösteriş yapmamek: Enfal 47. İyilik yapmak: Nahl 90. Bakara 177. İnananlar ile beraber olmak: Kehf 28. Ayrılığa düşmemek: Al-i İmran 105. Sabır ve salât ile Allah’tan yardım istemek: Bakara 45. Yapılmayacak şeyi söylememek: Saf 2, 3. Yalan söylememek: Hac 30. Hüsnü zanda bulunmak: Nur 12. Bilinmeyen şeyin ardına düşmemek: İsra 36. Helâlı haram kılmamak: En’am 140. Faiz yememek: Al-i İmran 130. İstişare yapmak: Şura 38. Evlere kapılarından girmek: Bakara 189. Evlere içindekilere selâm vermeden girmemek: Nur 27. İzin verilmeden başkasının evine girmemek: Nur 28, 29. Fasık’tan gelen haberi araştırmak: Hucurat 6. Gevşeklik göstermemek: Al-i İmran 139. Ebeveyne gösterilecek tavır: Lokman 14, İsra 24. Şahitlik: Nisa 15, Nur 6. Borcun yazılması ve şahitler: Bakara 282. Zorluk içinde olanın borcunu ertelemek veya borcu affetmek: Bakara 280. Kötülüğü iyilikle savmak: Mü’minun 96, Fussilet 34. Mü’minlerin arasını düzeltmek: Hucurat 9. Mescidlerde yer açmak: Mücadele 11. İslâm dışında yol aramamak: Al-i İmran 19, 85. Hakkı gizlememek: Bakara 42. Gelen baskılara üzülmemek, sıkıntıya düşmemek: Al-i İmran 139. Elden çıkana üzülmemek: Hadid 22, 23. Küfre sapanlar için üzülmemek: Lokman 23. Gizli konuşmamak: Mücadele 9. Namazda kıbleye dönmek: Bakara 144. Namaz vakitli olarak farz kılınmıştır: Nisa 103. Namaz vakitleri: Bakara 238. Namazı dosdoğru kılmak: Bakara 43. Namazlara devam etmek: Taha 132. Tehlike halinde namaz: Bakara 239. Sarhoşken ve cünüpken namaza yaklaşmamak: Nisa 43. Namazı kısaltmak ve namazdan sonra Allah’ı zikretmek: Nisa 101, 103. Ehline namaz kılmayı emretmek: Taha 132. Namazda huşu: Bakara 238. Rukû ve secde: Hac 77. Cuma Namazı: Cuma 9. Gösteriş için namaz kılmamak: Maun 4, 6. Allah yolunda harcamak: Bakara 254. Zekât vermek: Bakara 110. Sadaka vermek: Tevbe 60. Sadakaları başa kakmamak: Bakara 264. Sadakaları gizli vermek: Bakara 271. Sadaka kime verilir: Bakara 267. Sadaka isteyeni azarlamamak: Duha 10. Sevilen şeylerden infak etmek: Al-i İmran 92. Günahlardan sakınmak: En’am 151. Günahın her türlüsünü terketmek: En’am 120. Yakınlar aleyhine bile olsa adaleti gözetmek: Nisa 135. Adalet ile hükmetmek: Nisa 58. Adaletli olmak: A’raf 29. Kin yüzünden adaletten sapmamak: Maide 8. Ölçü ve tartıda adalet: En’am 152. Gayr-i müslime karşı adalet: Mümtehine 8. Mü’minlerin arasını adaletle bulmak: Hucurat 9. İsraf etmemek: En’am 141. Gaflete kapılmamak: A’raf 205. Zina etmemek: Furkan 68. Emin olmadan zinayla suçlamamak: Nur 4. Kafirleri dost edinmemek: Al-i İmran 28. Mü’minlerden başkasını sırdaş edinmemek:

Al-i İmran 118. Ehl-i kitaptan inkarcıları dost edinmemek: Bakara 109. İnkarcılara ve kitap ehline boyun eğmemek: Al-i İmran 100. İnkarcıların eziyetlerine aldırmamak: Ahzab 48. Gerektiğinde hicret etmek: Tevbe 20. Allah’a verilen sözü menfaat karşılığı değiştirmemek: Nahl 95. İnkarcıların arzularına uymamak: Maide 49. Sözleri ve akitleri yerine getirmek: Maide 1. Müşriklerle yapılan anlaşmalara sadık kalmak: Tevbe 4. Maide 7. Hesap gününden korkmak: Bakara 48. Allah elçisine ve emir sahiplerine itaat: Nisa 59, Nur 54. Münafıklara ve kafirlere itaat etmemek:

Kalem 10, 13. Allah’a ve Resulüne ihanet etmemek: Enfal 27. Allah’a karşı gelmekten sakınmak: Rum 31. Suçlu günahkârların akıbetinden ibret almak: A’raf 84. Yetimlerin malını gözetmek: En’am 152, Nisa 6. Akrabaya, yoksula, yolda kalmışa hakkını vermek: Rum 30. Yetimlerin yetiştirilmeleri: Bakara 220. Allah’a karşı iftira: En’am 21. Sabretmek: Bakara 153. Allah’ın imtihanına sabır: Bakara 155. Sabırda süreklilik: Al-i İmran 200. Kafir bir topluluk karşısında sabır: Enfal 45. Allah’ın hükmüne sabır: Kehf 28. Söylenenlere sabır: Kaf 39. Tebliğ yapmak: Kasas 87, Maide 67. Dine girmesi için kimseyi zorlamamak: Bakara 256. Evlenilmesi yasak olanlar: Nisa 22, 23. Abdest, teyemmüm: Maide 6, Nisa 22. Ehl-i kitapla evlenmek: Maide 5. Kötüler kötülerle, iyiler iyilerle evlenir: Nur 26. Bekar müminleri evlendirmek: Nur 32. Kadınlara yaklaşma: Bakara 223. Hayızlı eşle ilişkide bulunmamak: Bakara 222. Eşinin ölümünde kadının bekleme süresi: Bakara 234. Kadınların tesettüre uygun giyinmesi: Nur 31, Ahzap 59.

Anayasamız ve yolumuz:

Aleviliğin kolları ve kültürü:

Alevilerin İslâmî hayattan uzak kalışlarının sebepleri:

Ana-babanın çocuklarına karşı vazifeleri:

Ahiret sorgusu:

Anadolu Beylikleri: Büyük İslâm Tarihi 10. Cilt. Sayfa 23.

B

Boş vakti değerlendirmek: Enfal 27, Fecr 39, M. Karmış

s. 66, İnşirah 7, 8.

Beraat gecesi: Duhan 1, 4. Hasan Basri Çantaş c. 3. s. 904. M. Karmış 85.

Büyük günahlar: Maide 87.

Bidat ve hurafeler: Rum 58, 250. Hadis s. 98. Maide 103, 104. A’raf 152.

Borçlanma: Bakara 282, 283, 280. Nisa 11, 12, 60.

Büyüklük taslamak, böbürlenmek, övünmek: Lokman 18, Nisa 36, Hadid 23.

Birlik ve beraberliği tesis etmek: Al-i İmran 103, 105. Enfâl 46, Şura 39, Saf 4, Bakara 27, Hucurat 9.

Boş söz, yalancı şahitlik: Furkan 72. Şahitlik yapan ve yazan: Bakara 283, Mü’minun 3, Mücadele 9, 10.

Bildiğini öğrenmek veya gizlemek: Bakara 151, Tevbe 122.

Bir şeyin arkasından körü körüne gitmeyin: İsra 36.

Büyü ve büyücüler: Bakara 102. Falcılık-putculuk: Maide 90, Talâk 1, 2, 3, 4, 5.

Bir millet kendini düzeltmediği sürece Allah da o milleti düzeltmez: Ra’d 11.

Barış: Nisa 128, 114, Bakara 182, 224, 228. Hucurat 9.

Bilim ve Teknik: Rad 2, Fatır 13, Bakara 29, Talâk 12, Bakara 164, 26, Hicr 16, Saffat 6, En’am 96, Yunus 5, Ra’d 2. Enbiya 33, Şems 2, İbrahim 33, En’am 97, Yasin 40, Bakara 164, Al-i İmran 27, En’am 125, Neml 88, Hicr 12, Ra’d 12, A’raf 57, Bakara 164, Zariyat 1, Ra’d 2, Ankebut 22.

Boşanma: Nisa 130, Bakara 229, Mümtehine 10, 11, Talâk 6, 7, Nisa 35, 128, Ahzap 4, Mücadele 3, 4, Bakara 228, 231, Talâk 4, Bakara 234. Büyük günahlar: — Beddua etmek:

Besmele ve tefsiri:

Barış ve güven ortamını ancak mü’minler sağlar: Enfâl 73, Bakara 250, 251, Kasas 83, Hacc 39, 40, 41, Bakara 204, 205, Kasas 77, Rum 41, Şura 21, 23, Maide 64, Rad 25, Şura 151, 152, Ankebut 36.

Büyük İsrail ve vadedilmiş topraklar:

Bosna’daki uyanış ve direniş hareketi ve Begoviç:

Batı taklitçiliği ve hayranlığı:

Batıl rejimler ve sonuçları:

Bıyık ve sakal mevzuu:

Batıl din ve itikadlar ne suretle çıkmıştır:

Büyüklere hürmet, küçüklere şefkat ve merhamet:

Büyü ve sihir: Bakara 102.

Besmelenin esrarı:

C-Ç

Çocuk terbiyesi: Muhtaru’l-Ehadis 156, 89. Camiu’s-Sağir 2/80, Bakara 132, 133. Teğabün 15, Tahrim 6.

Camilerin imar ve tamiri: Tevbe 17, 18, Bakara 114.

Cuma Namazı ve faziletleri: Cuma 9, 10, Müslim, Riyazü’s-Salihin c. 11, s. 440, 1151.

Cihad: Enfâl 39, Bakara 216, Maide 33, Nisa 77, 78, 89, 102. Enfâl 15, 16, 65, 66, Tevbe 88, 89, 188, Muhammed 35, Fetih 17, Hucurat 9, Mümtehine 9, Tahrim 9, Bakara 194, Muhammed 31.

Cennet ve Cehennem: A’raf 42, İbrahim 23, Fatır 37, 38, Nisa 56, Al-i İmran 131, Kehf 29, A’raf 44, 50, 51, Hud 119, İbrahim 16, 17, Taha 74, İsra 60. Cehennem yakıtı: Bakara 24.

Cimrilik: İsra 29, Al-i İmran 180, 49, İsra 100, Bakara 268, İsra 29, 31, Furkan 67.

Çirkin ve fena söz: Nisa 148.

Cehalet: Hac 3, Nahl 116, 117. Cahillerden yüz çevirmek: A’raf 199, En’am 35.

Cemaat: Bakara 43, Al-i İmran 43. Cemâatle namaz: Bakara 43, Müzzemmil 20.

Çalışmak ve dinlenmek (İstirahat etmek): Yunus 67.

Cömertlik: İsra 29, Bakara 268.

Cesaret ve kararlılık: Al-i İmran 159.

Çile çekmeden ve mücadele etmeden cennete girmeyi asla beklemeyin: Bakara 214.

Casuslara karşı uyanık olmak: Hucurat 12, Mümtehine 10.

Cehennemlikler: Saffat 65, 66, 67. Sad 57, Sad 61, Mü’minun 71, 72, Hakka 36, 37, Meryem 71, 72.

Çocuk terbiyesi: Bakara 223, Al-i İmran 14, Enfâl 28, Tevbe 24, Nisâ 127, En’am 151. Evlatlık: Ahzab 4, 40, 5.

Cinler: En’am 100, 112, 113, 128, Cin 4, 7, 11, 14, 15, Ahkaf 29, 31, Sebe 14, Cin 6, Neml 39.

Cenaze Namazı:

Cinsi hayat:

Çağlar boyu din düşmanları:

Cami adabı:

Cemaatlere, tarikatlara nasıl bakalım:

Cehennem nasıl bir yerdir: Tevbe 63, Maide 80, En’am 128, Tevbe 68, Hud 107, Nahl 29, Enbiya 99, Nisa 151, Bakara 10, 104, Al-i İmran 4, 21, 88, 91, Nisa 138, 173, Al-i İmran 162, Nisa 11, Mearic 15, 16, Al-i İmran 181, Nisa 14, Ahzab 64, Hacc 72, Enbiya 100, Bakara 24, Tahrim 6, Enbiya 98, Hud 119, Mü’min 49, 50, Zuhruf 77, Müddessir 26, 31, Nebe 24, 25, Gaşiye 5, En’am 70, Yusuf 4, Sad 57, İbrahim 16, 17, Furkan 12, Mülk 7, 8, Maide 37, Mü’min 46, 47, Duhan 43, 46, Saffat 62, 65, İbrahim 50, Tevbe 35, Kehf 29.

Cehenneme kimler girecektir: Bakara 81, 85, 114, 165, 174, 217, Maide 10, Bakara 275, 206, Al-i İmran 21, 105, 188, Nisa 10, 29, 30, 97, 115, Maide 72, Nisa 93, En’am 70, Enfal 15, 16, Tevbe 63, 68, 79, 80, 81, Yunus 7, 8, A’raf 40, 41, Hud 18, 20, Ra’d 18, Sad 55, 56, Hud 116, Nahl 45, 106, 116, 117, İsrail 18, 39, Mü’min 60, Meryem 77, 79, Enbiya 29, Hac 25, Beyyine 6, Nur 19, Lokman 6, Sebe 38, Zümer 60, Casiye 7, 9, Mücadele 8, Buruc 10.

Cehennemliklerin psikolojik durumları: Ahzab 66, Mülk 9, 11, Şuara 96, 103, Fatır 37, Fussilet 29, Furkan 13, 14, Zuhruf 77, 78, Nebe 40, Sad 60, 63, A’raf 38, Sad 64, Mearic 11, 15.

Çağımız buhranda, kurtuluş İslâm’da:

Camide, okulda, kışlada siyaset:

Cemaatlerin ve cemiyetlerin vazifeleri:

Çocukların ana ve babalarına karşı vazifeleri:

D

Doğruluk ve dürüstlük: Ahkaf 13, M. Karmış, s. 70.

Dünya hayatı: En’am 32. Hem dünya hem ahiret için çalışmak: Kasas 77. Dünya ahiretin tarlasıdır: Şura 20.

Dinde fırkalara ayrılanlar: En’am 159, Mü’minun 53, Şura 16.

Dargınların barışmaları - barıştırılmaları: Enfâl 1, Bakara 182, Hucurat 9.

Dinde zorlama yoktur: Bakara 256, Yunus 99.

Davet ve tebliğ: Nahl 125, Alâ 9, Hacc 67, Bakara 83, Nahl 125, İsra 53, Al-i İmran 159, 195, En’am 52, 90.

Düşmanınızı bilin ve takip edin: Nisa 104. Düşmanınızın silahıyla silahlanın: Bakara 194. Misilleme: Şura 40, 43.

Davete icabet etmek: Enfal 24, En’am 36.

Dünya nimetleri mü’minler içindir: A’raf 32. Rızık endişesi: Bakara 268. Dünya nimeti ve ahiret nimeti: Ankebut 64.

Dinde aşırı gitmek: İslâm orta yoldur, kolaylık ve rahmet dinidir: Maide 87, Hud 112.

Dinden çıkanlar: Al-i İmran 87, 88.

Dua: Bakara 186, A’raf 55, 205, 180. Beddua: İsra 11. Hidayet için dua: Fatiha 5, 7. Tevbenin kabulü: Bakara 128.

Düşünmek (ibret almak, kafa yormak): En’am 126, Bakara 269.

Düşmanlarınıza karşı hazırlıklı ve onlardan daha sabırlı ve uyanık olun: Al-i İmran 200.

Denizler mürekkep olsa Allah’ın sözlerini yazmaya yetişemez: Kehf 109.

Dînî ve millî bayramlar:

Dedikodu (Gıybet): Nisa 148, Hucurat 12, Hümeze 1.

Diyet: İsra 33, Nis 92.

Düğün (İslâm’da düğün merasimi):

Din, Siyaset ve Laiklik:

Dilencilik:

Din hakkında ahkâm kesmek (bilmediği konularda konuşmak):

Diyanet, Diyanet İşleri ve Laik Devlet:

Devlet ve Kamu Yönetiminde İmam-Hatipliler:

Dedikodu ve yalan haber:

Devletin halkı üzerindeki hakları: Bağlılık: Nisa 59. Adaletin ve düzenin sağlanması: A’raf 85. İşbirliği ve sınırları: Maide 2. Savunma programlarına katılma: Tevbe 38, 39.

Devletin dış politika prensipleri: Paktlara ve anlaşmalara karşı saygı: İsra 34, Tevbe 7, 4, Enfâl 58. Her türlü işte dürüstlük ve samimiyet: Nahl 92. Uluslararası adalet: Tevbe 8. Savaşa katılmayanların tarafsızlığına riayet: Nisa 89, 90. Barışı istemek: Enfâl 61. Emperyalist sömürgeciliğin yasaklanması: Nahl 92. Dışarıdaki müslümanların korunması ve desteklenmesi: Enfâl 72. Tarafsız güçlerle iyi ilişkiler: Mümtehine 8, 9. Milletlerarası ilişkilerde hoşgörü: Rahman 60. Saldırganların adilce cezalandırılması: Bakara 194, Nahl 126.

Din siyasetten ayrılmalı mıdır: Maide 52, Risale c. 2, s. 41, Hasan el-Benna.

Dinlerin doğuşu ve mevcut batıl dinler-inanışlar:

Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı:

E

Emrolduğun gibi dosdoğru olmak: Şura 15.

Emanetin ehline verilmesi: Nisa 58. Sahibine vermek:

283, Mü’minun 8, Bakara 283, Ahzap 72, 73.

Evlenme: Nur 32, Nahl 72, Nur 33, Nisa 24, 3, 27. Ehl-i kitapla evlenme: Maide 5.

Ezan ve kamet: Maide 58.

Evlat sahibi olmak: Enfâl 28.

Esirler: Enfal 67, 71, Muhammed 4, Enfal 67, İnsan 8, 12, Bakara 177, Enfâl 69.

Egemenlik Kayıtsız Şartsız Allah’ındır:

Ellidört farz:

Emek ve sermaye:

El sanatları:

Erkeğin kadına, kadının erkeğe benzemeye çalışması, kadının erkek elbisesi giymesi: Sahih-i Buhari 12/109.

 Emperyalizm ve Siyonizm’in İslâm ülkelerindeki sömürüleri ve emelleri:

F

Fitne ve fesat çıkarmak: Bakara 217. Müslümanlara hakaret ve iftira ederek savaş açanların cezaları: Maide 33.

Fikir, düşünce, görüş ve her türlü tezlerinizin kaynağı Kur’an olsun: Lokman 20.

Fetva-Takva:

Fal (fala bakmak - cinciler): Maide 3, 90, Felâk 1, 4. Sihir ve büyü: Bakara 102.

Fidye, cizye ve ganimetler: Enfâl 67, 69, Muhammed 4, Al-i İmran 161, Nisa 94, Tevbe 29.

Faiz: Bakara 275, 278, Al-i İmran 130, Bakara 276, 275, 279, Al-i İmran 130, Bakara 188, 279.

Fakirlik ve fakirler: Bakara 273, Tevbe 60, En’am 52, 53, 42, 151, Bakara 83, 177, 215, 273, İnsan 8, 12.

Fıkhın anası ve özellikleri: İslâm Fıkhı Ansiklopedisi, s. 18, Prof. Vehbe Zuhayli.

Fasıklık (Açıktan günah işlemek): Fasıkları sevmek.

Filistin ve Mescid-i Aksa:

Fetva vermek:

Farz ibadetler ve farzın çeşitleri:

Faizsiz sistem ve kar-zarar ortaklığı (İşçi ücretleri-bölüşüm-vade-tasarruf):

Farz, vacip ve sünnet namazları:

Felsefe ilmi:

G

Güzel muamele: Fussilet 34, Evimizin vaizi, M. ÖZCAN 231. Diyalog ve ülfet: Enfâl 63, Al-i İmran 159, Lokman 19.

Gıybet: Hucurat 12, Hümeze 1, Müslim, Riyazü’s-Salihin c. 3, s. 110, İsra 36.

Gerçek müminler: Enfâl 2, 4, Tevbe 71, 112, Hacc 41, Nur 37, 38, Şura 36, 39, Bakara 177. Gerçek müminseniz aranızı düzeltiniz, iyi geçininiz: Enfal 1.

Günahkârlar: En’am 123, Bakara 276, Al-i İmran 135, Mutaffifin 14, Maide 2. Günahın açığını da gizlisini de bırakın: En’am 120.

Gericiler: Al-i İmran 149.

Güvenilir olmak:

Gerçek mü’minleri dost edinmek:

Giyim-kuşam:

Gayr-i Müslimlere (Kâfirlere) Benzemek:

Görgü Kuralları: Nur 27, 28, 29, 58, 59, 61, 62.

Gusül Abdesti:

Gazetecilik (Habercilik-Yayıncılık):

Gayr-i Müslimlerle İlişkilerimiz, alışverişimiz nasıl olmalıdır:

Gelirler, zekât, ciziye, haraç, gümrük vergisi, ganimet, veraset ve olağanüstü vergiler, vergi dışı gelirler:

Gerçek iman edenler çok azdır: Yusuf 103, 106, 21, Rad 1, Nahl 38, Rum 6, 30, Mü’min 57, 59, Casiye 26.

Güzel Ahlâk ve Allah Korkusu:

H

Hesap günü: Zilzal 4, Zümer 30, 31, Hicr 92, 93, Talâk 8, A’raf 6, Lokman 33, Şuara 87, 88, Al-i İmran 192. Evimizin Vaizi M. ÖZCAN 114. Önden göndermeye çalışın: Haşr 18.

Haya: Al-i İmran 39, Kasas 25. Evimizin Vaizi, M. ÖZCAN, 173.

Haramlardan kaçınmak: Araf 157, Bakara 172, İhya-u Ulumi’d-Din: 2/80, 81, 53.

Helâl ve haram: Maide 87, 88. Bakara 168. Buhari-Müslim-Tirmizi, Helâl ve haram hakkında yalan söylemek: Al-i İmran 94, Maide 87, 88.

Hicret: Bakara 218, Nisa 100, Enfâl 72, 26, Al-i İmran 195, Nisa 75, 97, 98.

Hacc ve umrenin faziletleri: Al-i İmran 96, 97. Bakara 197, 198. Maide 2, A’raf 31. Müslim Riyazü’s-Salihin c. 2, s. 520. N: 1277.

Hem dünya, hem Ahiret için kendinizi hesaba çekiniz: Al-i İmran 30.

Hilekârlık: Rad 42, Nahl 45.

Hayır işlemek-iyilik etmek: Beyyine 7, 8, Nisa 36. Önden ne gönderirseniz onu bulursunuz: Bakara 110.

Hainlik, ihanet ve nankörlük etmek: Nahl 92, Nisa 109.

Heva ve heves: Kasas 50.

Hayır ve şer: Enbiya 35, Yunus 107, Hud 9, 10, 11, 14, Şuara 84. Şer sanılan birşey hayır olabilir: Bakara 216.

Hırsızlık: Maide 38, 39. Bakara 188.

Hz. Muhammed’in peygamberliği: Sebe 28.

Hediyeleşmek:

I - İ

İman: Nisa 136, Enfâl 2, Nisa 116. Riyazü’s-Salihin Tercemesi c. 3, s. 258, Bakara 165, İhya-u Ulumi’d-Din c. 3, s. 201. Evimizin Vaizi, Mevlit ÖNCAN 46.

İhlâs: İhya-u Ulumi’d-Din c. 4, s. 269. Beyyine 5, Zümer 14. Evimizin Vaizi, M. ÖZCAN 87.

İsraf: Araf 31, İsra 26-27, Yunus 83, Furkan 67, İhya-u Ulumi’d-Din c. 1, s. 125. Harcamada Ölçü: Furkan 67. Gösteriş için harcamak: Nisa 38.

İslâm’a bağlılık, birlik ve beraberlik: Enfal 46, Al-i İmran 103.

İslâm’da iktisat: Araf 31, 250. Hadis sh: 5-6, Leyl 8. İktisat Risâlesi: 39, 40. Mü’minlere Minberden Hutbeler, Mustafa Karmış, sh: 56.

İlim tahsili: Alâk 1, 2, 3, En’am 35, Mücadele 11, Zümer

9. Beyhaki, Deylemi, Keşifü’l-Hafa c. 1, s. 138, N. 397.

İçki ve Kumar: Maide 90, 91, Bakara 219, Riyazü’s-Salihin c. 3, s. 314. İyhau’l-Ulum c. 2, s. 122.

İslâm’da Cumhuriyet: Şura 38, 250, Hadis 141.

İnsanların yaratılış gayesi: Zariyat 56, 57.

Irkçılık, İnsanların kabilelere ayrılması ve üstün olan: Hucurat 13, Rum 22, Fatır 27, 28, Furkan 54, Tekasür 1, 7.

İstişare etmek: Şura 38, Bakara 233, Al-i İmran 159, A’raf 107, Neml 29, 34.

İnanmak yeterli değildir: Ankebut 2, 3.

İdarecilere itaat: Nisa 59.

İlâhi ve ana kanun Kur’an’dır: Nisa 105.

İyilikten Karşılık Beklenmez: Yunus 72.

İnananların temel özellikleri: Yalnız Allah’a kulluk ederler: Fatiha 2. Sabırlıdırlar, zorluklardan yılmazlar: Al-i İmran 146. İyiliği anlatmaya, kötülüklerden sakındırmaya çalışırlar: Al-i İmran 104. Hoşgörülü ve bağışlayıcıdırlar: Hicr 85. Güvenilir ve cesurdurlar: Yunus 71. Davalarına bağlıdırlar: Araf 89. Fikirlerini zor değil, konuşup tartışarak anlatırlar: Nisa 125. Yaptıklarında çıkar ve menfaat gözetmezler: Şura 23. Tevazu sahibidirler: Furkan 63. Boş şeylerden yüz çevirirler: Furkan 72. Suçlulara arka çıkmazlar: Nisa 105. Merhametli ve yumuşak huyludurlar: Tevbe 128. Sözlerine sadıktırlar: Bakara 177. Kimsenin hakkını yemezler: Şuara 183. Adaletten taviz vermezler: Enfâl 58. Karlıdırlar: Hud 55. İslâm’a ve birbirlerine bağlıdırler: Al-i İmran 103. Öfkelerinden vazgeçip kusur bağışlarlar: Şura 37.

İntikam almak, telaşlanmak: Nahl 126, 127.

İnsanların yaratılış safhaları: Hac 5. İnsanın topraktan yaratılışı: Hicr 26, 27, Nahl 4, Mü’minun 78, Hucurat 13, Fatır 11, Vakıa 57, 59, Casiye 4, Bakara 34, Rum 20, En’am 132.

İyiliği emredip de kendileri yapmayanlar: Bakara 44.

İslâm kolaylık dinidir: Talâk 7, Nisa 28.

İntihar etmek: Nisa 29, 31.

İslâm’da özür yoktur: Nisa 165, Yunus 92.

İnsana gücünün yeteceği kadar sorumluluk yüklenmiştir: En’am 152, Bakara 134, 286, Maide 105.

İmanında ve sözünde doğru ve sadık olanlarla arkadaşlık etmek ve dost olmak: Tevbe 119.

İbret almak: Yunus 5, Zariyat 20, 21, Al-i İmran 137, En’am 6, 11, Yusuf 109, Bakara 26, Nur 34, 34, Beyyine 7. İnsanlardan korkup da Allah’tan korkmamak: Ahzap 37.

İnananların sahibi Allah’tır, kafirlerin sahibi (destekçisi) yoktur: Muhammed 11.

İnsanların sapıklıklarından dolayı kesinlikle üzülmeyin, aldırmayın: Fatır 8.

İnsanı takip eden melekler vardır: Rad 11.

İnkarcıların refah ve bolluk içinde bulunmaları sizi aldatmasın: Al-i İmran 196, 197.

İyiliklere önder ve aracı olmak: Nisa 85. Açıklamak veya gizlemek: Nisa 149, Maide 2, Casiye 21.

İmanın şartları (esasları): Bakara 62, 136, 137, 177, 97, 98, 4, 41, 89, Al-i İmran 84, Maide 12, 32, 39, Bakara 4, 46, 62, En’am 17, 18, 67, Yunus 67.

İslâm’da aile ve ailenin esasları: Rum 21, Nisa 35, 128, Bakara 187, 223, 228, Al-i İmran 14.

İslâm’da heykel, resim ve kamera çekimi:

İslâm’da sanat ve mimari:

İbadet: Hicr 99, Hacc 77, Furkan 77. Yalnız Allah’a yapılır: Fatiha 5, Bakara 21, 22, 83, Nisa 36. İnsanlar ve cinlerin yaratılış gayesi: Zariyat 56, 57, Rum 28, Nisa 172. Allah’ın ihtiyacı yoktur: Ankebut 6. Samimiyet ve ihlâs: A’raf 29, Tevbe 112, Zümer 2, 11, 14, Bakara 112. Gösteriş için yapmak: Nisa 142, Tevbe 197.

İsim (isim koyma - güzel isimler):

İslâm’da yılbaşı:

İslâm’da particilik: Al-i İmran 103, 105, Şura 13, 16, En’am 159, Mü’minun 53, Bakara 113, 213, Şura 10, Ankebut 52, Zümer 3, 46.

İftira etmek: Ahzap 58, Nur 4, 5, 19, Nisa 112, 94, Hucurat 6.

İhtilâf (anlaşmazlık-ayrılık): En’am 159, Mü’minun 53, Şura 13, 16, Al-i İmran 103, 105. Kur’an’a ve sünnete başvurmak: Nisa 59, Bakara 113, 213.

İlim ve cehalet: Bakara 30, 33, 255, Yusuf 76, Bakara 32, Nisa 113, Maide 110, Hicr 75, Nahl 68.

İmamlık:

Irkçılık:

İş, ticaret, ziraat:

İlâhi ve hayvanî benlik: İsra 85, A’raf 172, Hadid 8.

İslâm’da kadının yeri ve vazifeleri:

İslâm’da devlet ve iktidar:

İslâm ve demokrasi:

İslâm ekonomi sistemi:

İstinca, anlamı ve şekli:

İyiliği başa kakmak, iyiliklerinizin duyulmasını arzu etmeyin:

İslâm’a göre hak mefhumu:

İslâm’da çalışma ve dinlenme:

İmam-Hatip Liseleri’nin dünü-bugünü:

İyi ve kötü kadınlar:

İnkarcıların soruları ve Kur’an’dan cevaplar: Yunus 48, 49, 52, 53, Bakara 26, 142, Neml 71, 72, Şuara 23, 24, 111, 114, Yasin 77, 79, Zuhruf 57, 60, Ahkaf 11, 12, Kaf 2-4, Zariyat 12, 14, Mülk 25, 26, İsra 49, 51, 98, 99.

İnsanın temel hakları: Hayatın korunması: İsra 33. Özel mülkiyet hakkı: Bakara 188. İnsan haysiyeti hakkı: Hucurat 11, 12. Mahrem hakkı: Nur 27. Fikir beyan edebilme hakkı: Nisa 59. Hakka davet için örgütleşme hakkı: Al-i İmran 104. İnanç ve düşünce özgürlüğü: Bakara 256. Dinsel müsamaha hakkı: En’am 108. Bireysel sorumluluk prensibi: En’am 164, Meşru savunma hakkı: Hucurat 6. Temel gereklilikler hakkı: Zariat 19. Kanun önünde eşitlik hakkı: Kasas 4.

İslâm toplumunun gayesi: Hucurat 15, Bakara 155, 17, Al-i İmran 103, Asr 1, 3, Hacc 78, Bakara 143, Şura 15.

İbadetle ihlâsın önemi:

İstikamet ve doğruluk:

İlmin fazileti:

İslâm ve kalkınma (İktisadi kalkınma):

İktisat ve din:

İnananların Allah’tan istedikleri: Fatiha 5, 7, Bakara 126, 127, 128, 129, 201, 250, Al-i İmran 194, Yunus 86, Bakara 285, 286, Al-i İmran 8, 16, 147, 191, 193, Yunus 85, İbrahim 39, 35, Yusuf 101, İsra 24, 80.

İslâm ortak pazarı:

İslâm savunma paktı (natosu):

İslâm alemini yakından tanımak:

İdarecinin mesuliyeti: Risaleler 2. cilt, s. 91, H. El-Benna.

İslâm ümmetinin birliği ve particilik: 2. Cilt, s. 97, H. El-Benna.

İslâm’ın yayılışı:

İslâm Konferansı Teşkilatı ve fonksiyonları:

İnkârcılara söylenecekler: Bakara 120, Al-i İmran 20, Yunus 104, 108, Yusuf 108, Ahkaf 4, Zümer 38, Rad 16, 33, Tevbe 24, İsra 90, 95, Yunus 38, Hud 35, En’âm 150, Yunus 15, Ankebut 12, Tahrim 10.

İslâmî selâmet, hamas ve İslâmî cihat cepheleri:

Iran ve İran İslâm Devrimi:

İslâmî radyo yayıncılığı:

İslâmî televizyon yayıncılığı:

İslâmî gazete ve dergi yayıncılığı:

İslâmî neşriyat ve kitap yayıncılığı:

İslâmî yayıncılıkta konu seçimi:

İslâmî yayıncılığın dini ve ticari boyutu:

İsim koyma, tarihçesi, vakti ve merasimi: Çocuk İsimleri Ansiklopedisi, 9, 22. H. KAYA.

İsimle çağırma usulleri: Çocuk İsimleri Ansiklopedisi, s. 53.

İslâm’da ahlâka verilen önem:

İnsanın ayıplarını aramak ve onları ortaya dökmek:

İftar ve sahur:

İslâm’da şehircilik ve altyapı:

İslâm’da aile:

İslâm Aleminin temel meseleleri ve çözüm yolları:

İslâm-Türk devletleri ve topluluklarının temel meseleleri ve çözüm yolları:

İslâm ekonomi sistemi ve bankacılığı:

İslâm medeniyetinde kütüphaneler: Büyük İslâm Tarihi

14. cilt, s. 211, 306, Çağ Yayınları.

İslâm yazı sanatı: Büyük İslâm Tarihi, 14. cilt, s. 441.

İslâm’da öğretim ve eğitim tarihi:

İslâm’dan önce sosyal hayat: Büyük İslâm Tarihi, 1. cilt,

s. 160.

İslâm’ın yayılma yolları: Büyük İslâm Tarihi, 1. cilt, s. 555.

İstanbul’un fethi:

İslâm’da toprak rejimi:

İslâm ve yeraltı zenginlikleri:

İslâm ülkelerini sömüren devletler:

K

Kur’an-ı Kerim: A’raf 204, Bakara 185, 23, 24, Al-i İmran 7, 138, 78, A’raf 204, 205, Hicr 8, 9.

Kolaylık ve müsamaha: Bakara 286, 185, Hacc 78, İnşirah 5, 6, Muhtaru’l-Ehadis 11, 78, 110, Ta’ha 25, 26, İhya-u Ulumi’d-Din c. 1, s. 78, Riyazü’s-Salihin c. 1, s. 180, 176.

Kadir Gecesi ve faziletleri: Karia 1, 10, Bakara 185, Tirmizi, Nesei, İbn-i Mace.

Kurban Bayramı: Kevser 2, Hacc 34, 36, Ahmed İbn-i Mace, İbn-i Kesir Tef. c. 4, s. 646, Maide 27, 97, Hacc 28, Buruc 3.

Korkaklık: Enfâl 15. Allah’tan korkmak: Bakara 74, 150, 94, Al-i İmran 28, 30, Maide 8, 11, 35, Secde 16. Kâfirlerden ve müşriklerden korkulmaz: Maide 3, Enfal 30, Tevbe 13, 14, Yunus 65.

Kafirleri dost edinmeyiniz: Al-i İmran 28, Nisa 140, Bakara 105, 217, Nisa 44, 45, En’am 68. kâfirlerden korkulmaz: Maide 3, Enfal 30, Tevbe 13, 14. Kâfirlere davranış şekli: Tahrim 9.

Kardeşlik (mü’minlerin kardeşliği): Hucurat 10, Hud 45, 47, Al-i İmran 118, Haşr 9, Nisa 128, Bakara 182, 224, 228, Hucurat 9.

Kötülüğe karşı iyilik etmek: Şura 40, Mü’minun 96, Maide 2, Fussilet 46, Bakara 169, 81, 82, Yunus 27, Zilzal 6, 8, En’am 160. Kötülüğü affetmek: Nisa 149.

Kafirler: Kâfir ve münafığın cenaze namazı: Tevbe 84, 113. Kafirler birbirlerinin yardımcılarıdır: Enfal 73. Kâfirler istemese de Allah nurunu tamamlayacaktır: Tevbe 32. Kâfirlerin dostlukları yoktur: Bakara 105. Kafirlerin emrine itaat etmemek: Şuara 151. Kâfirlerin ölümü ve müminlerin ölümü: Muhammed 27. Kâfirler daveti dinlemez: Rum 52, 53. Kafir ana babanın-akrabanın dostluğu: Tevbe 23. Kâfirlerin yaptığı bütün işler boşa gider: İbrahim 18, Bakara 217. Kâfirlerden başkası Kur’an ayetleriyle ilgili tartışmaya girmez: Mü’min 4. Kafirler müminlerden çok korkarlar: Haşr 13.

Kıyamet ve mahşer: Kıyamet alâmetleri: Hac 1, 2. Kıyametin kopma zamanı bilinmez: A’raf 187, Al-i İmran 106, 107, Bakara 123.

Kavga-Çekişmek-Küsmek: Enfâl 46, Nisa 59. Kin, husumet: Maide 8.

Kendinizi ve ailenizi ateşten koruyun: Tahrim 6.

Kıyamet alametleri:

M

Mirac gecesi ve faziletleri: Isra 1, M. Karmış 80 Minberden Mü’minlere Hutbeler.

Mü’minleri bırakıp da kâfirleri lider seçmeyin: Nisa 144.

Münafıklar: Münafıkların özellikleri: Al-i İmran 177, Ahzap 48, Muhammed 16. Münafık ve kafirler inkar etmediklerini söylerler: Tevbe 74.

Mücadele: Allah yolunda mücadele etmek: Bakara 154, Ankebut 69, Al-i İmran 142, 186, Nisa 75. Aktif ve pasif mücadele edenler bir değildir: Nisa 95, 96.

Mallarını Allah yolunda harcamak (infak etmek): Tevbe 20, 22, 41.

Mü’minlerin karşılaştıkları zorluklar ve engeller: Münafıklar musallat olur: Neml 48, 49. En şiddetli düşmanları yahudi ve müşriklerdir: Maide 82. Ahlâksızlıkla suçlanırlar: Meryem 27, 28. Sapıklıkla suçlanırlar: A’raf 60, 61. Alaya alınırlar: Furkan 41. Yalancılıkla suçlanırlar: Sad 4. Uğursuzlukla suçlanırlar: Yasin 18. İftiraya uğrarlar: Nur 15. Haklarında dedikodu yapılır: Nur 14. Toplumun önde gelenlerinin saldırılarına maruz kalırlar: Sebe 34. Tehdit ve zorbalığa uğrarlar: Yasin 18. Engellenmek istenirler: Şuara 167. Korkutulmaya çalışırlar: İsra 76. Tutuklanırlar: Enfal 30. Suçlu sayılırlar: Taha 63. Suçsuz yere hapse atılırlar: Yusuf 35, 36. İşkence görürler: Yasin 18. öldürülmek istenirler: Ankebut 24. Tuzaklara maruz kalırlar: Enfal 30.

Mürtedler: Bakara 217, Al-i İmran 86, 87, Bakara 217, Muhammed 25, Necm 36, 38.

Miras: Nisa 33, 11, 13, 176.

Müslümanların iktidarı ve devlet yönetimi: Hacc 41, Nur 62, 64, Bakara 233, Kasas 34, 35, Neml 27, 37.

Mü’min erkekler harama bakmazlar: Nur 30.

Mükafatı ve cezayı kimse garantilemiş değildir: Mearic 28.

Melekler: Amelleri kaydeden melekler: Kaf 16, 17, 18. Meleklere iman: Bakara 97, 98. Düşmanlık: Bakara 97, 98, Nisa 136, 172. Cinsi: Zuhruf 19, Fatır 1. Yaptıkları işler: Al-i İmran 123, 126, Enfal 9, 13, 50, En’am 61, Kaf 17, 18. Allah’ı zikrederler: A’raf 206, Nahl 49, 50. İnsanı gözetleyen Melekler: Enbiya 27, 28.

Misyonerlik ve Türkiye’deki misyonerlik faaliyetleri:

Mübarek gün ve geceler: Berat Gecesi: Duhan 3, 5. Kadir Gecesi: Duhan 2, 3. Kadir 1, 2, 5. Regaib Gecesi: Mirac Gecesi:

Mekke’nin Fethi: Kasas 85, Saf 13, Nasr 1, 2.

Mal sevgisinde aşırılık: Al-i İmran 14, Tevbe 35, 24, Münafikun 9, En’am 94.

Mal ve malı kullanmak: Kehf 46, Haşr 7, Nisa 5, 6, Al-i İmran 49, Tevbe 34, 35, Hümeze 1, 4.

Müezzinlik:

Misafirlik: Nisa 36, Bakara 177, 215, Enfâl 41.

Mü’min kardeşinin aleyhine konuşmak (Haksız yere arkasından konuşmak-dedikodusunu yapmak):

Mükellef:

Maddecilik: Yunus 66, Kasas 62, 63, Zümer 3, En’am 95, Mü’minun 17, Tur 35, Vakıa 57, 59.

Mucize: Hadid 25, Ra’d 38, İsra 1, 60, Necm 13, 18, Kamer 1. Keramet: Yunus 64, 63, 62.

Mezhepler arasındaki farklar:

Medya ve dış uzantıları:

Mezhepler ve özellikleri:

Misvak (Özellikleri, kullanımı, hükmü):

Meshetmek (Manası ve çeşitleri):

Mü’mini alçaltan haller:

Mü’min mü’minin aynasıdır:

Müslüman attığı her adımdan sorumludur:

Müzik, İslâm’da müzik ve çalgı aletleri:

Mizah, İslâm’da mizah ve taklid:

Masonluk, Türkiye’de masonların faaliyetleri, özellikleri ve amaçları, Mason kuruluşları ve icraatları:

Mantık ilmi:

Mü’minlerin özellikleri: Fatiha 1-7, Al-i İmran 102, 173, Ahzab 31, Nisa 59, Tevbe 112, 25, 26, Bakara 172, Al-i İmran 173, Yusuf 67, A’raf 29, Ahzab 39, En’am 162, Sad 46, Maide 49, Al-i İmran 191, Bakara 3, 286, Tevbe 51, Saf 4, Maide 55, 56, Enfâl 46, Hucurat 10, Al-i İmran 200, Yusuf 53, Şems 7-10, Zümer 18, Enfâl 2, Nisa 74, A’raf 32, Nur 37, Ahzab 21, Zuhruf 23, Bakara 238, En’am 116, Şura 38, Hacc 34, Saff 2, 3, Maide 54, Yusuf 37, Saf 10, 11, Nuh 5-9, Tevbe 71, 12, Al-i İmran 146, Enfal 55, 57, Yusuf 70, 76, Nisa 84, Al-i İmran 120, Taha 135, Enfal 60, Nisa 71, Nahl 110, Mücadele 21.

Münafıkların özellikleri: Nur 11, Bakara 14, 16, Mücadele 19, Haşr 13, Tevbe 124, Nisa 139, Bakara 9, 10, Tevbe 126, 55, Nisa 142, Al-i İmran 167, Tevbe 48, Nisa 39, 91, Ma’un 4-6, Tevbe 47, Münafikun 4, Al-i İmran 20, Tevbe 62, 80, 74, Ankebut 10.

Müslümanlar neden ittifak edemezler:

Milliyetçilik: Ecdat Milliyetçiliği, Akraba Milliyetçiliği, Irkçı Milliyetçilik, Saldırgan Milliyetçilik: Risaleler 3, 54, 40, 43, H. El-Benna.

Münafıklığın Alametleri:

Medrese Eğitimi ve Medreselerin fonksiyonları:

N

Namaz: Bakara 43, Nisa 103, Bakara 45, Hud 114, Maide 55. Namaza engel olanlar: Maide 91. Savaşta namaz:

Nisa 102. Namazda kolaylık: Nisa 101.

Noel ve yılbaşı: En’am 116, Maide 5. Hakim Keşfü’l-Hafa

c. 2, s. 222, N, 2353.

Nikah: Nisa 23, Bakara 221, Nisa 3, 4.

Namazı ailenize emrediniz: Taha 32.

Nefsinin arzularını ilâh edinenler: Casiye 23.

Namazda huşu: Bakara 238. Namazın Rükünleri:

Nişan (İslâm’da nişan ve kız isteme):

Nafile namazlar:

Namaz vakitleri:

Nazar: Kalem 51.

Nafaka: Bakara 219, 215.

Nefis terbiyesi: Maide 105, Yusuf 53, Casiye 23, Ankebut 6, 69, Al-i İmran 39, Kıyamet 2.

Necaset: Tanımı, özellikleri ve çeşitleri:

Nefsinin arzuları peşine takılmak:

Nifak: (Harcamak-Allah yolunda sarfetmek):

Namazın hikmetleri (İlahi ve maddi açıdan):

Namazı terk etmenin zararları:

Nafile namazlar: Tahiyyatü’l-mescid - Duha (Kuşluk) Teheccüd - Regaip Gecesi - Berat Gecesi - Kadir Gecesi - Yolculuk - Tesbih - Tevbe - Hacet - İstihare - Katil - İstiska (Yağmur duası) - Kusuf (Güneş tutulması) - Husuf (Ay tutulması) - Abdest sonrası namazlar:

O - Ö

Oruç: Bakara 183. Riyazü’s-Salihin c. 2, s. 494; c. 6, s. 48, Tevbe 112, Ahzap 35, Bakara 187, 184, 185.

Ölüm: Ankebut 57, Nisa 78, Cuma 8, A’raf 34, Vakıa 60, Münafikun 11, Bakara 96, Fatır 11. İhtiyarlık: Yusuf 94, Nahl 70. Ölümden, öldürülmekten, tehlikeden, eza ve cefadan kaçamazsınız: Ahzap 16. İntihar: Nisa 29, 31.

Örtünme ve tesettür: Ahzap 59, Nur 31, 30.

Öğüt vermek, nasihat etmek: Zariyat 55, A’la 9, 10, 11.

Ortak iş yapmak: Sad 24.

Öldükten sonra dirilmek: Bakara 28. Uyku-ölüm ilişkisi: En’am 60.

Ölçü ve tartı: İsra 35, En’am 152, Hud 85, Rahman 7, 9, Mutaffifin 1, 7.

Öğünmek: Nisa 36, 37, Lokman 18, Tekasür 1, 7, Al-i İmran 188.

Ölüm ve ötesi (Ölüm halinde olana telkin-Yıkanma - Kefenleme - Defin - Kabir ve Mahşer günü):

Öğrenmek ve öğretmek: Nahl 43, Enbiya 7, Bakara 129, 151, Kehf 60, 82, Ahzap 34. Öğretmek: Bakara 129, 151, Tevbe 122, Abese 2, 4. Bildiğini gizlememek: Bakara 159, 174. Bilmeden hüküm vermek: En’am 119, 144, Hacc 8, Lokman 20.

Öfke: Al-i İmran 134, Şura 37.

Osmanlı’nın yükselişi ve çöküşü:

Örnek müslüman:

Örnek müslüman nasıl olmalıdır:

Özrü reddetmek (mazeret kabul etmemek):

Osmanlılar’da kütüphane: Büyük İslâm Tarihi, c. 14, s. 257-280.

Osmanlılar’da hekim ve hekimlik ahlâkı:

Osmanlı Devleti kuruluşu ve yönetimi: Büyük İslâm Tarihi 10 ve 11. ciltler.

P - R

Regaip Gecesi ve faziletleri: Ahzap 45, Şerhu’l-Câmiu’s -Sağir, c. 2, s. 234.

Ramazan Bayramı: A’la 14, 15, Hucurat 10, Buhari-Müslim Muhtasar Şuab’ül-İman s. 51.

Rızık (rızık endişesi): Bakara 268, 212, 245, Yunus 31, Hicr 21, 20, Rum 40, Nahl 71, Hacc 58, Mü’min 64, Zariyat 22, Cuma 10, Taha 132, Fatır 2.

Rüşvet-Kumar-Gasp-Hırsızlık: Hırsızlığın Cezası: Maide 38, 39, Bakara 188, Nisa 29, 31. Kumar: Bakara 219, Maide 90, 91, Bakara 188.

Putlara sövmemek: En’am 108.

Puta tapmak: Hacc 12, 13, 62. Kimseye zarar ve fayda vermezler: Maide 76, En’am 40, 41. Putlar hiçbir şey yaratamazlar: A’raf 191, 192, Yunus 34, Rad 33- Rum 40. Şefaat edemezler: Yunus 3, 18, Rum 12, 13, Sebe 23. Kendilerine tapanlardan habersizdirler: Ahkaf 5. Kendilerine faydaları dokunmaz: A’ra1 197, 198.

Ramazan ve oruç:

Rüşvet ve karaborsa:

Rüya: Yusuf 4, 5, 43, 33, 6, 36.

Riba, ihtikar ve israfın yasakları:

Peygamberler, isimleri ve kavimleri:

Peygamberliğinden önce Hz. Muhammed: Büyük İslâm Tarihi 1. c., s. 187, Çağ Yayınları.

S - Ş

Şehitlik: Al-i İmran 169, 170, Bakara 154. Camiu’s-Sağir, c. 2, s. 178, Nisa 74. Sünen Tirmizi Hadis N. 1069, Tergib

c. 2, s. 339.

Selâmlaşmak: Nisa 86, En’am 54, Hud 69.

Sözünde durmak: İsra 34, Maide 1. Tüm meşakkatlere rağmen sözünde durmak: Ahzap 23.

Sözü, güzellik ve yumuşak söylemek: İsra 53, Al-i İmran 159.

Sevap ve günah: En’am 160, Bakara 276, Nisa 107, Al-i İmran 135, Mutaffifin 14, Maide 2. Bire on misli sevap verilmesi: En’am 160. Sevap ve azabın ebedi oluşu: Bakara 81, 82.

Spor-Sağlık ve Bedeni Kuvvet: Bakara 247.

Sadaka ve bağış: Bakara 177.

Sorumluluk: En’am 152, maide 105, En’am 31, 52, 164, Mü’minun 115. Organların sorumluluğu: İsra 36, Ahzap 15, Zümer 71, Bakara 286, Ahzap 72, 73. Aile sorumluluğu: Tahrim 6.

Savaş: Bakara 251, Nisa 71, Ahzap 22, 24, Nisa 84, Al-i İmran 200, Bakara 216, 195, 190, Saf 4, Enfal 47, Nisa 71, Tevbe 20, 22, 41, Tevbe 29, Ankebut 6, Nisa 95, 96, Enfal 5, 8, 42, 44.

Şükür etmek: Nimetlere şükür: Nahl 81, Bakara 152, 172, İbrahim 7, Nisa 147, Lokman 12, Neml 19. Nankörlük: Bakara 152, Lokman 12, Hud 9, 10, İsra 67, 69, 83. Müşrikler ve kâfirler nankördür: En’am 63, 64, Yunus 12, Nahl 53, 55, 83.

T

Teslimiyet (İslâm ve teslimiyet): Bakara 155, 112, 140, Nisa 65, Hucurat 16, 15. İhyau Ulumi’d-Din c. 3, s. 27, c. 1, s. 17, Kasas 7, Bakara 131, Hucurat 2.

Tevekkül: Necm 39, Al-i İmran 159, İbrahim 250, Hadis s. 50.

Tevbe: Hud 3, Tahrim 8, Nur 31, Riyazü’s-Salihin 1. cilt, s. 18, 19, 20, Müslim-Buhari-Tirmizi rivayet hadisleri. Son nefeste tevbe: Al-i İmran 90.

Teşkiltçılık (İdarecilik-Yönetim): Nur 62.

Temizlik: Temiz ve güzel giyinmek: A’raf 31, Abdest, temizlik: Maide 6. Elbise temizliği: Müddessir 4, Maide 6, Bakara 222, Tevbe 108.

Tarikatlara, mezheplere ve partilere ayrılmak ve bunlarla övünmek: Rum 32.

Tebliğ ve tebliğ metodları: Al-i İmran 20, 128, 159, Tevbe 129, Bakara 119, 272, Yunus 42, 43, En’am 50, 52, 69, 70, Kâf 45, Taha 132, Hacc 67. Metod: Bakara 83, 263,

Nahl 125, İsra 53, Yunus 72. Hakaretlere sabretmek: Al-i İmran 186, 195, En’am 10-34, Yunus 109. Güven vermek: Yusuf 36, 37.

Tefekkür (Düşünmek, anlamaya çalışmak, şuurlanmak): Bakara 44, 73, 75, 76, Maide 58, 103, Bakara 164, 179, 269, Bakara 9, 12, 154, Nisa 78.

Tasavvuf ve sufi: Tarifi, gayesi, temel ıstılahları: Büyük İslâm Tarihi 14. cilt, s. 309, 381.

Türkiye’de tarikatlar ve dini cemaatler:

Taklit: Tevbe 69, Maide 104, A’raf 28, 38.

Türkiye ve bağımsızlık:

Taharet: Manası, önemi ve çeşitleri:

Teyemmüm:

Tilavet secdesi:

Ticaret ve sanata önem vermek:

Tevbe etmemek:

Türkiye Daru’l-Harp mi? - Daru’l-İslâm mı?:

Toplantı adabı:

Toprak ve tabii kaynakların bölüşümü:

Tarikatların doğuşu ve tarikat çeşitleri ve kurucuları:

Tarikatların önemi, usul ve adabı:

Türk hat tarihi: İslâm Tarihi Ansiklopedisi 14. cilt, s. 478.

Tefsir ilmi:

Türklerin Müslüman olmaları ve İslâmiyet’ten önceki durumları: Büyük İslâm Tarihi 6. cilt, s. 17.

U - Ü

Üç aylar: Şerhu’l Câmiu’s-Sağir, c. 11, s. 234, c. 11, s. 234, Al-i İmran 133, Sebe 28, M. Karmış 73.

Üstünlük: Allah imtihan için kiminizi kiminize üstün kılmıştır: En’am 165, 52, 53. Üstünlük takva iledir: Hucurat

13. İnanıyorsanız üstünsünüz: Al-i İmran 139.

Üretim imkanları: Zirai üretim, tabii kaynaklar:

Ülkemizdeki parlementer sistem ve İslâm: Risaleler 2.

s. 89, Hasan El-Benna.

Ümmet (İslâm ümmeti - Hz. Muhammed ümmeti):

Üniversitelerde Başörtüsü zulmü ve lâiklerin baskıları:

V

Vaaz ve irşat: Evimizin Vaazı - Mevlit ÖZCAN, s. 3.

Vakıf ve vakıfların önemi: Çeşitleri, gelir kaynakları, hizmetleri, rolü.

Vatan: Vatan ve yurt sevgisi: Sad 46. Vatan vazifelerimiz, vatan hainleri:

Vergiler: En’am 141, Enfal 41, Tevbe 29, Mücadele 13.

Vaadini bozmak (Sözünde durmamak, caymak):

Vasiyyet:

Vasıta olarak parti ve cihat:

Y

Yalan söylemek: Furkan 72, Hac 30, Casiye 7, Bakara 188, Kalem 10, 250, Hadis 5, 6, 69, Saff 2, 3.

Yardımlaşmak ve yarışmak: Şura 39, Enfal 73, Tevbe 71, Maide 2, Kasas 86, Kafirler de birbirlerinin yardımcılarıdır: Enfal 73, Yusuf 41, 42. Erkek ve kadın mü’minlerin birbiriyle yardımlaşmaları: Tevbe 71. Müminler hayırda yardımlaşır: Maide 2.

Yakınlara muamele: Nisa 36.

Yahudi ve hristiyanlarla dostluk etmek ve onlara benzemek: Maide 51, Diyalog: 46.

Yeryüzünde İslâm hakim olacaktır: Nur 55.

Yahudiler: Maide 82, Al-i İmran 111, Nisa 52.

Yemin: Maide 89, Bakara 224, 225, Nur 22, Tahrim 2, Nahl 92, 94, Kalem 10. Münafıklar yemin ederler: Tevbe 74, 96, 107, Bakara 226, 227.

Yaşlılık ve bunaklık: Nahl 70.

Yeryüzündeki canlı cansız tüm yaratıklar insanların hizmetine sunulmuştur: Nahl 12, 13, 15, 16.

Yöneticilik:

Yetimler: Bakara 83, 220, Nisa 36, 127, 2, 6, 10, En’am 152, İsra 34, İnsan 8, 12, Nisa 8, 6, 9, 3, 127.

Yemede içmede edep ve terbiye:

Z

Zekat ve sadaka: Tevbe 34, 35, Al-i İmran 180, Bakara 43, 83, 110, 267, 277, Maide 55, Tevbe 71, Mearic 24, 25, Nisa 162, Rura 39. Ürünlerin zekatı: En’am 141. Verilecek kimseler: Tevbe 60. Vermeyenler: Nisa 77, Tevbe 5, 11, 67, 79, Fussilet 7.

Zenginlik ve mal: Kehf 46, Hadid 20, Bakara 212, Necm 48, En’am 52, 53, Haşr 7, Enfal 28.

Zan ve gıybet: Hucurat 12, En’am 148, Hucurat 6, Bakara 216.

Zina: İsra 32, Nur 30, 31, Nisa 15, Nur 2, Şuara 165, 166, Mü’minun 6, 7, Mearic 29.

Zikir: Canlıların tümü Allah’a secde ederler: Nahl 49, Bakara 152, A’raf 205, Ahzap 35, Hadid 16, Zümer 32.

Zulüm ve zalimler: Hud 117, Nahl 90, Al-i İmran 108, 182, Şura 39, Bakara 39, Bakara 165, Maide 45, Secde 22, Tevbe 109. Zalimlere misilleme: Şura 42, 43. Zalimlerin bir kısmını bir kısmına musallat ederiz: En’am 129.

Zafer İslâm’ındır: Enbiya 44, Feth 28, Nur 55, Enbiya 105, Mücadele 21, Nisa 141, Bakara 251.

Zinet eşyaları (Altın-yüzük v.s., zinetlerin kullanımları):

Zulüme karşı koymak: Hacc 39, Şura 39, Nahl 90, Hud 117.

Zorluklarla mücadele:

Zamanın kıymetini bilmek ve değerlendirmek:

Zanla hüküm vermemek: Hucurat 12, En’am 116, 138, 148, Necm 28.

TERİMLER SÖZLÜĞÜ

Dinî ve Kültürel Terimlerin Güncel Karşılıkları

A

ABES: Anlamsız, gereksiz, boş ve yararsız söz veya davranış.

ACEM: Tarihî kullanımda

Arap olmayan kimse; özellikle İranlılar ve İran coğrafyası için kullanılan ad.

ADAK: Bir kimsenin, dinen yapmakla yükümlü olmadığı

bir ibadeti Allah rızası için yapmayı kendisine gerekli kılması; nezir.

ADALET: Hak ve hukuka uygunluk; herkese hakkını verme, ölçülü ve tarafsız davranma.

ADAŞ: Aynı adı taşıyan kişilerden her biri.

AHLÂK: İnsanın

davranışlarını iyi-kötü, doğru-yanlış bakımından biçimlendiren değerler ve davranış ilkeleri bütünü.

AHKÂM: Hükümler; özellikle dinî veya hukukî hükümler.

AHİRET: İslâm inancına göre ölümden sonra başlayan ve sonsuza kadar devam eden hayat.

AHİD: Söz verme, antlaşma, sözleşme; verilen söz.

AHBAB: Dostlar, sevilen ve yakınlık duyulan kişiler.

AKIBET: Bir işin veya kişinin ulaştığı son, sonuç.

AKSAM: Kısımlar, bölümler, parçalar.

AKAİD: İslâm dininin temel inanç esaslarını konu alan ilim dalı.

AKIL: İnsanın düşünme, anlama, kavrama, değerlendirme ve doğruyla yanlışı ayırt etme yetisi.

AHİLİK: Anadolu’da özellikle esnaf ve sanatkârlar arasında gelişen; meslek ahlâkı, dayanışma, dürüstlük ve sosyal yardımlaşmayı esas alan tarihî teşkilât.

ALLAHÜ EKBER: “Allah en büyüktür.” anlamındaki tekbir sözü.

ALÂMET: Belirti, işaret, iz; bir şeyi tanımaya veya anlamaya yarayan gösterge.

ÂLEM: Dünya, evren, varlıklar bütünü; belirli bir varlık veya düşünce alanı.

ALEVİLİK: Hz. Ali ve Ehl-i Beyt sevgisini merkezî bir değer olarak benimseyen; tarih içinde farklı inanç, ibadet ve kültür biçimleri geliştirmiş dinî ve kültürel geleneklerin genel adı.

ALATURKA: Türk gelenek ve yaşayış tarzına uygun; eski kullanımda “Türk usulü”.

AMEL-İ KESÎR: Namaz sırasında dışarıdan bakıldığında kişinin namazda olmadığı izlenimini verecek derecede çok veya peş peşe yapılan hareket.

AMEL-İ SÂLİH: İman ve güzel ahlâkla uyumlu, Allah’ın rızasına uygun iyi ve yararlı davranış.

AMEL: Yapılan iş, davranış ve eylem; dinî kullanımda kişinin sorumluluk doğuran fiilleri.

ÂMİN: “Allah kabul etsin.” anlamında duaların ardından söylenen söz.

AMME: Halkın bütünü, kamu, genel toplum.

ANARŞİ: Düzen ve otoritenin ortadan kalktığı kargaşa durumu; siyasal düşünce bağlamında anarşizmle ilişkili kullanımından ayrıca ayrılmalıdır.

ANADOLU: Türkiye’nin Asya kıtasında kalan büyük bölümünü oluşturan yarımada; tarihî adıyla Küçük Asya.

ANALIK: Anne olma durumu; bazı kullanımlarda anne yerine geçen kadın.

ASHAB: Hz. Muhammed’i Müslüman olarak görmüş, onunla görüşmüş ve Müslüman olarak vefat etmiş kişiler; sahabiler.

ÂŞIK: Birine veya bir şeye güçlü sevgi duyan kişi. Türk halk edebiyatında saz eşliğinde şiir söyleyen halk ozanı.

AŞURE: Başta buğday olmak

üzere çeşitli tahıl, bakliyat ve kuru meyvelerin pişirilmesiyle hazırlanan geleneksel yiyecek.

AŞURE GÜNÜ: Muharrem ayının onuncu günü. İslâm tarihinde özellikle Hz. Hüseyin ve beraberindekilerin Kerbelâ’da şehit edilmesiyle de anılır. Hz. Nuh, Hz. İbrahim, Hz. Yakup gibi peygamberlerle ilgili bu güne bağlanan bazı anlatılar ise dinî-kültürel rivayetlerdir ve aynı derecede tarihî kesinlik taşımaz.

ARAFAT: Mekke’nin doğusunda bulunan ve hac ibadetinde vakfenin gerçekleştirildiği bölge.

APTAL: Günümüzde çoğunlukla küçümseyici biçimde kullanılan “akılsız, anlayışsız” anlamındaki söz. Kişileri zihinsel durumları üzerinden aşağılamak için kullanılması uygun değildir.

ATEİST: Tanrı’nın veya tanrıların varlığına inanmayan kişi.

ATEŞPEREST: Ateşe tapan kimse anlamındaki tarihî ifade; özellikle Zerdüştlük için kullanılmış olmakla birlikte Zerdüştlüğün yalnızca “ateşe tapma” şeklinde tanımlanması doğru değildir.

AVARE: Belirli bir işi veya uğraşı olmadan dolaşan; başıboş.

AVRET: İslâm fıkhında örtülmesi gereken beden bölgeleri.

AYET: Kur’an sûrelerini meydana getiren, başlangıç ve bitişi vahye dayalı olarak belirlenmiş bölümlerin her biri.

AYİN: Belirli kurallara göre gerçekleştirilen dinî tören veya ibadet. Yalnız Hristiyanlığa özgü değildir.

AYIP: Toplumun ahlâk veya görgü anlayışına göre uygun görülmeyen davranış veya durum.

AZRAİL: İslâmî gelenekte canları almakla görevli melek için kullanılan ad. Kur’an’da özel adı “Azrail” olarak değil, “ölüm meleği” şeklinde geçer.

AZİZ: Değerli, saygın, güçlü, üstün. “el-Azîz”, Allah’ın güzel isimlerinden biridir.

ÂZAM: En büyük, en yüce.

AZAP: Büyük acı, sıkıntı veya ceza; dinî kullanımda dünya veya ahiretteki ilâhî ceza.

AZERİ: Azerbaycan Türkü; günümüzde “Azerbaycan Türkü” veya bağlama göre “Azerbaycanlı” kullanımları daha açıklayıcıdır.

B

BÂKİ: Kalıcı, sürekli, yok olmayan. “el-Bâkî”, Allah’ın isimlerinden biridir.

BATIL: Gerçeğe ve hakka uymayan; geçersiz. Fıkıhta hukukî veya dinî bakımdan geçerli sayılmayan işlem.

BÂLİĞ: Ergenlik çağına ulaşmış kimse.

BAYRAK: Bir devleti, milleti, kuruluşu veya topluluğu temsil eden belirli renk ve biçimdeki sembol.

BESMELE:

“Bismillahirrahmanirrahim” sözü; “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.” anlamındadır.

BEKTAŞİLİK: Hacı Bektaş-ı

Velî’ye nispet edilen, tarih içerisinde özellikle Anadolu ve Balkanlarda gelişmiş tasavvufî gelenek.

BERAT KANDİLİ: Şaban

ayının on beşinci gecesi için

kullanılan geleneksel ad. Müslüman toplumlarda dua, ibadet ve bağışlanma dileğiyle değerlendirilen gecelerden biridir.

BEREKET: Bolluk, hayır, verimlilik; bir nimetin faydasının ve devamlılığının artması.

BİLİM: Evreni, doğayı, insanı ve toplumu sistemli gözlem, araştırma ve yöntemlerle inceleyen bilgi ve araştırma alanlarının bütünü.

BİLİNÇ: Kişinin kendisinin, çevresinin, duygu ve düşüncelerinin farkında olma durumu.

BİLİNÇSİZ: Bilinci yerinde olmayan veya bir davranışı yeterli farkındalık göstermeden yapan.

BİLLÂHİ: “Allah’a yemin ederim.” anlamında kullanılan yemin sözü.

BOŞAMA (TALÂK): İslâm

aile hukukunda evlilik bağının belirli usullerle sona erdirilmesi.

BUDİZM: Siddhartha Gautama’nın (Buda) öğretilerine dayanan, Güney, Doğu ve Güneydoğu Asya’da farklı gelenekleri bulunan dinî ve felsefî sistem.

BUHUR: Yakıldığında güzel koku veren tütsü maddesi.

BUĞUZ: Bir kimseye veya şeye karşı duyulan güçlü hoşnutsuzluk, nefret.

BÜYÜ: Doğaüstü güçlerden yararlanıldığına inanılan uygulamaların genel adı; sihir.

BİDAT: Dinî terminolojide Hz. Peygamber döneminden sonra ortaya çıkan ve dinle ilişkilendirilen yeni inanç veya uygulamalar için kullanılan kavram. Hangi yeniliklerin bidat sayılacağı konusunda İslâm âlimleri arasında farklı değerlendirmeler bulunmaktadır.

BİAT: Bir yöneticiye veya lidere bağlılık ve itaat sözü verme; İslâm tarihinde siyasî ve toplumsal bağlılık sözleşmesi.

C

CAİZ: Dinî bakımdan yapılmasına izin verilen, yapılmasında sakınca bulunmayan.

CASUS: Gizli bilgileri elde ederek başka kişi, kurum veya devlete aktaran kimse.

CAMİ: Müslümanların topluca ibadet ettikleri, özellikle cuma ve bayram namazlarının kılındığı ibadet yeri.

CAFERÎ: İmam Ca’fer esSâdık’a nispet edilen Caferî fıkıh mezhebine bağlı kimse.

CAHİL: Bir konuda bilgisi olmayan kişi. Eğitim görmemiş olmakla aynı anlama gelmek zorunda değildir.

CELP: Çağırma, getirme, kendine doğru çekme.

CEMAAT: Topluluk; dinî kullanımda birlikte ibadet eden veya ortak dinî amaç etrafında toplanan kişiler.

CEMAL: Güzellik. Tasavvufî kullanımda Allah’ın lütuf, rahmet ve güzelliğini ifade eden sıfatlarıyla ilişkilendirilen kavram.

CEMRE: Halk takviminde ilkbahar öncesinde sırasıyla havaya, suya ve toprağa düştüğüne inanılan sıcaklık artışını ifade eden geleneksel kavram.

CEVAZ: İzin verilmiş olma; dinî bakımdan yapılabilirlik.

CEBRAİL: İslâm

inancında Allah’ın vahyini peygamberlere ulaştırmakla görevli büyük melek.

CEHALET: Bilgisizlik; gerekli bilgiye sahip olmama.

CEM: Toplama, bir araya getirme. Tasavvufta ayrıca özel anlamları bulunan bir terimdir.

CEMİYET: Toplum, topluluk veya belirli bir amaç için kurulmuş dernek.

CENABET: Gusül abdesti

gerektiren hükmî kirlilik hâli.

CİHAT: Allah yolunda çaba ve gayret gösterme. İslâmî kaynaklarda kişinin nefsiyle mücadelesinden dinî ve toplumsal sorumluluklara, belirli şartlardaki silahlı mücadeleye kadar farklı bağlamlarda kullanılan geniş kapsamlı kavram.

CİHANGİR: Çok geniş

ülkeleri hâkimiyeti altına alan hükümdar veya komutan; dünya fatihi.

CİMRİ: Malını gerektiği yerde harcamaktan aşırı ölçüde kaçınan kişi.

CİN: İslâm inancında insanlardan farklı yaratılışa sahip, duyularla normal şartlarda algılanamayan ve sorumluluk sahibi varlık türü.

CENİN: Doğumdan önce ana rahmindeki gelişmekte olan insan yavrusu.

CİNNET: Kişinin düşünme ve davranışlarını sağlıklı biçimde yönetemediği ağır ruhsal bozulma için geleneksel olarak kullanılan ifade. CENK: Savaş, mücadele.

CESET – RUH: Ceset, insanın maddî bedeni; ruh ise İslâmî anlayışta insanın hayat ve manevî varlığıyla ilişkili, mahiyeti bütünüyle bilinmeyen unsurdur.

CÜBBE: Uzun ve bol üst

giysisi; din görevlilerinin görev sırasında kullandığı giysi için de kullanılır.

CÜZ: Parça, bölüm. Kur’an’ın yaklaşık yirmi sayfalık otuz bölümünden her biri.

CIA: Amerika Birleşik Devletleri’nin dış istihbarat teşkilatı; Central Intelligence Agency.

Ç

ÇAĞDAŞ: Aynı çağda yaşayan veya günün şartları ve anlayışıyla ilişkili olan.

ÇAĞ DIŞI: Günün bilgi, anlayış veya şartlarının gerisinde kalmış.

ÇİNGENE: Roman topluluk-

ları için tarih boyunca kullanılmış ad. Günümüzde topluluğun kendi kimliğini ifade eden “Roman” adı çoğu bağlamda daha uygun ve tarafsızdır.

D

DEFİN: Ölünün usulüne uygun biçimde toprağa verilmesi.

DEVİR: Geleneksel fıkıh uygulamalarında, özellikle ıskat işlemleriyle ilişkili olarak kullanılan bir yöntem. Günümüzde dinî geçerliliği ve uygulanışı konusunda farklı değerlendirmeler bulunmaktadır.

DİYET: İslâm hukukunda öldürme veya yaralama gibi bazı fiiller nedeniyle mağdura veya yakınlarına ödenmesi öngörülen malî karşılık.

DİYANET: Dinle ilgili olma, dindarlık. Türkiye’de ayrıca din hizmetlerini yürütmekle görevli kamu kurumunu ifade eden kullanım.

DİN: İnsan ile kutsal veya aşkın varlık arasındaki ilişkiyi, inançları, ibadetleri, ahlâkı ve hayat anlayışını düzenleyen inanç sistemi. İslâmî tanımda Allah’ın insanlara peygamberler aracılığıyla bildirdiği ilâhî yol.

DÜĞÜN: Evlilik başta olmak üzere önemli bir olayı kutlamak amacıyla yapılan tören ve eğlence.

DÜŞ: Rüya; uyku sırasında zihinde oluşan görüntü, düşünce ve olaylar.

E

ECİR: Karşılık, ücret; dinî kullanımda Allah tarafından verileceğine inanılan sevap ve mükâfat.

ECEL: Bir canlının hayatının sona ereceği vakit; İslâm inancında Allah’ın bilgisi dâhilindeki ölüm zamanı.

ECDAT: Atalar, geçmiş kuşaklardaki büyükler.

EDA: Yerine getirme, ödeme; bir ibadeti kendi vakti içinde yerine getirme.

EDEBİYAT: Duygu, düşünce ve hayallerin estetik ve sanatsal biçimde sözlü veya yazılı olarak ifade edildiği sanat alanı.

EDEP: Görgü, nezaket, ölçülü davranış ve güzel ahlâk.

EFDAL: Daha faziletli, daha üstün.

EFENDİ: Saygı bildiren hitap; tarihî olarak eğitimli veya belirli statü sahibi kişiler için kullanılan unvan.

EFSUN: Büyü, sihir; büyülü olduğuna inanılan söz veya uygulama.

EKMEL: En olgun, en mükemmel.

EHL-İ SALÂH: Dürüst, iyi, dinî ve ahlâkî yaşayışına özen gösteren kimseler.

ELÎM: Acı veren, üzücü.

ELHAMDÜLİLLAH:

“Hamd Allah’a mahsustur.” anlamındaki şükür ve hamd ifadesi.

EGOİST: Kendi çıkarlarını başkalarının çıkarlarından sürekli üstün tutan; bencil.

EMANET: Korunması veya sahibine ulaştırılması için bir kimseye bırakılan şey; ayrıca güven ve sorumluluk.

ENBİYA: Peygamberler.

ERKÂN: Esaslar, temel unsurlar, kurallar.

EREN: Tasavvuf geleneğinde manevî olgunluğa eriştiğine inanılan kimse.

EVLÂ: Daha uygun, daha iyi, tercih edilmeye daha layık.

EYVALLAH: Kabul, teşekkür, vedalaşma veya “Allah’a ısmarladık” gibi farklı anlamlarda kullanılan geleneksel söz.

EZAN: Müslümanları namaza çağırmak ve namaz vaktinin geldiğini bildirmek için okunan çağrı.

EZEL: Başlangıcı bulunmama; öncesizlik.

F

FASİT: Bozuk, geçersiz veya kusurlu. Fıkıhta şartlarındaki eksiklik sebebiyle geçerliliği problemli işlem.

FARZ: Yapılması kesin ve bağlayıcı dinî delille emredilmiş yükümlülük.

FAL: Gelecek, bilinmeyen veya kişinin kaderi hakkında çeşitli işaretlerden bilgi edinildiği iddiasına dayanan uygulama.

FALCI: Fal baktığını ve geleceğe veya bilinmeyene ilişkin bilgi verdiğini ileri süren kişi.

FAİZ: Borç veya finansal işlem karşılığında anaparanın üzerinde alınan veya ödenen belirli ekonomik getiri. İslâm hukukundaki “ribâ” kavramının kapsamı mezhep ve finansal işlem türlerine göre ayrıntılı biçimde ele alınır.

FAZİLET: Erdem, üstün ahlâkî nitelik.

FİDYE: Belirli bir dinî yükümlülüğün yerine getirilememesi durumunda ödenen maddî karşılık; oruç bağlamında sürekli mazereti bulunanların ihtiyaç sahibini doyurması veya karşılığını vermesi.

FASIK: Dinî terminolojide Allah’ın emirlerine aykırı davranmayı alışkanlık hâline getiren veya açıkça büyük günah işleyen kişi için kullanılan terim.

FELÂH: Kurtuluş, başarı, esenlik.

FECR: Tan yerinin ağarmaya başladığı sabah vakti.

FELEK: Gök, gökyüzü; eski astronomide gök küresi. Edebiyatta kader veya talih anlamında da kullanılır.

FERMAN: Hükümdarın yazılı emri; buyruk.

FETVA: Dinî bir meselenin hükmü konusunda yetkili kişi veya kurul tarafından verilen açıklayıcı görüş.

FELSEFE: Varlık, bilgi, değer, ahlâk, akıl ve gerçeklik gibi temel meseleleri eleştirel ve sistemli düşünceyle inceleyen disiplin.

FEMİNİZM: Kadınların erkeklerle eşit hak, fırsat ve toplumsal statüye sahip olması gerektiğini savunan düşünce ve hareketlerin genel adı.

FERAH: Rahatlık, iç açıklığı, sevinç.

FİTRAT: Yaratılış; insanın doğuştan sahip olduğu temel yapı ve özellikler.

G

GAFÛR: Çok bağışlayan.

Allah’ın güzel isimlerinden biri.

GAZİLİK: Savaşa katılıp sağ dönen kişiye verilen tarihî ve dinî unvan; Türkiye’de ayrıca mevzuatta belirlenen şartlara göre verilen resmî statü.

GARGARA: Bir sıvıyı boğazda çalkalama işlemi.

GANİMET: Savaşta düşman tarafından bırakılan veya ele geçirilen mallar için kullanılan tarihî-hukukî kavram; mecazen beklenmedik kazanç.

GÖNEN: Nem, rutubet; bazı yörelerde küçük su birikintisi.

GÜRCÜ: Gürcü halkından veya Gürcistan’la ilgili olan kişi. Bir kişinin Gürcü olması dinî kimliğini belirlemez.

GUSÜL: Bütün bedenin usulüne uygun biçimde yıkanmasıyla gerçekleştirilen dinî temizlik; boy abdesti.

GÜNAH: Dinî ve ahlâkî bakımdan yanlış ve sorumluluk doğuran davranış.

GURUR: Bağlama göre

kişinin kendisiyle veya başkasıyla övünmesinden doğan memnuniyet; olumsuz anlamda kendini üstün görme, kibirlenme.

H

HASENAT: İyilikler, güzel işler, sevaplar.

HASEP: Kişinin ailesinden veya soyundan geldiği kabul edilen itibar ve şeref.

HATİP: Topluluk önünde konuşan kişi; camide hutbe okuyan din görevlisi.

HARAM: Yapılması kesin dinî delille yasaklanmış fiil veya kullanılması yasaklanmış şey.

HADİS: Hz. Muhammed’in söz, fiil, onay ve niteliklerini aktaran rivayetlerin genel adı. HAVZ: Havuz. İslâmî eskatolojide Hz. Peygamber’e verileceğine inanılan “Havz-ı Kevser” bağlamında kullanılan kavram.

HAREM: Girilmesi veya ihlâl edilmesi yasak ya da sınırlı olan kutsal/korunmuş alan; tarihî konutlarda aileye ve özellikle kadınlara ayrılan özel bölüm.

HAREMLİK: Geleneksel konutlarda yabancı erkeklerin girmediği aile bölümü.

HANBELÎ MEZHEBİ: Ahmed

b. Hanbel’in ilmî mirası etrafında oluşmuş dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.

HANEFÎ MEZHEBİ: Ebû

Hanîfe’nin ilmî görüşleri ve öğrencilerinin çalışmaları etrafında sistemleşmiş dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.

HAC: Belirli zamanda Kâbe, Arafat ve çevresindeki kutsal mekânlarda belirli ibadetlerin yerine getirilmesiyle yapılan ve şartlarını taşıyan ,

Müslümanlara ömürde bir kez farz olan ibadet.

HAMD: Allah’ı övgü ve şükürle anma.

HASET: Başkasındaki nimetin veya üstünlüğün ortadan kalkmasını isteme; kıskançlık. HÂŞÂ: Allah’ı veya saygı duyulan bir şeyi uygunsuz bir nitelendirmeden uzak tutmak, söyleneni reddetmek için kullanılan söz.

HAYRAT: Toplum yararına ve sevap amacıyla yapılan hayır işleri ve tesisleri.

HATİM: Kur’an’ın tamamını baştan sona okuma veya dinleme.

HAHAM: Yahudilikte dinî bilgi ve hukuk konusunda eğitimli din âlimi; rabbi.

HAVRA: Yahudilerin ibadet yeri; sinagog.

HELÂK: Yok olma, mahvolma.

HELÂL: Dinî bakımdan yapılmasına veya kullanılmasına izin verilen.

HEVA: İstek, arzu; dinî-ahlâkî kullanımda insanı ölçüsüz davranışlara sürükleyen nefsânî istek.

HEVES: Geçici veya güçlü istek, arzu.

HİCRET: Bir yerden başka bir yere göç. İslâm tarihinde özellikle Hz. Muhammed ve

Müslümanların 622 yılında Mekke’den Medine’ye göçü.

HİDAYET: Doğru yolu bulma ve doğru yola yönelme; dinî kullanımda Allah’ın doğru yola iletmesi.

HİLİM: Yumuşak huyluluk, sabır, öfkeye hâkim olma ve ağırbaşlılık.

HİZBULLAH: Kelime

anlamıyla “Allah’ın taraftarları/ topluluğu”. Kur’anî bir ifade olmakla birlikte günümüzde aynı adı kullanan çeşitli siyasî veya silahlı örgütlerle kavramsal olarak karıştırılmamalıdır.

HİBE: Bir malı karşılıksız olarak başka birine devretme; bağış.

HİKMET: Bilgelik; doğru bilgi ve davranışı yerli yerinde kullanma; bir şeyin anlamlı sebebi ve amacı.

HIDIRELLEZ: Anadolu, Balkanlar ve çevre coğrafyalarda 5-6 Mayıs tarihlerinde baharın gelişini kutlayan geleneksel mevsim bayramı.

HACERÜLESVED: Kâbe’nin doğu köşesinde bulunan ve tavafın başlangıç noktasını belirleyen kutsal kabul edilen taş.

HOCA: Öğretmen, uzman

veya dinî ilimlerde bilgili kişi; din görevlileri için de kullanılan saygı sözü.

HÜZZAM: Türk musikisindeki makamlardan biri.

HUZUR: Rahatlık, iç dinginliği ve güven hâli. Tasavvufta kalbin Allah’ın huzurunda bulunduğunun bilincinde olması anlamında da kullanılır.

HURAFE: Akla, gerçeğe veya güvenilir dinî kaynağa dayanmayan, zamanla inanç hâline gelmiş anlatı veya uygulama.

HUTBE: Cuma ve bayram

namazlarında belirli kurallara göre minberden yapılan dinî konuşma.

HRİSTİYANLIK: Hz. İsa’nın şahsı ve öğretisi etrafında gelişmiş, günümüzde Katolik, Ortodoks ve Protestan başta olmak üzere birçok geleneği bulunan dünya dini.

HİTABET: Etkili, güzel ve amaca uygun konuşma sanatı.

HAFIZ: Kur’an’ın tamamını ezberlemiş kişi; kelime anlamıyla koruyan, muhafaza eden.

HALİFE: Birinin yerine geçen kimse. İslâm tarihinde Hz. Muhammed’in vefatından sonra Müslüman toplumun siyasî yönetimini üstlenen yöneticiler için kullanılan unvan.

HAÇ: Birbirini kesen dikey ve yatay çizgilerden oluşan şekil; Hristiyanlığın temel dinî sembollerinden biri.

HAK: Gerçek, doğru, adalet ve kişiye ait meşru yetki veya pay. “el-Hakk” Allah’ın isimlerinden biridir.

İ

İBLİS: Kur’an’da Allah’ın emrine karşı gelerek Hz. Âdem’e secde etmeyen ve insanı saptırmaya çalışan varlığın adı.

İBRET: Bir olaydan ders çıkarma; uyarıcı örnek.

İCMA: İslâm hukukunda belirli bir dönemin yetkin müçtehitlerinin dinî bir hüküm üzerinde görüş birliğine varması.

İÇTİHAT: Yetkin İslâm hukukçusunun dinî delillerden hüküm çıkarabilmek için ilmî gayret göstermesi.

İÇKİ: Genel olarak içilen sıvı; yaygın kullanımda sarhoş edici alkollü içecek.

İDDET: Evliliği ölüm veya boşanmayla sona eren kadının, belirli durumlarda yeniden evlenmeden önce beklemesi gereken dinîhukukî süre.

İHSAN: İyilik etme, güzel davranma. Dinî anlamda Allah’ı görüyormuşçasına kulluk etme bilinci.

İFRAT: Ölçüyü aşma, aşırılık.

İFTİRA: Bir kişiye işlemediği bir suçu veya yapmadığı bir davranışı yalan yere isnat etme.

İFTAR: Oruç süresinin sona ermesiyle orucu açma ve bu amaçla yenilen yemek.

İFA: Bir görevi, borcu veya yükümlülüğü yerine getirme.

İFFET: Cinsel ve ahlâkî davranışlarda ölçülü olma, kişinin onurunu ve sınırlarını koruması.

İHYA: Canlandırma, yeniden işler veya canlı hâle getirme.

İHLÂS: İnanç ve ibadette samimiyet; davranışları gösterişten uzak biçimde yalnız Allah rızası için yapma.

İKRAR: Kabul etme, açıkça söyleme ve doğrulama.

İLHAM: Bir düşünce veya duygunun insanın zihninde ya da gönlünde aniden doğması; dinî kullanımda Allah tarafından kalbe doğdurulduğuna inanılan düşünce.

İLÂHİ: Allah’ı öven, dua ve dinî duyguları konu alan şiir veya besteli eser.

İLKAH: Dölleme, aşılama.

İLÂHİYAT: Din, Tanrı, vahiy, kutsal metinler ve dinî düşünceyi sistemli biçimde inceleyen akademik alan; teoloji.

İMAN: İnanma ve tasdik etme; İslâm’da Allah’a ve bildirdiği temel iman esaslarına gönülden inanma.

İMSAK: Oruçta yeme, içme ve orucu bozan davranışlardan uzak durmaya başlanan vakit.

İNŞALLAH: “Allah dilerse.” anlamında geleceğe ilişkin niyet ve beklentilerde kullanılan ifade.

İNCİL: İslâm inancında Hz. İsa’ya verilen ilâhî kitap. Hristiyanlıkta “İncil” sözü ayrıca Yeni Ahit’teki Matta, Markos, Luka ve Yuhanna’ya nispet edilen dört kanonik müjde metni için kullanılır.

İHRAM: Hac veya umreye

niyet eden kişinin belirli yasaklara riayet ettiği dinî hâl; erkeklerin bu sırada giydiği iki parçalı dikişsiz örtüye de yaygın olarak ihram denir.

İRŞAT: Doğru yolu gösterme, bilgilendirme ve rehberlik etme.

İRTİCA: Geriye dönüş. Siyasî ve tarihî kullanımlarda anlamı bağlama göre değişen bir terimdir.

İSRAFİL: İslâmî gelenekte kıyametin başlangıcı ve yeniden diriliş için sûra üfleyeceğine inanılan melek.

İSLÂM: Allah’a teslim olma anlamına gelen; Hz. Muhammed’in peygamberliği ve Kur’an vahyi temelinde şekillenen tevhid dini.

İSKAT: Düşürme, ortadan kaldırma. Geleneksel fıkıhta ölen kişinin bazı ibadet borçlarıyla ilgili kullanılan “ıskat-ı salât” ve benzeri uygulamalarda geçen terim.

İSTİRHAM: Rica etme, merhamet veya yardım dileme.

İYİLİK: Doğru, yararlı ve ahlâken değerli davranış; karşılık beklemeden yapılan yardım.

K

KÂDİR: Gücü yeten, kudret sahibi. “el-Kâdir”, Allah’ın isimlerinden biridir.

KASİDE: Genellikle tek kafiyeyle yazılan, dinî veya edebî konuları işleyen klasik nazım biçimi.

KABİLE: Ortak soy, kültür veya toplumsal bağlarla birbirine bağlı geleneksel topluluk.

KADER: İslâm inancında Allah’ın olmuş ve olacak her şeyi ezelî ilmiyle bilmesi ve bir ölçüye göre takdir etmesi.

KADI: İslâm hukukuna göre yargılama yapan hâkim; tarihî yargı görevlisi.

KÂHİN: Görünmeyen veya gelecekte gerçekleşecek olayları bildiğini ileri süren kişi.

KAMERÎ: Ayın hareketlerine dayanan; ay takvimiyle ilgili.

KANAAT: Elinden gelen gayreti gösterdikten sonra sahip olduğuyla yetinme ve aşırı hırstan uzak durma.

KADİRİYYE TARİKATI: Abdülkadir Geylânî’ye nispet edilen ve İslâm dünyasının geniş bölgelerine yayılmış tasavvuf yolu.

KABİR: Mezar; ölünün defnedildiği yer.

KADİR GECESİ: Kur’an’ın indirilmeye başlandığı bildirilen, Kur’an’da “bin aydan daha hayırlı” olarak nitelenen gece. Ramazan’ın son on gecesinde aranması tavsiye edilmiş; 27. gece yaygın biçimde Kadir Gecesi olarak ihya edilmiştir.

KEFARET: Belirli bir dinî ihlal veya yükümlülüğün telafisi amacıyla yerine getirilen oruç, sadaka veya benzeri yükümlülük.

KÂFİR: İslâmî terminolojide iman esaslarını kabul etmeyen veya inkâr eden kişi anlamındaki dinî kavram.

KEREM: Cömertlik, iyilik, lütuf.

KERAHET: Dinî bakımdan yapılması hoş karşılanmayan durum; mekruhluk.

KELİME-İ TEVHİD: “Lâ ilâhe illallah, Muhammedün resûlullah” sözü; Allah’ın birliğini ve Hz. Muhammed’in peygamberliğini ifade eder.

KÂBE-İ MUAZZAMA: Mek-

ke’deki Mescid-i Haram’ın ortasında bulunan, Müslümanların namazda yöneldikleri ve hac ibadetinin merkezini oluşturan kutsal yapı.

KGB: Sovyetler Birliği’nin 1954-1991 yılları arasında faaliyet gösteren devlet güvenlik ve istihbarat teşkilatı.

KELÂM: Söz. İslâm düşüncesinde iman esaslarını aklî ve naklî delillerle inceleyen ilim dalı.

KERAMET: İslâmî gelenekte peygamber olmayan salih kişilerde Allah’ın lütfuyla meydana geldiğine inanılan olağanüstü hâl.

KEFEN: Ölünün defnedilmeden önce sarıldığı bez.

KEVSER: Çok hayır ve nimet. Kur’an’da Hz. Peygamber’e

verildiği bildirilen nimet; İslâmî gelenekte cennetteki havuz veya nehirle de ilişkilendirilir.

KATOLİK: Roma Piskoposu

Papa’nın ruhani liderliğini kabul eden Katolik Kilisesi’ne bağlı Hristiyan.

KISAS: İslâm ceza hukukunda öldürme veya yaralama suçlarında belirli şartlarla suçun karşılığı olan cezanın uygulanması ilkesi.

KIYAS: Benzerliklerden hareketle karşılaştırma yapma. İslâm hukukunda hükmü açıkça belirtilmeyen bir meseleyi ortak gerekçe sebebiyle hükmü bilinen meseleye bağlama yöntemi.

KIZILBAŞ: Tarihte özellikle Safevî taraftarı Türkmen toplulukları ve daha sonra bazı Alevî toplulukları için kullanılmış ad. Günümüzde bağlama göre küçültücü algılanabileceğinden tarihî kullanım olduğu belirtilmelidir.

KISMET: Pay, nasip; kişiye düşen veya takdir edilen şey.

KİLİSE: Hristiyanların ibadet ettiği yapı; ayrıca Hristiyan dinî topluluğu veya kurumsal teşkilatı.

KİBİR: Kendini başkalarından üstün görme; büyüklenme.

KUR’AN-I KERİM: İslâm inancına göre Allah tarafından Cebrâil aracılığıyla Hz. Muhammed’e vahyedilen kutsal kitap. 114 sûreden oluşur. Mushaflardaki yaygın numaralandırmaya göre 6.236 âyet vardır; “6.666 âyet” ifadesi geleneksel bir söyleyiş olmakla birlikte teknik âyet sayımı değildir.

KUDRET: Güç, kuvvet; Allah’ın her şeye gücünün yetmesini ifade eden sıfat.

KUMAR: Kazanç veya kaybın bütünüyle ya da önemli ölçüde şansa bağlı olduğu, ortaya para veya ekonomik değer konulan oyun ve bahis.

KÜFÜR: İslâmî terminolojide iman edilmesi gereken temel esasları inkâr etme; sözlükte örtme, gizleme.

L

LÂHİK: Namaza imamla başladığı hâlde geçici bir sebeple bazı rekâtları imamla kılamayan kimse.

LAİKLİK: Devletin hukuk ve yönetim düzeninin

belirli bir dinin kurallarına dayandırılmaması ve devletin din ve inançlar karşısındaki konumunun hukuk düzeniyle belirlenmesi ilkesi. Kavramın hukukî uygulanışı ülkelere göre farklılık gösterebilir.

LATİF: İnce, hoş, nazik, yumuşak. “el-Latîf”, Allah’ın güzel isimlerinden biridir.

LIONS KULÜBÜ: Lions Clubs

International çatısı altında faaliyet gösteren gönüllü hizmet kulüplerinin genel adı. Eski metindeki “Yahudi/ Mason kuruluşu” şeklindeki tanımlama doğrulanmış nesnel bir sözlük tanımı değildir.

M

MAHREM: Evlenilmesi dinen sürekli olarak yasak olan yakın akraba; ayrıca gizli, özel, başkalarına kapalı alan veya bilgi.

MAŞALLAH: “Allah’ın

dilediği olur.” anlamındaki dinî ifade; beğeni ve iyi dilek belirtmek, nazardan korunma temennisini ifade etmek için de kullanılır.

MANEN: Manevî bakımdan, ruhen.

MAKAM: Konum, mevki; bulunulan yer; Türk musikisinde belirli ezgi düzeni; tasavvufta manevî mertebe.

MASONLUK: Tarihsel kökenleri Avrupa’daki mason localarına uzanan, üyelerini localar hâlinde örgütleyen uluslararası kardeşlik ve dayanışma geleneği. Bir din veya belirli bir etnik grubun kuruluşu olarak tanımlanması doğru değildir.

MOSSAD: İsrail’in dış istihbarat ve özel operasyonlardan sorumlu istihbarat kuruluşu.

MAHŞER: İslâm inancında kıyametten sonra insanların hesap için bir araya getirileceği yer ve toplanma hâli.

MAHREÇ: Çıkış yeri. Tecvit ve ses bilgisinde harf veya sesin çıkarıldığı yer.

MANEVÎ: Maddî olmayan; ruh, duygu, inanç ve iç dünyayla ilgili.

MANTIK: Doğru düşünmenin

biçimlerini, ilkelerini ve çıkarım kurallarını inceleyen bilim ve felsefe dalı.

MAZLUM: Haksızlığa veya zulme uğramış kişi.

MAHLÛK: Yaratılmış varlık.

MEHİR: İslâm hukukunda evlenme sebebiyle erkeğin kadına vermekle yükümlü olduğu mal veya ekonomik değer.

MEHR-İ MUACCEL: Mehrin peşin ödenen veya hemen ödenmesi kararlaştırılan kısmı.

MEHR-İ MÜECCEL: Mehrin daha sonra ödenmesi kararlaştırılan kısmı.

MELUN: Lanetlenmiş, rahmetten uzaklaştırılmış.

MEŞRU: Hukuka, kurala veya dinî bakımdan kabul edilen ölçülere uygun.

MELEKLER: İslâm inancında

Allah’a itaat eden ve çeşitli görevlerle görevlendirilen, duyularla algılanamayan varlıklar.

MERHABA: Karşılama ve selamlama sözü; “hoş geldiniz” anlamında kullanılır.

MEST: Ayakları topuklarla

birlikte örten ve fıkıhta belirli şartları taşıması hâlinde üzerine mesh yapılabilen ayak giysisi.

MESCİD-İ HARAM: Mekke’de

Kâbe’yi çevreleyen kutsal mescit.

MESCİD-İ AKSA: Kudüs’teki Harem-i Şerif/Haremü’ş-Şerif alanının Kur’an’da adı geçen kutsal mescidi; İslâm’ın en önemli kutsal mekânlarından biri.

MESCİD-İ NEBEVÎ: Medine’de Hz. Muhammed tarafından kurulan ve daha sonra genişletilen; Hz. Peygamber’in kabrinin de bulunduğu mescit.

MECUSİ: Mecûsîlik/ Zerdüştlük dinine mensup kişi. “Ateşe tapan” şeklindeki tek boyutlu tanım güncel dinler tarihi açısından yetersizdir.

MEDENİYET: Bir toplumun tarih boyunca oluşturduğu maddî ve manevî değerler, kurumlar, bilgi, sanat, hukuk ve yaşam biçimlerinin bütünü; uygarlık.

MEVLEVİLİK: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin düşünce ve manevî mirası çevresinde, özellikle oğlu Sultan Veled döneminde teşkilatlanan tasavvuf yolu.

MEDRESE: Geleneksel İslâm eğitim kurumlarının genel adı.

MESCİT: Secde ve ibadet yeri; Müslümanların namaz kıldığı ibadet mekânı. Minare veya büyüklük, mescit olmanın zorunlu şartı değildir.

MERHAMET: Başkasının acı ve sıkıntısına duyarlılık göstererek yardım etme isteği; şefkat.

MERHUM: Vefat etmiş Müslümanlar için “Allah’ın rahmetine kavuşmuş olması umulan” anlamında kullanılan saygı sözü.

MEVLÂ: Sahip, efendi, yardımcı, dost gibi farklı anlamlara gelen kelime; Allah için kullanıldığında sahip ve koruyucu anlamındadır.

MEZHEP: Bir din içindeki yorum, hukuk veya inanç ekolü; İslâm’da özellikle fıkhî ve itikadî düşünce ekolleri.

MEHDİLİK: İslâmî gelenekte ahir zamanda ortaya çıkarak adaleti hâkim kılacağına inanılan “Mehdi” düşüncesi. Ayrıntıları ve ilgili rivayetlerin değerlendirilmesi mezhep ve âlimlere göre farklılık gösterir.

MEVLİD KANDİLİ: Hz.

Muhammed’in doğumunun

anıldığı gece. 12 Rebîülevvel yaygın geleneksel tarihtir; Hz. Peygamber’in kesin doğum günü konusunda tarihî kaynaklarda farklı görüşler vardır.

MEKRUH: Dinî bakımdan yapılmaması tercih edilen veya hoş görülmeyen fiil.

MESBUK: Cemaatle namazda imama başlangıçtan sonra yetişerek bir veya daha fazla rekâtı kaçıran kişi.

MALİKÎ MEZHEBİ: Mâlik

b. Enes’in ilmî görüşleri çevresinde oluşan dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.

MİNBER: Camide hutbenin okunduğu basamaklı yüksek bölüm.

MİKÂİL: İslâmî gelenekte tabiat olayları ve rızıkla ilişkilendirilen büyük meleklerden biri.

MİZAN: Ölçü, terazi. İslâm inancında kıyamet gününde amellerin değerlendirilmesini ifade eden kavram.

MİNA: Mekke yakınlarında hac ibadetinin bazı uygulamalarının, özellikle cemrelere taş atmanın gerçekleştirildiği bölge.